TÌNH HUỐNG SỐ 494: KHÔNG NẮM RÕ LUẬT VỀ DÁN NHÃN THÔNG TIN SẢN PHẨM – DOANH NGHIỆP CÓ THỂ BỊ TỊCH THU HÀNG HÓA?

TÌNH HUỐNG SỐ 494: KHÔNG NẮM RÕ LUẬT VỀ DÁN NHÃN THÔNG TIN SẢN PHẨM – DOANH NGHIỆP CÓ THỂ BỊ TỊCH THU HÀNG HÓA?

Trong thương mại quốc tế, một sản phẩm muốn được đưa vào thị trường nước ngoài không chỉ cần bảo đảm chất lượng mà còn phải đáp ứng các yêu cầu về nhãn hàng hóa và thông tin sản phẩm. Chỉ một sai sót về tên sản phẩm, xuất xứ, thông tin nhà sản xuất, cảnh báo an toàn hoặc ngôn ngữ thể hiện cũng có thể khiến hàng hóa bị giữ lại, yêu cầu khắc phục, thu hồi và trong một số trường hợp có thể bị tịch thu hoặc xử lý theo pháp luật của nước nhập khẩu. Vậy doanh nghiệp cần chuẩn bị như thế nào để tránh rủi ro này?

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cho vấn đề này.

I. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ

Công ty Việt Thành là doanh nghiệp Việt Nam chuyên xuất khẩu đồ gia dụng sang thị trường châu Âu. Sau khi ký được hợp đồng với một nhà phân phối nước ngoài, công ty nhanh chóng sản xuất và đóng gói một lô hàng lớn để xuất khẩu.

Do cho rằng sản phẩm đã đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn chất lượng tại Việt Nam, doanh nghiệp sử dụng mẫu nhãn đang lưu hành trong nước và chỉ dịch một phần thông tin sang tiếng Anh. Trên sản phẩm còn thiếu một số thông tin liên quan đến nhà nhập khẩu, thông tin nhận diện sản phẩm và cảnh báo an toàn theo yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Khi lô hàng đến cửa khẩu, cơ quan chức năng nước nhập khẩu tiến hành kiểm tra và xác định nhãn sản phẩm chưa đáp ứng đầy đủ quy định sở tại. Lô hàng bị tạm giữ, không được đưa ra thị trường. Doanh nghiệp phải giải trình, bổ sung thông tin và đứng trước nguy cơ phải thu hồi hoặc chịu các biện pháp xử lý nghiêm khắc hơn.

Điều đáng nói là doanh nghiệp cho rằng: “Hàng hóa của chúng tôi đạt chất lượng, tại sao chỉ vì thiếu thông tin trên nhãn mà lại có thể bị giữ hoặc bị tịch thu?”

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

1. Nhãn hàng hóa không chỉ là vấn đề hình thức

Trong hoạt động thương mại, nhãn hàng hóa là một bộ phận quan trọng của thông tin thương mại và thông tin bảo vệ người tiêu dùng. Việc đáp ứng yêu cầu về nhãn không thể được xem đơn thuần là thiết kế bao bì.

Tại Việt Nam, Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP và các văn bản liên quan, quy định các nội dung bắt buộc trên nhãn như tên hàng hóa, tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa, xuất xứ hàng hóa và các thông tin khác tùy theo tính chất của từng nhóm hàng.

Đối với hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam, trong trường hợp nhãn gốc chưa thể hiện hoặc thể hiện chưa đầy đủ nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt, doanh nghiệp phải thực hiện nhãn phụ theo quy định; nội dung nhãn phụ phải chính xác, trung thực và không được làm sai lệch bản chất, nguồn gốc hàng hóa.

Điều này cho thấy Luật thương mại không thể được hiểu tách rời khỏi các quy định về chất lượng hàng hóa, nhãn hàng hóa, bảo vệ người tiêu dùng và các yêu cầu chuyên ngành.

2. Xuất khẩu không có nghĩa chỉ cần tuân thủ pháp luật Việt Nam

Khi hàng hóa được xuất khẩu, doanh nghiệp phải xem xét pháp luật của thị trường nhập khẩu. Một sản phẩm có thể hợp pháp khi lưu thông tại Việt Nam nhưng vẫn không đủ điều kiện để đưa vào thị trường nước ngoài.

Chẳng hạn, đối với sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của Quy định an toàn sản phẩm chung của EU (GPSR), thông tin sản phẩm có thể phải thể hiện các nội dung như thông tin nhận diện sản phẩm, thông tin nhà sản xuất, nhà nhập khẩu hoặc chủ thể chịu trách nhiệm tại EU và các cảnh báo, hướng dẫn an toàn bằng ngôn ngữ người tiêu dùng dễ hiểu.

Đặc biệt, đối với hàng hóa bán từ xa, thông tin nhận diện sản phẩm và các cảnh báo an toàn cũng phải được cung cấp trong thông tin chào bán theo yêu cầu của pháp luật EU.

Quốc gia nhập khẩu có quyền áp dụng các yêu cầu riêng về an toàn sản phẩm, nhãn hàng hóa, ngôn ngữ, thông tin nhà nhập khẩu, cảnh báo và truy xuất nguồn gốc.

3. Không phải cứ sai nhãn là đương nhiên bị tịch thu

Cần phân biệt rất rõ giữa các biện pháp tạm giữ, không cho lưu thông, yêu cầu khắc phục, thu hồi, tiêu hủy và tịch thu.

Một lỗi về nhãn không đồng nghĩa trong mọi trường hợp hàng hóa sẽ ngay lập tức bị tịch thu. Việc áp dụng biện pháp nào phụ thuộc vào tính chất và mức độ vi phạm, loại sản phẩm, nguy cơ đối với người tiêu dùng và pháp luật của quốc gia nhập khẩu.

Tại Việt Nam, hệ thống pháp luật về quản lý chất lượng hàng hóa cho phép cơ quan có thẩm quyền kiểm tra và xử lý hàng hóa không đáp ứng yêu cầu theo quy định. Đồng thời, Nghị định 98/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Đối với thị trường nước ngoài, mức độ xử lý sẽ phụ thuộc vào pháp luật sở tại. Với những sản phẩm không phù hợp, cơ quan quản lý thị trường có thể yêu cầu ngừng bán, khắc phục, thu hồi hoặc thực hiện các biện pháp khác; trong trường hợp pháp luật sở tại cho phép và đủ điều kiện áp dụng, hàng hóa có thể bị tịch thu.

Do đó, trong tình huống của Việt Thành Export, việc hàng hóa bị giữ tại cửa khẩu chưa thể kết luận ngay rằng doanh nghiệp chắc chắn bị tịch thu. Tuy nhiên, nguy cơ bị áp dụng biện pháp xử lý nghiêm khắc hơn là hoàn toàn có thể xảy ra nếu doanh nghiệp không khắc phục hoặc vi phạm thuộc trường hợp pháp luật sở tại quy định.

Kết luận pháp lý

Việt Thành không thể chỉ căn cứ vào pháp luật Việt Nam để xác định nhãn hàng hóa đã đáp ứng đầy đủ điều kiện xuất khẩu. Trước khi đưa hàng vào thị trường nước ngoài, doanh nghiệp phải kiểm tra đồng thời:

• Quy định về nhãn hàng hóa của nước nhập khẩu;
• Ngôn ngữ bắt buộc;
• Thông tin nhà sản xuất, nhà nhập khẩu hoặc chủ thể chịu trách nhiệm;
• Xuất xứ và thông tin nhận diện sản phẩm;
• Cảnh báo và hướng dẫn an toàn;
• Yêu cầu riêng đối với từng nhóm sản phẩm.

Nếu không đáp ứng, hàng hóa có thể bị giữ tại cửa khẩu, không được phép lưu thông, yêu cầu khắc phục, thu hồi hoặc chịu các biện pháp xử lý khác, trong đó có khả năng tịch thu nếu pháp luật sở tại quy định.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

1. Tâm lý “hàng đạt chất lượng là đủ”

Sai lầm phổ biến của doanh nghiệp xuất khẩu là đồng nhất chất lượng sản phẩm với điều kiện được phép lưu thông.

Một sản phẩm có thể có chất lượng tốt nhưng vẫn bị từ chối vì thiếu cảnh báo, sai ngôn ngữ hoặc không có thông tin bắt buộc trên nhãn.

2. Đừng xem nhãn hàng hóa là công việc của riêng bộ phận thiết kế

Nhãn hàng hóa cần được kiểm soát bởi nhiều bộ phận: pháp chế, xuất nhập khẩu, chất lượng, marketing và kinh doanh.

Một mẫu nhãn đẹp nhưng sai pháp luật vẫn có thể khiến cả lô hàng trở thành rủi ro tài chính.

3. Quản trị rủi ro phải bắt đầu trước khi hàng rời cảng

Nếu chỉ kiểm tra pháp lý sau khi hàng đã đến cửa khẩu nước nhập khẩu thì doanh nghiệp thường đã ở thế bị động.

Chi phí sửa nhãn, lưu kho, vận chuyển ngược, thu hồi hoặc tiêu hủy có thể lớn hơn rất nhiều so với chi phí kiểm tra pháp lý ngay từ đầu.

IV. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Thứ nhất, xây dựng “danh sách cần kiểm tra pháp lý nhãn hàng hóa” cho từng thị trường. Không sử dụng một mẫu nhãn duy nhất cho tất cả các quốc gia.

Thứ hai, kiểm tra pháp luật trước khi sản xuất hàng loạt. Doanh nghiệp cần xác định rõ những thông tin bắt buộc phải có trên sản phẩm, bao bì và tài liệu đi kèm.

Thứ ba, phân định trách nhiệm trong hợp đồng. Hợp đồng với nhà nhập khẩu cần quy định rõ bên nào chịu trách nhiệm về thiết kế nhãn, dịch thuật, phê duyệt nội dung, tuân thủ pháp luật sở tại và xử lý khi hàng bị cơ quan chức năng giữ lại.

Thứ tư, kiểm tra mẫu trước khi xuất khẩu. Một mẫu sản phẩm cần được rà soát trước khi sản xuất cả lô hàng, đặc biệt đối với thị trường có yêu cầu cao về an toàn và thông tin sản phẩm.

Thứ năm, chuẩn bị phương án xử lý khi hàng bị giữ. Doanh nghiệp cần nhanh chóng xác định nguyên nhân, làm việc với nhà nhập khẩu, đơn vị logistics và cơ quan chức năng để xem hàng hóa có thể khắc phục, dán nhãn bổ sung, tái xuất, thu hồi hay phải chịu biện pháp xử lý khác.

Thứ sáu, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong doanh nghiệp. Trong thương mại quốc tế, không hiểu luật không làm mất đi rủi ro pháp lý. Doanh nghiệp càng mở rộng thị trường, càng phải coi tuân thủ pháp luật là một phần của chiến lược kinh doanh chứ không phải chi phí phát sinh sau khi có sự cố.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.