Pháp lý quốc tế
TÌNH HUỐNG 546: SỬ DỤNG ẢNH MẠNG LÀM THƯƠNG HIỆU
Th9
TÌNH HUỐNG 546: SỬ DỤNG ẢNH MẠNG LÀM THƯƠNG HIỆU
Trong quá trình khởi nghiệp, nhiều cá nhân, hộ kinh doanh có xu hướng tìm kiếm hình ảnh trên Internet để làm logo, hình ảnh nhận diện hoặc sử dụng trực tiếp cho thương hiệu vì cho rằng “ảnh trên mạng thì có thể dùng”. Tuy nhiên, việc sử dụng một hình ảnh có sẵn trên Internet không đồng nghĩa với việc người sử dụng có quyền khai thác hình ảnh đó cho mục đích thương mại. Đặc biệt, nếu không tra cứu trước khả năng đăng ký và tình trạng bảo hộ của dấu hiệu dự kiến sử dụng làm thương hiệu, chủ thể kinh doanh có thể phải đối mặt đồng thời với rủi ro về quyền tác giả và quyền đối với nhãn hiệu.
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây dưới góc độ pháp lý liên quan để làm rõ quy trình, từ đó đưa ra bài học hữu ích.
- Tóm tắt tình huống thực tế
Hộ ông A kinh doanh sản phẩm đặc sản địa phương. Khi thiết kế bao bì, ông A tìm thấy một hình ảnh đẹp trên Internet và tải về, chỉnh sửa một phần rồi sử dụng làm logo nhận diện cho sản phẩm. Ông A không kiểm tra nguồn gốc hình ảnh, không xin phép tác giả và cũng không tra cứu cơ sở dữ liệu nhãn hiệu trước khi đưa logo vào hoạt động kinh doanh.
Sau một thời gian, ông A phát hiện một doanh nghiệp khác đã đăng ký bảo hộ một dấu hiệu tương tự với hình ảnh mà ông đang sử dụng cho nhóm sản phẩm liên quan. Đồng thời, tác giả của hình ảnh gốc yêu cầu ông A chấm dứt việc sử dụng hình ảnh vì cho rằng hành vi này xâm phạm quyền tác giả.
Từ một hình ảnh được tải miễn phí trên Internet, ông A có thể phải đối mặt với hai nhóm rủi ro pháp lý khác nhau, trong đó đáng chú ý là rủi ro phát sinh từ việc không tra cứu nhãn hiệu trước khi xây dựng thương hiệu.
- Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
Theo Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025, tác phẩm nhiếp ảnh thuộc đối tượng được bảo hộ quyền tác giả. Việc một hình ảnh được đăng tải công khai trên Internet không làm mất đi quyền của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả. Vì vậy, việc sao chép, chỉnh sửa hoặc đưa hình ảnh vào logo, bao bì, quảng cáo vì mục đích kinh doanh cần được xem xét về quyền sử dụng hợp pháp đối với tác phẩm. Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025 đã được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 155/VBHN-VPQH ngày 09/9/2025.
Bên cạnh quyền tác giả, ông A còn phải kiểm tra khả năng đăng ký và tình trạng bảo hộ của dấu hiệu dự kiến sử dụng làm nhãn hiệu. Việc không tra cứu trước có thể dẫn đến tình trạng thương hiệu đã được sử dụng, quảng bá, đầu tư nhưng sau đó phát hiện dấu hiệu trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu của chủ thể khác cho hàng hóa, dịch vụ liên quan. Khi đó, chi phí thay đổi logo, bao bì, biển hiệu, quảng cáo và xây dựng lại nhận diện thương hiệu có thể phát sinh đáng kể.
Đáng chú ý, việc tự thiết kế hoặc chỉnh sửa một hình ảnh trên Internet cũng không đồng nghĩa với việc dấu hiệu mới đương nhiên được đăng ký hoặc được sử dụng hợp pháp. Do đó, trước khi đưa một hình ảnh vào thương hiệu, cần kiểm tra đồng thời nguồn gốc quyền tác giả của hình ảnh và khả năng bảo hộ, tình trạng đăng ký của dấu hiệu dưới góc độ nhãn hiệu.
- Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
Sai lầm của ông A xuất phát từ một suy nghĩ khá phổ biến: “hình ảnh có sẵn trên mạng thì ai cũng có thể sử dụng”. Trong môi trường kinh doanh số, cách tiếp cận này dễ khiến cá nhân, hộ kinh doanh xem nhẹ giá trị của tài sản trí tuệ.
Ở góc độ quản trị, tra cứu nhãn hiệu không nên được xem là thủ tục chỉ thực hiện khi doanh nghiệp đã lớn, mà cần trở thành bước kiểm tra trước khi đầu tư vào tên gọi, logo và hệ thống nhận diện thương hiệu. Một quyết định tra cứu sớm có thể giúp chủ thể kinh doanh nhận diện nguy cơ xung đột trước khi bỏ chi phí cho bao bì, quảng cáo và phát triển thị trường.
- Giải pháp toàn diện của Chuyên gia
Để hạn chế rủi ro, hộ ông A nên thực hiện quy trình tối thiểu gồm:
(1) xác định rõ nguồn gốc hình ảnh và quyền sử dụng;
(2) không mặc nhiên coi hình ảnh trên Internet là hình ảnh miễn phí;
(3) tra cứu trước các nhãn hiệu đã đăng ký hoặc đang được nộp đơn có dấu hiệu trùng, tương tự;
(4) đánh giá khả năng đăng ký bảo hộ cho dấu hiệu dự kiến sử dụng; và
(5) lưu giữ tài liệu chứng minh nguồn gốc, quyền sử dụng hình ảnh và quá trình thiết kế thương hiệu.
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại:
Website: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/
Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.