Pháp lý quốc tế
TÌNH HUỐNG 467: KHÔNG QUY ĐỊNH LUẬT ÁP DỤNG CHO HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA
Th9
TÌNH HUỐNG 467: KHÔNG QUY ĐỊNH LUẬT ÁP DỤNG CHO HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA
Trong hoạt động thương mại quốc tế, hợp đồng mua bán hàng hóa không chỉ là căn cứ xác lập quyền và nghĩa vụ giữa các bên mà còn là “điểm tựa pháp lý” khi phát sinh tranh chấp. Một trong những sai sót thường gặp là doanh nghiệp chỉ tập trung vào giá cả, số lượng, phương thức giao hàng, thanh toán mà bỏ qua điều khoản xác định luật áp dụng. Khi tranh chấp xảy ra, chính sự thiếu vắng này có thể khiến các bên mất nhiều thời gian tranh luận về việc luật nước nào sẽ được sử dụng để giải quyết vụ việc. Đặc biệt, với sự tham gia của các quốc gia là thành viên CISG, việc không quy định rõ luật áp dụng còn có thể dẫn đến việc Công ước Viên 1980 được áp dụng ngoài dự liệu của doanh nghiệp.
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây dưới góc độ pháp lý liên quan để làm rõ quy trình, từ đó đưa ra bài học hữu ích.
- Tóm tắt tình huống thực tế
Công ty nước A, ký hợp đồng mua bán 500 tấn cà phê với Công ty nước B. Hợp đồng quy định đầy đủ về số lượng, chất lượng, giá cả, thời hạn giao hàng và phương thức thanh toán nhưng không có điều khoản lựa chọn luật áp dụng.
Sau khi nhận hàng, Công ty B cho rằng hàng hóa không đáp ứng yêu cầu chất lượng và từ chối thanh toán phần giá trị còn lại. Công ty A khởi kiện yêu cầu thanh toán, trong khi Công ty B cho rằng phải áp dụng pháp luật nước B để xác định trách nhiệm của bên bán.
Tranh chấp phát sinh không chỉ ở vấn đề hàng hóa có vi phạm hay không, mà trước hết là câu hỏi: “Pháp luật nào được sử dụng để giải quyết tranh chấp?”
- Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
Việc hợp đồng không quy định luật áp dụng không đồng nghĩa với việc hợp đồng vô hiệu. Tuy nhiên, khi tranh chấp xảy ra, cơ quan giải quyết tranh chấp sẽ phải xác định luật áp dụng dựa trên các quy định về tư pháp quốc tế và điều ước quốc tế có liên quan.
Theo Điều 5 Luật Thương mại 2005, đối với giao dịch thương mại có yếu tố nước ngoài, các bên có quyền thỏa thuận áp dụng pháp luật nước ngoài hoặc tập quán thương mại quốc tế nếu không trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam.
Đặc biệt, nếu hợp đồng thuộc phạm vi điều chỉnh của Công ước Viên 1980 (CISG), Công ước có thể được áp dụng khi các bên có trụ sở thương mại tại các quốc gia thành viên hoặc khi quy tắc tư pháp quốc tế dẫn tới việc áp dụng pháp luật của một quốc gia thành viên.
Như vậy, không ghi luật áp dụng không có nghĩa là doanh nghiệp được “đứng ngoài” pháp luật. Ngược lại, doanh nghiệp có thể phải chấp nhận một hệ thống pháp luật hoặc CISG mà mình chưa chuẩn bị để áp dụng. Đây chính là nguồn rủi ro lớn khi tranh chấp xảy ra.
- Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
Sai lầm này thường bắt nguồn từ tâm lý “hợp đồng đã có đủ các điều khoản thương mại thì không cần quy định thêm”. Doanh nghiệp đôi khi xem điều khoản luật áp dụng là nội dung mang tính kỹ thuật, chỉ cần quan tâm khi có tranh chấp.
Tuy nhiên, trong thương mại quốc tế, phòng ngừa tranh chấp luôn quan trọng hơn xử lý tranh chấp. Việc lựa chọn luật áp dụng giúp doanh nghiệp dự liệu trước quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý của mình, đồng thời hạn chế tâm lý bị động khi đối tác đưa tranh chấp ra giải quyết.
Do đó, bộ phận kinh doanh, pháp chế và quản trị doanh nghiệp cần được trang bị kiến thức cơ bản về Luật Thương mại quốc tế, CISG và pháp luật có yếu tố nước ngoài, thay vì chỉ chú trọng vào lợi ích thương mại trước mắt.
- Giải pháp toàn diện của Chuyên gia
Để hạn chế tranh chấp, doanh nghiệp cần:
Quy định rõ luật áp dụng ngay trong hợp đồng, xác định cụ thể pháp luật Việt Nam, pháp luật nước đối tác hoặc CISG.
Quy định cơ chế giải quyết tranh chấp, bao gồm Tòa án hoặc Trọng tài, địa điểm và ngôn ngữ tố tụng.
Kiểm tra trước việc CISG có được áp dụng đối với giao dịch hay không và liệu các bên có muốn loại trừ hoặc áp dụng Công ước.
Khi đàm phán hợp đồng, không chỉ tập trung vào giá – hàng – thanh toán, mà phải kiểm soát cả các điều khoản pháp lý.
Trước khi ký hợp đồng có giá trị lớn, nên rà soát pháp lý chuyên sâu để xác định luật áp dụng và cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp.
Thông điệp chuyên gia: Trong thương mại quốc tế, một hợp đồng tốt không chỉ là hợp đồng quy định rõ mua gì, giá bao nhiêu, giao khi nào, mà còn phải trả lời được câu hỏi quan trọng: “Nếu có tranh chấp, chúng ta sẽ giải quyết theo luật nào và ở đâu?” Việc bỏ trống điều khoản luật áp dụng hôm nay có thể trở thành điểm yếu pháp lý lớn nhất của doanh nghiệp khi tranh chấp xảy ra ngày mai.
Góc nhìn chuyên gia:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại:
Website: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/
Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.