Pháp lý quốc tế
TÌNH HUỐNG 545: CÔNG TY BỊ KIỆN BẢN QUYỀN HÌNH ẢNH QUẢNG CÁO
Th9
TÌNH HUỐNG 545: CÔNG TY BỊ KIỆN BẢN QUYỀN HÌNH ẢNH QUẢNG CÁO
Không tra cứu nhãn hiệu trước khi sử dụng hình ảnh quảng cáo – doanh nghiệp có thể phải bồi thường?
Trong hoạt động kinh doanh, một hình ảnh quảng cáo tưởng như chỉ là công cụ truyền thông nhưng có thể chứa nhiều đối tượng quyền sở hữu trí tuệ, từ hình ảnh, tác phẩm mỹ thuật đến dấu hiệu được sử dụng làm nhãn hiệu. Nếu doanh nghiệp sử dụng hình ảnh có chứa dấu hiệu tương tự hoặc trùng với nhãn hiệu đã được bảo hộ mà không kiểm tra quyền trước khi quảng cáo, tranh chấp có thể phát sinh và kéo theo yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây dưới góc độ pháp lý liên quan để làm rõ quy trình, từ đó đưa ra bài học hữu ích.
- Tóm tắt tình huống thực tế
Công ty A kinh doanh mỹ phẩm, thuê một đơn vị thiết kế hình ảnh quảng cáo cho sản phẩm mới. Do muốn tiết kiệm thời gian, công ty không tiến hành tra cứu nhãn hiệu trước khi sử dụng hình ảnh và đăng tải trên mạng xã hội, website và các kênh thương mại điện tử.
Sau khi chiến dịch quảng cáo được triển khai, hộ ông A, là chủ sở hữu một nhãn hiệu đã được bảo hộ cho nhóm sản phẩm liên quan, cho rằng dấu hiệu được sử dụng trong hình ảnh quảng cáo của Công ty A trùng hoặc tương tự đến mức có khả năng gây nhầm lẫn với nhãn hiệu của mình.
Hộ ông A yêu cầu Công ty A chấm dứt việc sử dụng, gỡ bỏ các nội dung quảng cáo và bồi thường thiệt hại phát sinh từ hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Vấn đề đặt ra là: Việc công ty không tra cứu nhãn hiệu trước khi quảng cáo có làm phát sinh trách nhiệm bồi thường hay không và mức bồi thường được xác định như thế nào?
- Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
Theo Luật Sở hữu trí tuệ, việc sử dụng dấu hiệu trong hoạt động quảng cáo có thể bị xem xét dưới góc độ xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu nếu đáp ứng các điều kiện luật định. Vì vậy, doanh nghiệp không thể mặc nhiên cho rằng hình ảnh do bộ phận marketing hoặc đơn vị thiết kế tạo ra thì đương nhiên được quyền sử dụng.
Đáng chú ý, Điều 203 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025 quy định khi có yêu cầu bồi thường, nguyên đơn phải chứng minh thiệt hại thực tế đã xảy ra và nêu căn cứ xác định mức bồi thường. Theo Điều 204 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025, thiệt hại có thể bao gồm tổn thất về tài sản, mức giảm sút thu nhập, lợi nhuận, tổn thất về cơ hội kinh doanh và các chi phí hợp lý để ngăn chặn, khắc phục thiệt hại.
Theo Điều 205 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025, khi có đủ căn cứ, mức bồi thường thiệt hại vật chất có thể được xác định dựa trên tổng thiệt hại vật chất và lợi nhuận mà bên vi phạm thu được, giá chuyển giao quyền sử dụng đối tượng sở hữu trí tuệ hoặc cách tính khác phù hợp với pháp luật; trường hợp không thể xác định theo các căn cứ này, Tòa án có thể ấn định mức bồi thường nhưng không quá 500 triệu đồng.
Như vậy, “không tra cứu nhãn hiệu” không phải tự thân là căn cứ để mặc nhiên ấn định một khoản bồi thường. Trách nhiệm bồi thường phải được xem xét trên cơ sở có hành vi xâm phạm, có thiệt hại thực tế và có mối quan hệ giữa hành vi xâm phạm với thiệt hại được yêu cầu bồi thường.
- Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
Sai sót trong tình huống này không chỉ nằm ở cá nhân nhân viên marketing mà còn phản ánh quy trình quản trị tài sản trí tuệ của doanh nghiệp.
Tâm lý “thấy hình ảnh đẹp thì sử dụng”, “thuê thiết kế ngoài thì đơn vị thiết kế phải chịu trách nhiệm” hoặc “nhãn hiệu này chắc không có ai đăng ký” có thể khiến doanh nghiệp bỏ qua bước kiểm tra quyền sở hữu trí tuệ.
Do đó, doanh nghiệp cần hình thành thói quen kiểm tra quyền trước khi sử dụng, đặc biệt đối với tên thương hiệu, logo, hình ảnh, slogan và các dấu hiệu xuất hiện trong tài liệu quảng cáo. Việc tra cứu không chỉ giúp hạn chế tranh chấp mà còn nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và trách nhiệm của bộ phận marketing, thiết kế và quản lý thương hiệu.
- Giải pháp toàn diện của Chuyên gia
Để hạn chế rủi ro tương tự, doanh nghiệp nên xây dựng quy trình kiểm soát sở hữu trí tuệ trước khi phát hành quảng cáo, gồm:
Thứ nhất, tra cứu nhãn hiệu và các đối tượng sở hữu trí tuệ có liên quan trước khi sử dụng tên, logo, dấu hiệu hoặc hình ảnh trong chiến dịch quảng cáo.
Thứ hai, yêu cầu đơn vị thiết kế chứng minh nguồn gốc và quyền sử dụng đối với hình ảnh, đồng thời quy định rõ trách nhiệm khi sản phẩm thiết kế xâm.
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại:
Website: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/
Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.