Những “thử thách tử thần” trên không gian mạng đang len lỏi vào đời sống học đường, đẩy nhiều học sinh vào nguy cơ tổn thương tâm lý nghiêm trọng. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, giáo viên và nhà trường cần ứng xử như thế nào để bảo vệ học sinh đúng pháp luật và đúng cách?

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Trong một buổi sinh hoạt đầu tuần, giáo viên chủ nhiệm lớp 8 phát hiện một học sinh luôn mặc áo khoác dài tay, có biểu hiện né tránh giao tiếp, tâm trạng bất ổn và thường xuyên xin ra ngoài trong giờ học. Khi được giáo viên nữ hỗ trợ kiểm tra riêng trong phòng y tế, em được phát hiện có nhiều vết rạch sâu còn rớm máu ở cổ tay.

Qua động viên, học sinh cho biết đã tham gia một nhóm kín trên không gian mạng, nơi các thành viên liên tục giao các “thử thách” nguy hiểm nhằm chứng minh lòng dũng cảm, từ tự gây thương tích cho bản thân đến việc bị kích động nghĩ tiêu cực về cuộc sống. Do lo sợ bị cô lập khỏi nhóm và bị đe dọa công khai thông tin cá nhân, em đã nhiều lần thực hiện các hành vi tự gây tổn thương.

Nhà trường đứng trước nhiều vấn đề cần giải quyết: có nên báo ngay cho gia đình; có cần mời cơ quan chức năng hỗ trợ; làm thế nào để bảo vệ bí mật đời tư của học sinh nhưng vẫn kịp thời ngăn chặn nguy cơ tự gây hại; đồng thời xử lý việc lan truyền các nội dung độc hại trong môi trường học đường.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về trách nhiệm bảo đảm môi trường giáo dục an toàn

Quy định tại khoản 1 Điều 89 Luật Giáo dục 2019 (sửa đổi, bổ sung 2025). không chỉ giới hạn ở việc phòng chống bạo lực học đường mà còn bao gồm trách nhiệm phát hiện, phòng ngừa và xử lý kịp thời các nguy cơ đe dọa đến tính mạng, sức khỏe thể chất và tinh thần của người học, kể cả những nguy cơ xuất phát từ không gian mạng.

2. Nguyên tắc bảo vệ người học khi phát hiện nguy cơ tự gây hại

Khoản 1 Điều 89 Luật Giáo dục 2019 (sửa đổi, bổ sung 2025:

“ 1. Nhà trường có trách nhiệm thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục, quy tắc ứng xử; chủ động phối hợp với gia đình và xã hội để tổ chức hoặc tham gia các hoạt động giáo dục theo kế hoạch của nhà trường, bảo đảm an toàn cho người dạy và người học; thông báo về kết quả học tập, rèn luyện của học sinh cho cha mẹ hoặc người giám hộ.”

Áp dụng vào tình huống

Trong vụ việc này, giáo viên chủ nhiệm đã kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường và đưa học sinh đến phòng y tế để kiểm tra, thay vì công khai trước lớp hoặc trách mắng. Đây là bước xử lý phù hợp nhằm bảo đảm an toàn trước mắt cho học sinh.

Việc chậm trễ hoặc xem nhẹ những dấu hiệu tự gây thương tích có thể khiến nguy cơ tái diễn hành vi nguy hiểm gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng và sức khỏe của người học.

Kết luận pháp lý: Theo khoản 1 Điều 89 Luật Giáo dục 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), nhà trường có trách nhiệm chủ động xây dựng môi trường giáo dục an toàn và thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ người học trước những nguy cơ xâm hại về thể chất, tinh thần, trong đó có các hành vi kích động tự gây hại xuất phát từ không gian mạng. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, việc can thiệp khẩn cấp, phối hợp với gia đình và các lực lượng chuyên môn là yêu cầu cần thiết nhằm bảo đảm quyền được bảo vệ và phát triển toàn diện của học sinh.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Hành vi tự gây thương tích ở lứa tuổi thiếu niên thường phản ánh những khó khăn tâm lý sâu sắc, áp lực kéo dài hoặc sự thao túng từ các nhóm độc hại trên không gian mạng. Điều học sinh cần lúc này không phải là sự phán xét hay trách phạt mà là được lắng nghe, thấu hiểu và hỗ trợ chuyên môn.

Giáo viên cần giữ thái độ bình tĩnh, tránh quy kết hoặc công khai sự việc trước tập thể lớp. Đồng thời, cần tạo cảm giác an toàn để học sinh chia sẻ, giúp các em nhận diện nguy cơ từ những “thử thách tử thần” trên mạng và từng bước xây dựng khả năng tự bảo vệ bản thân trước các hành vi lôi kéo, kích động.

Về khía cạnh quản trị rủi ro

Sự việc cho thấy mối nguy hại từ các thử thách tự sát học đường trên không gian mạng đang âm thầm xâm nhập vào môi trường giáo dục. Đây không còn là vấn đề của riêng cá nhân học sinh mà là rủi ro cần được quản trị ở cấp độ nhà trường.

Song song đó, nhà trường cần triển khai quy trình cô lập thông tin độc hại, bao gồm: hướng dẫn học sinh ngừng tham gia nhóm kín; lưu giữ thông tin phục vụ xác minh khi cần thiết; rà soát nguy cơ lan truyền trong học sinh khác; tăng cường truyền thông về an toàn số và kỹ năng nhận diện các nội dung kích động tự gây hại trên môi trường mạng.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để bảo vệ học sinh trước các nguy cơ từ những thử thách tự sát trên không gian mạng, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất 03 giải pháp:

1. Bước 1 – Can thiệp an toàn ngay khi phát hiện dấu hiệu:
   Đưa học sinh đến nơi an toàn, sơ cứu khi cần thiết, thông báo kịp thời cho phụ huynh và bố trí chuyên gia tâm lý đánh giá nguy cơ, tuyệt đối không để học sinh ở một mình khi có dấu hiệu tự gây hại.
2. Bước 2 – Thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành:
   Xây dựng quy trình phối hợp giữa giáo viên, ban giám hiệu, bộ phận tư vấn tâm lý, gia đình và cơ quan chức năng để hỗ trợ học sinh, xử lý nguồn phát tán nội dung độc hại và ngăn ngừa nguy cơ tái diễn.
3. Bước 3 – Tăng cường giáo dục an toàn số trong nhà trường:
   Đưa nội dung nhận diện các thử thách nguy hiểm, kỹ năng bảo vệ bản thân trên không gian mạng và kỹ năng tìm kiếm sự trợ giúp vào hoạt động giáo dục, giúp học sinh biết cách từ chối, báo cáo và tự bảo vệ trước các hành vi lôi kéo trên môi trường số.

Thông điệp: “Một lời hỏi han đúng lúc có thể cứu một học sinh khỏi những tổn thương không thể nhìn thấy. Giáo dục không chỉ truyền đạt tri thức mà còn là bảo vệ sự sống, lòng hy vọng và tương lai của mỗi người học.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.