TÌNH HUỐNG 311: NAM SINH LỚP 9 DÙNG MẠNG XÃ HỘI GIẢ MẠO TÀI KHOẢN CỦA CÔ GIÁO CHỦ NHIỆM ĐỂ ĐĂNG TẢI CÁC PHÁT NGÔN XUYÊN TẠC CHÍNH TRỊ, XÚC PHẠM NGHIÊM TRỌNG ĐẠO ĐỨC NHÀ GIÁO?

Từ một trò “đùa nghịch” trên không gian mạng đến nguy cơ xâm phạm danh dự, nhân phẩm và uy tín nghề nghiệp của giáo viên

1. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ (THE CASE)

Tại Trường THCS A, nam sinh N. là học sinh lớp 9, do bất mãn với việc bị giáo viên chủ nhiệm nhắc nhở về kết quả học tập và ý thức kỷ luật, đã lập một tài khoản mạng xã hội giả mạo cô giáo chủ nhiệm.

Sau đó, N. sử dụng tài khoản này để đăng tải nhiều bài viết, bình luận mang nội dung xuyên tạc, quy chụp và xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm, đạo đức nghề nghiệp của cô giáo. Một số bài viết còn khiến người khác hiểu rằng chính cô giáo là người phát ngôn những nội dung sai lệch, gây ảnh hưởng đến hình ảnh cá nhân và uy tín của cô trong nhà trường.

Sự việc nhanh chóng được học sinh, phụ huynh và giáo viên khác biết đến. Cô giáo phải chịu áp lực tâm lý, bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín nghề nghiệp và yêu cầu nhà trường xác minh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

1. Quy định về hành vi làm nhục người khác trên không gian mạng

Khi người thực hiện hành vi là học sinh lớp 9, việc xem xét trách nhiệm pháp lý không thể chỉ căn cứ vào hành vi mà phải xác định tuổi chịu trách nhiệm hình sự, khả năng nhận thức, tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi, hậu quả thực tế cùng các tình tiết cụ thể của vụ việc.

Đối với hành vi giả mạo tài khoản giáo viên rồi đăng tải những nội dung nhằm làm cho người khác hiểu sai về giáo viên, cần phân biệt rõ giữa xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm và bịa đặt, loan truyền thông tin biết rõ là sai sự thật. Nếu nội dung mang tính bịa đặt nhằm xúc phạm hoặc gây thiệt hại thì còn có thể đặt ra vấn đề về tội vu khống theo Điều 156 Bộ luật Hình sự.

2. Nguyên tắc xác định trách nhiệm đối với học sinh chưa thành niên

Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025):

“ 1. Người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm:

a) Phạm tội 02 lần trở lên;

b) Đối với 02 người trở lên;

……..”

Áp dụng vào tình huống

• N. cố ý tạo tài khoản giả để người khác hiểu rằng tài khoản đó thuộc về cô giáo chủ nhiệm.
• Việc sử dụng tài khoản giả để đăng tải những nội dung xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của cô giáo có dấu hiệu xâm phạm trực tiếp đến quyền nhân thân được pháp luật bảo vệ.
• Nếu nội dung đăng tải đồng thời là những thông tin bịa đặt mà N. biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm hoặc gây thiệt hại cho cô giáo, cơ quan có thẩm quyền cũng cần xem xét dấu hiệu của hành vi vu khống theo quy định tương ứng.
• Vì N. là học sinh lớp 9, việc xử lý phải đặc biệt chú trọng độ tuổi và chính sách giáo dục, hỗ trợ, giúp người chưa thành niên sửa chữa sai lầm.

Kết luận pháp lý

Theo Điều 155 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), hành vi xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của giáo viên thông qua mạng xã hội có thể bị xem xét về Tội làm nhục người khác; việc sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để thực hiện hành vi là tình tiết định khung được quy định tại khoản 2 Điều 155.

Tuy nhiên, đối với nam sinh lớp 9, không thể kết luận trách nhiệm hình sự chỉ dựa vào việc em đã lập tài khoản giả. Cần xác định tuổi cụ thể, mức độ nhận thức, nội dung đăng tải, mục đích, hậu quả và đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm. Nếu chưa đủ căn cứ hình sự, nhà trường và gia đình cần ưu tiên các biện pháp giáo dục, khắc phục hậu quả và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của giáo viên.

3. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Tổn thương tinh thần và uy tín nghề nghiệp sư phạm: Giáo viên có thể chịu áp lực tâm lý rất lớn khi tài khoản giả mạo khiến đồng nghiệp, học sinh hoặc phụ huynh hiểu nhầm rằng chính mình đã phát ngôn những nội dung xúc phạm hoặc lệch chuẩn.

Tư duy nổi loạn lầm lạc của học sinh thời đại số: Ở lứa tuổi THCS, học sinh có thể đánh giá thấp hậu quả của một bài đăng hoặc tài khoản giả mạo vì cho rằng đó chỉ là “trò đùa”.

Giáo dục thay vì chỉ trừng phạt: Mục tiêu xử lý học sinh không chỉ là áp dụng hình thức kỷ luật mà còn phải giúp em nhận diện sai lầm, chịu trách nhiệm, khắc phục hậu quả và hình thành kỹ năng sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản và dữ liệu số

Bảo vệ chứng cứ điện tử: Khi phát hiện tài khoản giả mạo, nhà trường và giáo viên cần lưu giữ các thông tin liên quan như hình ảnh, đường dẫn,…Việc bảo toàn chứng cứ giúp cơ quan có thẩm quyền xác minh sự việc khách quan.

Quy trình lập vi bằng điện tử: Trong trường hợp cần thiết, người bị ảnh hưởng có thể cân nhắc việc ghi nhận, lập vi bằng đối với hiện trạng thông tin điện tử theo đúng thẩm quyền và quy định pháp luật.

Yêu cầu nền tảng và cơ quan có thẩm quyền xử lý: Nhà trường và giáo viên cần thực hiện các thủ tục phù hợp để yêu cầu nền tảng xử lý tài khoản giả mạo, nội dung vi phạm; đồng thời thông báo, phối hợp với cơ quan chức năng khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật trên không gian mạng.

Kỷ luật giáo dục: Việc xử lý học sinh phải bảo đảm mục tiêu giáo dục, phù hợp với độ tuổi, mức độ vi phạm và quy định của nhà trường; tránh biến một sai phạm trên mạng thành sự kỳ thị kéo dài đối với học sinh.

4. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA THS. NGUYỄN HỮU LONG

1. Bước 1 – Xác minh và bảo vệ giáo viên: Nhà trường cần nhanh chóng xác minh tài khoản giả mạo, bảo toàn chứng cứ và có thông tin chính thức để tránh việc giáo viên tiếp tục bị hiểu nhầm hoặc tổn hại uy tín.
2. Bước 2 – Làm rõ trách nhiệm của học sinh: Phối hợp với gia đình, giáo viên chủ nhiệm và các bên liên quan để xác định người tạo tài khoản, mục đích, nội dung, phạm vi phát tán và hậu quả thực tế; bảo đảm việc xác minh khách quan, không định kiến.
3. Bước 3 – Xử lý đúng pháp luật, đúng độ tuổi: Nếu có dấu hiệu tội phạm, nhà trường cần phối hợp với cơ quan có thẩm quyền. Nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, cần áp dụng biện pháp giáo dục phù hợp, yêu cầu khắc phục hậu quả và giáo dục kỹ năng ứng xử trên không gian mạng.
4. Bước 4 – Xây dựng “hàng rào số” trong trường học: Nhà trường cần tăng cường giáo dục pháp luật về danh dự, nhân phẩm, quyền riêng tư, trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội; đồng thời xây dựng quy trình tiếp nhận và xử lý nhanh các vụ việc giả mạo tài khoản giáo viên, học sinh.

Thông điệp: Không gian mạng là nơi để học hỏi – không phải là môi trường tiếp nhận các thông tin độc hại

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.