TÌNH HUỐNG 312: HỌC SINH LỚP 11 ÉP BẠN HỌC CÙNG LỚP VIẾT GIẤY NHẬN NỢ KHỐNG 50 TRIỆU ĐỒNG VÌ MÂU THUẪN TIỀN CHƠI GAME, ĐE DỌA KHÔNG TRẢ SẼ CHẶN ĐƯỜNG ĐÁNH GÃY CHÂN?

Từ mâu thuẫn tiền bạc giữa học sinh đến hành vi uy hiếp tinh thần có dấu hiệu của tội phạm hình sự

1. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ (THE CASE)

Tại Trường THPT A, em H. và em K. là học sinh lớp 11, trước đó có phát sinh mâu thuẫn liên quan đến một khoản tiền sử dụng để chơi game. Cho rằng H. còn “nợ” mình tiền, K. nhiều lần gây áp lực, yêu cầu H. phải viết một giấy nhận nợ với số tiền 50 triệu đồng, mặc dù thực tế giữa hai bên không có khoản nợ tương ứng. Còn đe dọa H. rằng nếu không ký giấy nhận nợ hoặc không tìm cách đưa tiền thì sẽ chặn đường đánh và “đánh gãy chân”. Lo sợ bị hành hung, H. phải làm theo yêu cầu và không dám đến trường trong một thời gian.

Gia đình H. phát hiện sự việc, thông báo cho giáo viên chủ nhiệm và nhà trường. Qua xác minh, nhà trường phát hiện giấy nhận nợ không phản ánh đúng khoản tiền thực tế và có những tin nhắn, lời nói thể hiện việc K. sử dụng sự đe dọa để buộc H. phải thừa nhận khoản tiền 50 triệu đồng.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

1. Quy định về hành vi cưỡng đoạt tài sản

Việc người thực hiện là người chưa thành niên không có nghĩa là mọi hành vi đều được bỏ qua. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành đặt trọng tâm vào việc xử lý phù hợp với độ tuổi, đồng thời bảo đảm mục tiêu giáo dục, phục hồi và tái hòa nhập đối với người chưa thành niên. Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 đã quy định một hệ thống tư pháp riêng đối với nhóm đối tượng này.

2. Nguyên tắc xác định trách nhiệm đối với học sinh chưa thành niên

Theo Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025):

“ 1. Người nào đe dọa sẽ dùng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:
3. a) Có tổ chức;

……”

Áp dụng vào tình huống

• K. không chỉ yêu cầu H. thanh toán một khoản tiền mà còn ép H. lập giấy nhận nợ 50 triệu đồng, trong khi khoản nợ thực tế không tương ứng.
• Việc đe dọa “chặn đường đánh gãy chân” thể hiện dấu hiệu sử dụng sự sợ hãi về việc bị dùng vũ lực để buộc H. thực hiện yêu cầu.
• Nếu cơ quan có thẩm quyền chứng minh mục đích của K. là chiếm đoạt 50 triệu đồng hoặc buộc H. phải giao tài sản tương ứng, hành vi có thể có dấu hiệu của Tội cưỡng đoạt tài sản.
• Nếu K. đã thực tế nhận tiền hoặc tài sản thì việc xác định trách nhiệm sẽ phải căn cứ vào toàn bộ diễn biến, mục đích chiếm đoạt và giá trị tài sản.

Kết luận pháp lý

Theo Điều 170 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2025, hành vi đe dọa dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản có thể cấu thành Tội cưỡng đoạt tài sản. Với tình huống giả định, việc ép bạn học viết giấy nhận nợ khống 50 triệu đồng kèm lời đe dọa gây thương tích là dấu hiệu đặc biệt nghiêm trọng, cần được nhà trường và gia đình kịp thời ngăn chặn, đồng thời chuyển thông tin cho cơ quan có thẩm quyền nếu có dấu hiệu tội phạm.

Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào một tờ giấy nhận nợ để kết luận đã có hành vi chiếm đoạt 50 triệu đồng. Cần xác minh mục đích của người thực hiện, nội dung đe dọa, diễn biến thực tế, việc giao nhận tài sản và các chứng cứ liên quan.

3. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Tâm lý hoảng sợ, trốn học của nạn nhân: Khi liên tục bị đe dọa, học sinh có thể sợ hãi, mất cảm giác an toàn, né tránh bạn bè và không muốn đến trường. Đây là dấu hiệu nhà trường cần đặc biệt quan tâm thay vì xem sự việc đơn thuần là “mâu thuẫn giữa học sinh”.

Sự biến tướng của bạo lực học đường sang tội phạm hình sự: Mâu thuẫn tiền bạc ban đầu có thể chỉ là tranh chấp giữa hai học sinh, nhưng khi một bên dùng đe dọa, uy hiếp để buộc bên kia giao tài sản thì tính chất sự việc đã thay đổi. Nhà trường cần nhận diện sớm ranh giới giữa vi phạm nội quy và hành vi có dấu hiệu tội phạm.

Giáo dục trách nhiệm cá nhân: Học sinh cần được giáo dục rằng tiền bạc, trò chơi điện tử hay bất kỳ mâu thuẫn cá nhân nào cũng không thể trở thành lý do để đe dọa, ép buộc hoặc kiểm soát người khác.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Vai trò can thiệp của bộ phận giám thị: Giám thị cần chủ động tiếp nhận các phản ánh về việc học sinh bị đe dọa, ép tiền hoặc có những mối quan hệ bất thường trong trường; không nên chờ đến khi xảy ra hành vi bạo lực mới can thiệp.

Giám sát dòng tiền và các dấu hiệu bất thường: Khi phát hiện học sinh có biểu hiện thường xuyên vay mượn, ép bạn đưa tiền, đòi “trả nợ”, hoặc có những giao dịch bất thường, nhà trường cần phối hợp với gia đình để tìm hiểu nguyên nhân và đánh giá nguy cơ. Việc này phải được thực hiện có chừng mực, tôn trọng quyền riêng tư và không biến thành việc kiểm soát tùy tiện đời sống cá nhân của học sinh.

Quản lý mối quan hệ xã hội: Giáo viên chủ nhiệm, giám thị và tư vấn học đường cần quan tâm đến nhóm bạn, xung đột kéo dài và dấu hiệu học sinh bị cô lập hoặc bị kiểm soát. Phát hiện sớm có thể ngăn một mâu thuẫn nhỏ phát triển thành hành vi cưỡng ép nghiêm trọng.

4. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA THS. NGUYỄN HỮU LONG

1. Bước 1 – Bảo vệ ngay học sinh bị đe dọa: Nhà trường cần bảo đảm H. không phải tiếp xúc riêng với K. trong thời gian xác minh; thông báo cho gia đình và có biện pháp hỗ trợ để em trở lại trường trong trạng thái an toàn.
2. Bước 2 – Xác minh khách quan: Làm rõ nguồn gốc khoản tiền, quá trình phát sinh mâu thuẫn, giấy nhận nợ, các tin nhắn hoặc lời đe dọa và những người biết sự việc. Không ép học sinh tự đối chất khi điều đó có thể làm gia tăng nguy cơ bị đe dọa.
3. Bước 3 – Phân loại đúng mức độ vi phạm: Nếu chỉ là mâu thuẫn thông thường, nhà trường có thể áp dụng biện pháp giáo dục, hòa giải phù hợp. Nếu xuất hiện dấu hiệu dùng đe dọa hoặc uy hiếp để chiếm đoạt tài sản, cần phối hợp với cha mẹ và cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo pháp luật.

Thông điệp: Một tờ giấy nhận nợ có thể không phản ánh một khoản nợ thật, nhưng nỗi sợ của học sinh bị đe dọa lại là hoàn toàn có thật.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.