TÌNH HUỐNG SỐ 468: DOANH NGHIỆP HẠ TẦNG TỰ Ý ĐÌNH CHỈ THI CÔNG NHÀ XƯỞNG CỦA NHÀ ĐẦU TƯ THỨ CẤP VÌ NGHĨA VỤ PCCC: ĐÚNG HAY SAI PHÁP LUẬT?

TÌNH HUỐNG SỐ 468: DOANH NGHIỆP HẠ TẦNG TỰ Ý ĐÌNH CHỈ THI CÔNG NHÀ XƯỞNG CỦA NHÀ ĐẦU TƯ THỨ CẤP VÌ NGHĨA VỤ PCCC: ĐÚNG HAY SAI PHÁP LUẬT?

Tranh chấp giữa Công ty quản lý kinh doanh hạ tầng cụm công nghiệp và Nhà đầu tư thứ cấp là một trong những xung đột pháp lý – quản trị ngày càng phức tạp trong bối cảnh siết chặt các quy định về an toàn phòng cháy, chữa cháy (PCCC) hiện nay. Khi tiến độ dự án bị chậm trễ, mỗi ngày dừng thi công đều phát sinh chi phí khổng lồ, khiến mối quan hệ hợp tác kinh doanh dễ rơi vào khủng hoảng gay gắt.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích tình huống thực tế dưới đây để làm rõ ranh giới thẩm quyền và tìm ra giải pháp quản trị vẹn toàn.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Năm 2025, Công ty Cổ phần Đầu tư Hạ tầng X (Ban quản lý hạ tầng Cụm công nghiệp X, tỉnh B) ký hợp đồng cho Công ty TNHH Sản xuất Y (nhà đầu tư thứ cấp) thuê lại đất gắn liền với hạ tầng diện tích 2 ha để xây dựng nhà máy chế tạo phụ tùng.

Tháng 3 năm 2026, Công ty Y tiến hành khởi công xây dựng hạng mục nhà xưởng mới. Trong quá trình thi công, Bộ phận Quản lý Kỹ thuật của Công ty X kiểm tra và phát hiện Công ty Y đang thi công phần khung thép và hệ thống vách ngăn. Do nghi ngờ Công ty Y sử dụng bản vẽ thiết kế hệ thống PCCC chưa được cơ quan Công an PCCC phê duyệt chính thức (chỉ mới có bản thảo lấy ý kiến), Ban Quản lý Công ty X đã tự ý lập biên bản, cắt điện nước thi công và điều động lực lượng bảo vệ phong tỏa công trường, ép Công ty Y phải đình chỉ toàn bộ hoạt động thi công.

Công ty Y phản đối gay gắt, cho rằng họ đang thi công phần kết cấu thô theo Giấy phép xây dựng đã được cấp, còn hồ sơ PCCC đang trong quy trình thẩm duyệt hoàn thiện. Việc Công ty X tự ý cưỡng chế, dừng thi công khiến Công ty Y vi phạm hợp đồng tiến độ với đối tác nước ngoài, gây thiệt hại ước tính hàng tỷ đồng. Công ty Y dọa sẽ khởi kiện Công ty X ra Tòa án đòi bồi thường thiệt hại.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét dưới góc độ pháp lý, hành vi của cả hai bên trong tình huống này đều tồn tại những điểm đúng – sai cần làm rõ dựa trên Luật Đất đai, Luật Thương mại và Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

2.1. Thẩm quyền đình chỉ thi công của Doanh nghiệp kinh doanh hạ tầng

Hành vi tự ý cắt điện, nước và cho bảo vệ phong tỏa công trường để đình chỉ thi công của Công ty X là vượt quá thẩm quyền pháp luật quy định.

Khoản 1 Điều 202 Luật Đất đai năm 2024 quy định về quyền và nghĩa vụ của tổ chức kinh tế được Nhà nước cho thuê đất để đầu tư xây dựng kinh doanh kết cấu hạ tầng cụm công nghiệp:

“Tổ chức kinh tế được Nhà nước cho thuê đất để đầu tư xây dựng, kinh doanh kết cấu hạ tầng cụm công nghiệp có quyền cho thuê lại đất… có nghĩa vụ quản lý, bảo vệ đất và kiểm tra việc thực hiện nghĩa vụ của người thuê lại đất theo đúng hợp đồng và quy định của pháp luật.”

Doanh nghiệp hạ tầng chỉ đóng vai trò là bên cho thuê đất và cung cấp dịch vụ hạ tầng theo hợp đồng dân sự/thương mại, không phải là cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng hay PCCC.

Điều 308 Luật Thương mại năm 2005 quy định về Tạm ngừng thực hiện hợp đồng:

“Trừ các trường hợp miễn trách nhiệm quy định tại Điều 294 của Luật này, tạm ngừng thực hiện hợp đồng là việc một bên tạm thời không thực hiện nghĩa vụ trong hợp đồng thuộc một trong các trường hợp sau đây:

1. Xảy ra hành vi vi phạm mà các bên đã thỏa thuận là điều kiện để tạm ngừng thực hiện hợp đồng;
2. Một bên vi phạm cơ bản nghĩa vụ hợp đồng.”

Nếu trong Hợp đồng thuê đất/Quy chế quản lý cụm công nghiệp không có điều khoản rõ ràng cho phép Công ty X được quyền cắt điện nước và dừng thi công khi nghi ngờ vi phạm PCCC, hành vi của Công ty X cấu thành hành vi vi phạm hợp đồng và có nguy cơ phải bồi thường thiệt hại cho Công ty Y theo Điều 302 Luật Thương mại năm 2005.

Thẩm quyền ra quyết định đình chỉ thi công dự án vi phạm xây dựng hoặc an toàn PCCC thuộc về Thanh tra Sở Xây dựng, UBND cấp huyện/tỉnh hoặc Cơ quan Công an PCCC, không thuộc về Ban Quản lý hạ tầng tư nhân.

2.2. Trách nhiệm tuân thủ quy định PCCC của Nhà đầu tư thứ cấp

Về phía Công ty Y, việc triển khai thi công công trình khi hồ sơ PCCC chưa hoàn tất thẩm duyệt cũng chứa đựng rủi ro pháp lý nghiêm trọng.

Khoản 3 Điều 17 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024 quy định:

“Chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông chỉ được tổ chức thi công xây dựng, cải tạo công trình, hạng mục công trình và sản xuất, lắp ráp, đóng mới, hoán cải phương tiện giao thông thuộc diện phải thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy khi có văn bản thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy của cơ quan quản lý chuyên ngành.”

Trường hợp công trình, hạng mục công trình của Công ty Y thuộc diện phải thẩm định thiết kế về PCCC nhưng Công ty Y chưa có văn bản thẩm định mà vẫn tổ chức thi công thì việc thi công là không phù hợp với khoản 3 Điều 17 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024. Ngược lại, nếu hạng mục đang thi công không thuộc diện phải thẩm định thì không thể chỉ căn cứ vào việc hồ sơ PCCC chưa hoàn tất để kết luận Công ty Y vi phạm.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

3.1. Xung đột giữa Quản trị an toàn PCCC và Tiến độ đầu tư

Tâm lý của Nhà đầu tư thứ cấp (Công ty Y): Đứng trước áp lực khổng lồ về mốc thời gian bàn giao nhà máy, phạt vi phạm hợp đồng thương mại và chi phí vốn, Công ty Y rơi vào trạng thái “vội vã”. Họ lựa chọn giải pháp “vừa thi công thô vừa hoàn thiện thủ tục PCCC” để tiết kiệm thời gian, dẫn đến tâm lý chủ quan và lách quy trình.

Tâm lý của Ban quản lý hạ tầng (Công ty X): Đứng trước nỗi lo sợ liên đới trách nhiệm nếu xảy ra sự cố cháy nổ trong cụm công nghiệp, cùng với tâm lý “quyền lực nhà quản lý”, Công ty X đã ứng xử mang tính hành chính hóa, áp đặt và lấn ranh pháp lý.

3.2. Sai lầm trong Quản trị khủng hoảng và Ứng xử vận hành

Công ty X đã mắc sai lầm nghiêm trọng trong quản trị quan hệ khách hàng (CRM). Thay vì đóng vai trò đồng hành, hỗ trợ và cảnh báo, Công ty X lại tự biến mình thành “cơ quan cưỡng chế”, châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng pháp lý tốn kém. Việc tự ý cưỡng chế không giải quyết được bài toán an toàn PCCC mà còn đẩy hai doanh nghiệp vào thế “đối đầu một mất một còn”.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để xử lý khủng hoảng này một cách chuyên nghiệp, vừa đảm bảo tính tuân thủ pháp luật, vừa giữ gìn môi trường đầu tư và tiến độ dự án, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đề xuất lộ trình 3 bước giải quyết toàn diện:

Bước 1: Khai thông bế tắc – Gỡ bỏ hành vi cưỡng chế trái luật

Công ty X: Cần lập tức dỡ bỏ lệnh phong tỏa, cấp lại điện nước sinh hoạt và thi công cho Công ty Y để tránh làm gia tăng thiệt hại đền bù hợp đồng.

Tổ chức buổi làm việc khẩn cấp: Hai bên ngồi lại trên tinh thần tôn trọng hợp đồng. Công ty X trình bày các lo ngại về rủi ro PCCC; Công ty Y minh bạch toàn bộ tiến độ nộp hồ sơ thẩm duyệt PCCC tại cơ quan Cảnh sát PCCC.

Bước 2: Phối hợp liên ngành và Phân luồng thi công an toàn

Phân luồng thi công hợp pháp: Công ty Y chỉ tiếp tục thi công các hạng mục mà pháp luật cho phép thực hiện tại thời điểm đó. Đối với hạng mục thuộc diện phải thẩm định thiết kế PCCC thì chỉ được tổ chức thi công khi đáp ứng điều kiện theo khoản 3 Điều 17 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024.

Cùng phối hợp làm việc với cơ quan chức năng: Công ty X đồng hành hỗ trợ Công ty Y đôn đốc cơ quan Cảnh sát PCCC & CNCH sớm ban hành kết quả thẩm duyệt. Nếu phát hiện vi phạm cố tình, Công ty X có quyền gửi đơn kiến nghị lên Thanh tra Sở Xây dựng hoặc Cảnh sát PCCC để cơ quan có thẩm quyền xử lý theo đúng trình tự pháp luật.

Bước 3: Chuẩn hóa Quy chế Quản trị và Hợp đồng thuê hạ tầng

Thêm điều khoản PCCC vào Hợp đồng: Công ty X cần rà soát lại Hợp đồng mẫu và Quy chế cụm công nghiệp, quy định rõ cơ chế phối hợp kiểm tra an toàn PCCC, cũng như chế tài phạt vi phạm hợp đồng (hoặc quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng) nếu nhà đầu tư thứ cấp vi phạm nghiêm trọng quy định an toàn.

Xây dựng cơ chế hòa giải nội bộ: Thành lập Ban cố vấn rủi ro để xử lý các bất đồng phát sinh giữa bên quản lý hạ tầng và nhà đầu tư thứ cấp, tránh việc hành xử cảm tính làm ảnh hưởng đến hình ảnh thu hút đầu tư của toàn cụm công nghiệp.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

Hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.