TÌNH HUỐNG 75: HỌC SINH LỚP 6 BỊ NGÃ GÃY XƯƠNG ĐÙI DO SÀN NHÀ VỆ SINH TRƯỜNG BỊ RÊU PHONG TRƠN TRƯỢT, KHÔNG CÓ BIỂN CẢNH BÁO HAY NHÂN VIÊN LAU DỌN ĐỊNH KỲ: CÓ THỂ KHỞI KIỆN YÊU CẦU BỒI THƯỜNG DÂN SỰ HAY KHÔNG?

“Một nhà vệ sinh học đường tưởng như là công trình phụ trợ đơn giản nhưng đôi khi lại trở thành nơi khởi nguồn của những tai nạn nghiêm trọng nếu công tác quản lý, vệ sinh và bảo đảm an toàn bị xem nhẹ.”

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại Trường THCS X, khu nhà vệ sinh dành cho học sinh đã xuất hiện tình trạng nền gạch bám rêu phong, đọng nước và trơn trượt trong thời gian dài do hệ thống thoát nước xuống cấp và việc vệ sinh không được thực hiện thường xuyên.

Mặc dù nhiều học sinh và giáo viên đã phản ánh tình trạng mất an toàn này với nhà trường, khu vực trên vẫn không được khắc phục, đồng thời cũng không được đặt biển cảnh báo nguy hiểm hoặc hạn chế sử dụng tạm thời.

Trong giờ ra chơi, em Nguyễn Văn A, học sinh lớp 6, trong lúc đi vệ sinh đã bị trượt ngã mạnh xuống nền nhà, dẫn đến gãy xương đùi và phải nhập viện điều trị, bó bột và phục hồi chức năng trong thời gian dài.

Gia đình học sinh cho rằng tai nạn xảy ra hoàn toàn do sự xuống cấp của cơ sở vật chất và sự thiếu trách nhiệm trong công tác quản lý của nhà trường nên yêu cầu trường bồi thường toàn bộ chi phí điều trị.

Vậy trong trường hợp này, nhà trường có phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại hay không?

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
3. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do công trình xây dựng gây ra

Theo Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015:

“Chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, công trình xây dựng khác phải bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác đó gây thiệt hại cho người khác.

Khi người thi công có lỗi trong việc để nhà cửa, công trình xây dựng khác gây thiệt hại thì phải liên đới bồi thường.”

Nhà vệ sinh trường học là một bộ phận của công trình xây dựng thuộc phạm vi quản lý, sử dụng của cơ sở giáo dục.

Do đó, khi tình trạng xuống cấp, mất an toàn của công trình trực tiếp gây thiệt hại cho học sinh thì đơn vị quản lý công trình phải chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự.

2. Trách nhiệm bảo đảm môi trường giáo dục an toàn

Theo khoản 1 Điều 89 của Luật Giáo dục năm 2019:

“Nhà trường có trách nhiệm thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục, quy tắc ứng xử; chủ động phối hợp với gia đình và xã hội để tổ chức hoặc tham gia các hoạt động giáo dục theo kế hoạch của nhà trường, bảo đảm an toàn cho người dạy và người học; thông báo về kết quả học tập, rèn luyện của học sinh cho cha mẹ hoặc người giám hộ.”

Nghĩa vụ này không chỉ dừng lại ở hoạt động dạy học mà còn bao gồm trách nhiệm bảo đảm an toàn đối với cơ sở vật chất, công trình phụ trợ và các khu vực sinh hoạt chung trong trường học.

Áp dụng vào tình huống

Trong vụ việc này, nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn là nền nhà vệ sinh tồn tại tình trạng rêu phong, trơn trượt kéo dài nhưng không được xử lý kịp thời.

Nếu xác minh cho thấy nhà trường đã biết hoặc phải biết về nguy cơ mất an toàn nhưng vẫn không tiến hành vệ sinh, sửa chữa hoặc đặt biển cảnh báo thì đây là dấu hiệu của lỗi trong công tác quản lý và bảo đảm an toàn cơ sở vật chất học đường.

Theo Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015, nhà trường với tư cách đơn vị quản lý và sử dụng công trình phải chịu trách nhiệm bồi thường đối với thiệt hại phát sinh từ công trình đó.

Trong trường hợp nhà trường thuê đơn vị vệ sinh hoặc đơn vị quản lý cơ sở vật chất bên ngoài thực hiện công việc bảo trì, vệ sinh định kỳ thì sau khi bồi thường cho học sinh, nhà trường có quyền xem xét trách nhiệm hoàn trả hoặc trách nhiệm liên đới của đơn vị có lỗi theo hợp đồng dịch vụ đã ký kết.

Kết luận pháp lý

Qua phân tích có thể thấy, nếu nguyên nhân tai nạn xuất phát từ tình trạng xuống cấp, trơn trượt của nền nhà vệ sinh và sự thiếu sót trong công tác quản lý, cảnh báo nguy hiểm của nhà trường thì cơ sở giáo dục có trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Các khoản bồi thường có thể bao gồm:

• Chi phí cấp cứu, điều trị và bó bột;
• Chi phí phục hồi chức năng sau điều trị;
• Thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút của người trực tiếp chăm sóc học sinh trong thời gian điều trị;
• Khoản bù đắp tổn thất tinh thần theo quy định của pháp luật.

Gia đình học sinh hoàn toàn có quyền thương lượng với nhà trường hoặc khởi kiện dân sự yêu cầu bồi thường nếu các bên không đạt được thỏa thuận phù hợp.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn tâm lý

Đối với một học sinh lớp 6 đang trong giai đoạn phát triển mạnh về thể chất, chấn thương gãy xương đùi không chỉ gây đau đớn dữ dội mà còn ảnh hưởng đến việc học tập, vận động và sinh hoạt trong thời gian dài.

Đối với gia đình, cảm giác day dứt lớn nhất thường không nằm ở viện phí mà ở câu hỏi: liệu tai nạn này có thể đã không xảy ra nếu môi trường học đường được bảo đảm an toàn hơn hay không.

Góc nhìn giáo dục

Một môi trường giáo dục an toàn không chỉ được đánh giá bằng chất lượng giảng dạy mà còn bằng mức độ an toàn của những không gian nhỏ nhất như hành lang, cầu thang hay nhà vệ sinh.

Đối với học sinh, quyền được học tập trong môi trường an toàn là một quyền cơ bản chứ không phải là một sự ưu tiên đặc biệt.

Góc nhìn quản trị

Sự việc đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng quy trình kiểm tra vệ sinh và an toàn cơ sở vật chất định kỳ trong trường học.

Những khu vực có nguy cơ cao như nhà vệ sinh, cầu thang, hành lang hoặc sân trường cần được kiểm tra thường xuyên, có nhật ký bảo trì rõ ràng và phải được gắn biển cảnh báo ngay khi phát hiện nguy cơ mất an toàn.

Trong quản trị học đường hiện đại, một tấm biển “Sàn trơn trượt, chú ý an toàn” đôi khi có giá trị lớn hơn rất nhiều so với chi phí giải quyết hậu quả của một vụ tai nạn nghiêm trọng.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Một vết nứt trên tường, một thanh lan can rỉ sét hay một viên gạch bong tróc tại khu vực công cộng của trường học không đơn thuần là lỗi kỹ thuật, mà là lỗ hổng chết người trong tư duy quản trị hạ tầng của ban giám hiệu.

• Kỹ thuật lập hồ sơ sự cố mang tính pháp lý: Khi thảm kịch hạ tầng xảy ra, sự hoảng loạn không thể giải quyết được vấn đề. Nhà trường cần kích hoạt ngay một quy trình ứng phó lý tính: bảo vệ nguyên trạng hiện trường, thu thập chứng cứ vật chất, trích xuất camera và lưu giữ lời khai nhân chứng. Đây là những cứ liệu pháp lý tối quan trọng để bóc tách nguyên nhân một cách minh bạch, tuyệt đối không được phép bao che hay can thiệp làm sai lệch hiện trạng. Trong mối quan hệ với gia đình nạn nhân, sự né tránh, đùn đẩy trách nhiệm hay tư duy “vô can” của người lớn chỉ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng truyền thông và khoét sâu tổn thương của người ở lại. Việc ngồi vào bàn thương lượng bồi thường với tinh thần thiện chí và đặt quyền lợi đứa trẻ lên trên hết chính là thước đo đạo đức sư phạm tối thiểu.
• Chuyển dịch sang tư duy phòng ngừa chủ động: Đã đến lúc toàn ngành giáo dục phải từ bỏ tư duy “mất bò mới lo làm chuồng”. Quản trị trường học hiện đại đòi hỏi phải đưa công tác kiểm định kỹ thuật, bảo trì định kỳ và đánh giá nguy cơ rủi ro vật lý tại các khu vực chung (sân trường, nhà vệ sinh, hành lang) thành một bộ tiêu chuẩn vận hành bắt buộc. An toàn học đường không phải là một khẩu hiệu suông, nó là tổng hòa của những hành động giám sát kỹ lưỡng từng chi tiết nhỏ nhất để kiến tạo một không gian bảo bọc toàn diện cho trẻ em.

Thông điệp của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long:

“Tai nạn học đường đôi khi không bắt đầu từ sự nghịch ngợm của trẻ em mà bắt đầu từ những nguy cơ mà người lớn đã nhìn thấy nhưng chưa kịp xử lý.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.