Pháp lý quốc tế
TÌNH HUỐNG 551: STARTUP BỊ KIỆN VÌ SỬ DỤNG BẢN NHẠC QUẢNG CÁO KHÔNG BẢN QUYỀN
TÌNH HUỐNG 551: STARTUP BỊ KIỆN VÌ SỬ DỤNG BẢN NHẠC QUẢNG CÁO KHÔNG BẢN QUYỀN
Trong hoạt động truyền thông, một đoạn nhạc vài chục giây có thể giúp quảng cáo trở nên thu hút hơn, nhưng cũng có thể khiến startup đối mặt với yêu cầu bồi thường nếu quyền sử dụng chưa được kiểm tra. Không ít doanh nghiệp cho rằng “nhạc có sẵn trên Internet thì có thể sử dụng”, hoặc giao toàn bộ việc tìm nhạc cho đơn vị quảng cáo mà không yêu cầu chứng minh quyền sử dụng. Tình huống giả định dưới đây cho thấy rủi ro pháp lý có thể phát sinh từ một chi tiết tưởng như rất nhỏ trong chiến dịch quảng cáo.
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây dưới góc độ pháp lý liên quan để làm rõ quy trình, từ đó đưa ra bài học hữu ích.
- Tóm tắt tình huống thực tế
Startup A, do hộ ông A làm chủ, kinh doanh sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Để quảng bá sản phẩm mới, A thuê một đơn vị truyền thông thực hiện video quảng cáo và đăng tải trên các nền tảng mạng xã hội.
Đơn vị truyền thông đã sử dụng một bản nhạc đang được phổ biến trên Internet làm nhạc nền nhưng không kiểm tra quyền sử dụng và không có văn bản cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả. Video sau đó được sử dụng cho mục đích thương mại trong nhiều tháng.
Sau khi phát hiện, chủ sở hữu bản nhạc yêu cầu A gỡ bỏ video, chấm dứt việc sử dụng và bồi thường thiệt hại với lý do tác phẩm âm nhạc đã bị sử dụng trái phép. Vậy Startup A có phải chịu trách nhiệm bồi thường hay có thể cho rằng lỗi thuộc về đơn vị truyền thông đã trực tiếp lựa chọn và sử dụng bản nhạc?
- Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
Theo Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025, tác phẩm âm nhạc thuộc nhóm tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả. Việc đưa bản nhạc vào video quảng cáo và phổ biến video đến công chúng có thể liên quan đến các quyền tài sản của chủ sở hữu quyền tác giả, trong đó có quyền sao chép và quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng. Việc sử dụng các quyền này về nguyên tắc phải được chủ sở hữu cho phép, trừ trường hợp thuộc ngoại lệ do pháp luật quy định.
Đáng chú ý, việc bản nhạc được tìm thấy miễn phí trên Internet không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được tự do sử dụng cho mục đích thương mại. Startup cần xác định rõ ai là chủ thể quyền, phạm vi quyền được cấp, thời hạn, nền tảng và mục đích sử dụng trước khi đưa tác phẩm vào sản phẩm quảng cáo.
Nếu hành vi sử dụng bị xác định là xâm phạm quyền tác giả, chủ thể quyền có thể yêu cầu áp dụng các biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Đối với yêu cầu bồi thường, Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025 quy định thiệt hại được xem xét trên cơ sở thiệt hại vật chất và thiệt hại về tinh thần, cùng các căn cứ xác định mức bồi thường theo pháp luật. Chi phí hợp lý để ngăn chặn, khắc phục thiệt hại cũng có thể được xem xét trong phạm vi luật định.
Vì vậy, việc startup thuê một đơn vị truyền thông không mặc nhiên loại trừ rủi ro trách nhiệm đối với chính startup nếu startup là chủ thể đưa video quảng cáo vào hoạt động kinh doanh. Quan hệ giữa startup và đơn vị truyền thông cần được xem xét riêng trên cơ sở hợp đồng, phạm vi công việc và cam kết về quyền sở hữu trí tuệ.
- Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
Sai lầm của startup trong trường hợp này thường không xuất phát từ ý định xâm phạm quyền tác giả mà từ tâm lý “nhạc trên mạng thì cứ dùng được”. Tuy nhiên, trong quản trị doanh nghiệp, việc sử dụng tài sản trí tuệ của người khác cần được kiểm tra trước khi đưa vào hoạt động thương mại. Một quy trình đơn giản như yêu cầu nhân viên hoặc agency cung cấp nguồn gốc bản nhạc, chủ sở hữu, giấy phép sử dụng và phạm vi quyền được cấp có thể giúp doanh nghiệp hạn chế đáng kể rủi ro.
Đây cũng là vấn đề giáo dục nhận thức về quyền tác giả: tôn trọng tài sản trí tuệ không chỉ để tránh bị kiện mà còn giúp doanh nghiệp hình thành văn hóa kinh doanh có trách nhiệm.
- Giải pháp toàn diện của Chuyên gia
Thứ nhất, kiểm tra quyền trước khi sử dụng. Startup cần xác định rõ bản nhạc thuộc về ai và có được phép sử dụng cho quảng cáo thương mại hay không.
Thứ hai, đưa điều khoản sở hữu trí tuệ vào hợp đồng với agency. Hợp đồng cần quy định rõ trách nhiệm của đơn vị truyền thông về nguồn gốc tài sản sử dụng, quyền cấp phép và trách nhiệm khi phát sinh khiếu kiện.
Thứ ba, lưu giữ chứng cứ về quyền sử dụng. Hợp đồng cấp phép, hóa đơn, email xác nhận, điều khoản cấp phép trên nền tảng cung cấp nhạc và các tài liệu liên quan cần được lưu trữ để chứng minh căn cứ sử dụng hợp pháp.
Thứ tư, xử lý ngay khi nhận được yêu cầu. Startup nên tạm dừng sử dụng bản nhạc, kiểm tra nguồn gốc quyền và đánh giá yêu cầu bồi thường trước khi tiếp tục phát hành hoặc sử dụng quảng cáo.
Thứ năm, xây dựng quy trình kiểm soát tài sản trí tuệ trước mỗi chiến dịch marketing. Không chỉ âm nhạc mà hình ảnh, video, font chữ, logo và các tài liệu sáng tạo do bên thứ ba cung cấp đều cần được kiểm tra quyền sử dụng.
Góc nhìn chuyên gia:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại:
Website: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/
Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.