Pháp lý quốc tế
TÌNH HUỐNG 552: CÔNG TY BỊ ĐỐI THỦ NHÁI THƯƠNG HIỆU Ở ĐỊA PHƯƠNG
Th9
TÌNH HUỐNG 552: CÔNG TY BỊ ĐỐI THỦ NHÁI THƯƠNG HIỆU Ở ĐỊA PHƯƠNG
Trong kinh doanh, một thương hiệu được xây dựng qua thời gian có thể trở thành tài sản quan trọng của doanh nghiệp. Tuy nhiên, không ít tranh chấp phát sinh ngay tại thị trường địa phương chỉ vì doanh nghiệp không tra cứu tình trạng bảo hộ nhãn hiệu trước khi sử dụng. Khi phát hiện một cơ sở kinh doanh khác sử dụng dấu hiệu tương tự, doanh nghiệp có thể cho rằng mình bị “nhái thương hiệu”, nhưng việc xác định ai có quyền đối với nhãn hiệu không chỉ dựa vào việc bên nào sử dụng trước hoặc bên nào nổi tiếng hơn, mà phải xem xét quyền được xác lập và phạm vi bảo hộ theo pháp luật.
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây dưới góc độ pháp lý liên quan để làm rõ quy trình, từ đó đưa ra bài học hữu ích.
- Tóm tắt tình huống thực tế
Công ty A kinh doanh đặc sản và xây dựng thương hiệu “HƯƠNG QUÊ” để bán sản phẩm đặc sản địa phương. Do chủ quan, Công ty A chỉ kiểm tra tên doanh nghiệp và tên miền mà không tra cứu cơ sở dữ liệu nhãn hiệu trước khi đưa thương hiệu vào sử dụng và quảng bá.
Sau một thời gian, Công ty A phát hiện hộ ông A tại cùng địa phương đang kinh doanh sản phẩm tương tự với dấu hiệu “HƯƠNG QUÊ A”, cách trình bày bao bì và hình thức nhận diện có nhiều điểm tương đồng. Công ty A cho rằng hộ ông A đang “nhái thương hiệu” của mình và yêu cầu chấm dứt sử dụng.
Tuy nhiên, khi kiểm tra hồ sơ sở hữu trí tuệ, Công ty A mới phát hiện dấu hiệu “HƯƠNG QUÊ” đã được một chủ thể khác nộp đơn đăng ký trước và đã được cấp văn bằng bảo hộ cho nhóm hàng hóa tương ứng. Công ty A chưa từng thực hiện việc tra cứu và đăng ký nhãn hiệu trước khi đầu tư phát triển thương hiệu.
Vấn đề đặt ra là: Công ty A có thực sự là chủ thể có quyền đối với nhãn hiệu và có thể yêu cầu xử lý hộ ông A hay không?
- Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
Theo Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025, nhãn hiệu là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân khác nhau. Quyền đối với nhãn hiệu về cơ bản được xác lập trên cơ sở văn bằng bảo hộ do cơ quan có thẩm quyền cấp, trừ một số trường hợp đặc biệt theo luật định. Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025 hiện hành đã được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 155/VBHN-VPQH và tiếp tục được sửa đổi bởi Luật số 131/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/4/2026.
Vì vậy, việc Công ty A sử dụng thương hiệu trước nhưng không đăng ký không đồng nghĩa với việc Công ty A đương nhiên có quyền độc quyền đối với nhãn hiệu. Khi xảy ra tranh chấp, cần kiểm tra lịch sử nộp đơn, văn bằng bảo hộ, nhóm hàng hóa, dịch vụ và phạm vi bảo hộ của từng nhãn hiệu.
Đối với hành vi bị cho là xâm phạm, pháp luật không chỉ xem xét việc hai dấu hiệu “giống nhau” về hình thức mà còn phải đánh giá dấu hiệu bị xem xét, hàng hóa/dịch vụ và khả năng gây nhầm lẫn trong từng trường hợp. Các hướng dẫn về xác định yếu tố xâm phạm nhãn hiệu cũng xem xét mức độ tương tự của dấu hiệu, sự liên quan của hàng hóa, phương thức phân phối, đối tượng tiêu dùng và các yếu tố khác có khả năng tạo ra sự liên tưởng.
Do đó, trước khi kết luận hộ ông A “nhái thương hiệu”, Công ty A cần xác định rõ: ai là chủ sở hữu nhãn hiệu được bảo hộ, nhãn hiệu bảo hộ cho hàng hóa/dịch vụ nào, dấu hiệu của hộ ông A có thuộc phạm vi xâm phạm hay không và Công ty A có cơ sở pháp lý nào để yêu cầu xử lý.
- Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
Tranh chấp thương hiệu ở địa phương thường không chỉ xuất phát từ hành vi của đối thủ mà còn bắt nguồn từ nhận thức chưa đầy đủ của chính doanh nghiệp về tài sản trí tuệ. Nhiều doanh nghiệp cho rằng sử dụng một tên gọi trong thời gian dài, được khách hàng biết đến hoặc đã đăng ký tên doanh nghiệp thì đương nhiên được độc quyền đối với tên đó.
Thực tế, tên doanh nghiệp và nhãn hiệu là những đối tượng pháp lý khác nhau. Việc đăng ký doanh nghiệp không thay thế cho việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu.
Vì vậy, doanh nghiệp cần hình thành thói quen quản trị sở hữu trí tuệ ngay từ khi xây dựng thương hiệu: tra cứu trước khi lựa chọn tên, đánh giá khả năng đăng ký, xác định nhóm hàng hóa/dịch vụ và tiến hành đăng ký sớm. Đây không chỉ là biện pháp pháp lý mà còn giúp hạn chế tâm lý đối đầu, khi doanh nghiệp có thể kiểm soát rủi ro trước khi thương hiệu được đưa ra thị trường.
- Giải pháp toàn diện của Chuyên gia
Thứ nhất, tra cứu trước khi sử dụng. Doanh nghiệp cần kiểm tra các nhãn hiệu đã đăng ký hoặc đã nộp đơn có dấu hiệu trùng hoặc tương tự với thương hiệu dự kiến sử dụng, đặc biệt đối với cùng nhóm hàng hóa, dịch vụ.
Thứ hai, đăng ký nhãn hiệu sớm. Sau khi lựa chọn dấu hiệu có khả năng bảo hộ, doanh nghiệp nên tiến hành thủ tục đăng ký thay vì chỉ dựa vào việc sử dụng thực tế hoặc đăng ký tên doanh nghiệp.
Thứ ba, nếu phát sinh tranh chấp, không vội kết luận đối thủ “nhái thương hiệu”. Cần kiểm tra văn bằng bảo hộ, thời điểm nộp đơn, phạm vi bảo hộ và dấu hiệu thực tế mà các bên đang sử dụng để xác định chính xác quyền của từng chủ thể.
Thứ tư, xây dựng quy trình quản trị tài sản trí tuệ. Doanh nghiệp nên đưa bước “tra cứu – đánh giá khả năng bảo hộ – đăng ký – giám sát” thành quy trình bắt buộc trước khi ra mắt thương hiệu mới.
Góc nhìn chuyên gia:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại:
Website: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/
Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.