Khi bất đồng với nhà trường bị đẩy thành hành vi bạo lực, phụ huynh không chỉ phải đối diện với trách nhiệm dân sự mà còn có nguy cơ bị xử lý hình sự

1. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ (THE CASE)

Tại Trường THCS A, sau khi học sinh M. có hành vi vi phạm nghiêm trọng nội quy nhà trường, Hội đồng kỷ luật của trường xem xét và ban hành quyết định đình chỉ học theo quy định. Không đồng ý với quyết định này, phụ huynh của M. nhiều lần đến trường yêu cầu Hiệu trưởng hủy quyết định.

Trong một lần làm việc, do không kiềm chế được cảm xúc, phụ huynh mang theo hung khí xông thẳng vào văn phòng nhà trường, lớn tiếng đe dọa và hành hung Hiệu trưởng. Hậu quả, Hiệu trưởng bị thương và được cơ sở y tế kết luận tỷ lệ tổn thương cơ thể là 15%.

Sự việc gây náo loạn khu vực văn phòng, khiến giáo viên, nhân viên và học sinh chứng kiến sự việc hoang mang, lo sợ. Nhà trường phải nhanh chóng bảo vệ người bị hại, ổn định hoạt động giáo dục và phối hợp với cơ quan công an để xử lý.

Vấn đề đặt ra: Phụ huynh có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự như thế nào khi dùng hung khí gây thương tích 15% cho Hiệu trưởng chỉ vì không đồng ý với quyết định đình chỉ học của con?

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

1. Quy định về trách nhiệm hình sự đối với hành vi cố ý gây thương tích

Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025) quy định về Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Theo quy định hiện hành, trường hợp gây thương tích từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc các tình tiết luật định có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự; trong đó có trường hợp dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người.

Đáng chú ý, thực tiễn xét xử đã có trường hợp người sử dụng hung khí nguy hiểm gây thương tích 15% bị xem xét, xử lý theo khoản 2 Điều 134 do có tình tiết dùng hung khí nguy hiểm.

2. Nguyên tắc xử lý hành vi bạo lực trong môi trường giáo dục

Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025:

“ 1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người;…….”

Áp dụng vào tình huống

• Phụ huynh đã chủ động mang hung khí vào trường và trực tiếp hành hung Hiệu trưởng, thể hiện hành vi cố ý xâm phạm sức khỏe của người khác.
• Việc sử dụng hung khí là tình tiết có ý nghĩa đặc biệt trong việc xác định khung trách nhiệm hình sự theo Điều 134.
• Nếu quá trình điều tra xác định hành vi có tính chất côn đồ hoặc có thêm tình tiết định khung khác thì trách nhiệm hình sự có thể được xem xét tương ứng.

Kết luận pháp lý

Theo Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung 2025), hành vi cố ý dùng hung khí gây thương tích cho Hiệu trưởng với tỷ lệ tổn thương cơ thể 15% có dấu hiệu của Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Việc xác định chính xác khoản, điểm và mức hình phạt phải căn cứ vào loại hung khí, diễn biến hành vi, lỗi, các tình tiết định khung và những tình tiết khác được cơ quan tiến hành tố tụng chứng minh trong vụ án.

Điều quan trọng cần nhấn mạnh: bất đồng với quyết định của nhà trường không phải là căn cứ hợp pháp để phụ huynh sử dụng bạo lực.

3. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Tâm lý bênh con mù quáng: Cha mẹ có quyền bảo vệ và lên tiếng cho con, nhưng tình yêu thương nếu thiếu kiểm soát cảm xúc có thể biến thành hành vi cực đoan. Khi phụ huynh xem mọi quyết định bất lợi cho con là sự “đối đầu” với gia đình, nguy cơ xung đột với nhà trường sẽ gia tăng.

Giáo dục bằng hành vi của người lớn: Trẻ em quan sát cách người lớn giải quyết mâu thuẫn. Việc phụ huynh dùng bạo lực để phản ứng với nhà trường có thể vô tình truyền đi thông điệp sai lệch rằng khi không đạt được điều mình muốn, có thể dùng sức mạnh để giải quyết vấn đề.

Đạo đức ứng xử trong học đường: Nhà trường cần xây dựng văn hóa đối thoại, tôn trọng và giải quyết bất đồng bằng chứng cứ, quy trình và pháp luật; đồng thời kiên quyết không chấp nhận hành vi đe dọa, xâm phạm an toàn của cán bộ, giáo viên, nhân viên.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản và an ninh trường học

Khủng hoảng an ninh trường học: Người ngoài xâm nhập khu vực làm việc, đặc biệt khi có dấu hiệu mang theo vật nguy hiểm, có thể nhanh chóng biến một tranh chấp hành chính – giáo dục thành khủng hoảng an ninh, đe dọa trực tiếp đến cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh.

Quy trình kích hoạt “báo động đỏ”: Nhà trường cần có quy trình rõ ràng khi xuất hiện người có hành vi đe dọa: nhanh chóng đưa người không liên quan ra khỏi khu vực nguy hiểm, bảo vệ người bị đe dọa, thông báo người có trách nhiệm và kết nối ngay với cơ quan Công an cấp xã/phường khi tình huống vượt quá khả năng kiểm soát của nhà trường.

Kỹ năng bảo vệ an toàn sư phạm: Văn phòng Hiệu trưởng, phòng tiếp phụ huynh và khu vực hành chính cần có quy trình tiếp công dân, kiểm soát người ra vào, hệ thống camera, nút báo động và phương án phối hợp với lực lượng chức năng. Mục tiêu không phải biến trường học thành nơi “đối đầu”, mà là tạo một cơ chế đủ an toàn để mọi tranh chấp được giải quyết bằng đối thoại và pháp luật.

4. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA THS. NGUYỄN HỮU LONG

1. Bước 1 – Ưu tiên bảo vệ con người: Khi xảy ra sự cố, nhà trường cần lập tức ưu tiên an toàn của Hiệu trưởng, giáo viên, nhân viên và học sinh; hỗ trợ y tế cho người bị thương và thông báo cơ quan chức năng khi có dấu hiệu tội phạm.
2. Bước 2 – Bảo toàn chứng cứ, xử lý đúng pháp luật: Nhà trường cần bảo quản dữ liệu camera, tài liệu, biên bản, lời khai của người chứng kiến và các tài liệu liên quan; phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để xác minh khách quan, tránh tự ý xử lý hoặc đối đầu với người gây rối.
3. Bước 3 – Giải quyết căn nguyên xung đột: Sau khi bảo đảm an toàn, nhà trường cần tổ chức kênh đối thoại phù hợp với phụ huynh, giải thích rõ căn cứ của quyết định đối với học sinh và hướng dẫn phụ huynh sử dụng cơ chế khiếu nại, kiến nghị hoặc phương thức pháp lý phù hợp thay vì đối đầu bằng cảm xúc.
4. Bước 4 – Hoàn thiện hệ thống phòng ngừa: Nhà trường cần xây dựng quy trình tiếp phụ huynh có nguy cơ xung đột, đào tạo kỹ năng nhận diện nguy cơ, thiết lập cơ chế báo động khẩn cấp và thường xuyên rà soát phương án bảo đảm an toàn cho cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh.

Thông điệp: Bảo vệ con không có nghĩa là bảo vệ mọi hành vi của con bằng mọi giá. Khi bất đồng với nhà trường, phụ huynh cần lựa chọn đối thoại và pháp luật thay vì bạo lực. Một môi trường giáo dục an toàn chỉ có thể được xây dựng khi cả nhà trường, gia đình và xã hội cùng tôn trọng pháp luật và giới hạn của hành vi ứng xử.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.