THÔNG TƯ 35/2026/TT-BXD: NÂNG CHUẨN ĐĂNG KIỂM VIÊN TÀU BIỂN – SIẾT KỶ LUẬT NGHỀ NGHIỆP, BẢO VỆ AN TOÀN CON NGƯỜI VÀ MÔI TRƯỜNG

THÔNG TƯ 35/2026/TT-BXD: NÂNG CHUẨN ĐĂNG KIỂM VIÊN TÀU BIỂN – SIẾT KỶ LUẬT NGHỀ NGHIỆP, BẢO VỆ AN TOÀN CON NGƯỜI VÀ MÔI TRƯỜNG

I. VÌ SAO CỘNG ĐỒNG CẦN QUAN TÂM ĐẾN QUY ĐỊNH VỀ ĐĂNG KIỂM VIÊN TÀU BIỂN?

Trong hoạt động hàng hải, một sai sót kỹ thuật có thể không chỉ tạo ra thiệt hại về tài sản mà còn đe dọa trực tiếp đến tính mạng con người, an toàn hàng hải và môi trường biển. Vì vậy, chất lượng của đội ngũ đăng kiểm viên tàu biển có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Thông tư 35/2026/TT-BXD quy định về đăng kiểm viên tàu biển và nhân viên nghiệp vụ kiểm định tàu biển, tập trung vào tiêu chuẩn, nhiệm vụ, đào tạo – thực hành, công nhận, tạm đình chỉ và thu hồi giấy chứng nhận đăng kiểm viên. Thông tư áp dụng đối với đăng kiểm viên, nhân viên nghiệp vụ cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Điểm đáng chú ý là Thông tư 35/2026/TT-BXD không chỉ đặt ra yêu cầu về “đủ bằng cấp”, mà chuyển mạnh sang yêu cầu đủ năng lực thực hành, đủ trách nhiệm nghề nghiệp và đủ khả năng chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Đăng kiểm viên là một trong những chủ thể góp phần bảo đảm tàu biển, công trình biển và các sản phẩm công nghiệp liên quan đáp ứng yêu cầu về an toàn kỹ thuật và phòng ngừa ô nhiễm môi trường.

Theo Điều 3 Thông tư 35/2026/TT-BXD, đăng kiểm viên tàu biển là người được công nhận để thực hiện công tác đăng kiểm đối với tàu biển, công trình biển và sản phẩm công nghiệp dùng cho tàu biển, công trình biển. Trong khi đó, nhân viên nghiệp vụ thực hiện các công việc liên quan đến tiếp nhận, lưu trữ, cấp phát hồ sơ và ấn chỉ phục vụ công tác đăng kiểm.

Điều này cho thấy một nguyên tắc rất quan trọng: Đăng kiểm không đơn thuần là kiểm tra giấy tờ; đó là hoạt động gắn trực tiếp với an toàn của con người, tài sản và môi trường biển.

Bởi vậy, việc nâng cao chất lượng đội ngũ đăng kiểm viên cũng chính là một hình thức phòng ngừa rủi ro từ sớm, từ xa.

II. 06 ĐIỂM QUAN TRỌNG NHẤT NGƯỜI DÂN, DOANH NGHIỆP VÀ NGƯỜI LÀM NGHỀ CẦN BIẾT

1. Đăng kiểm viên được phân thành 02 hạng

Theo Điều 4 Thông tư 35/2026/TT-BXD, đăng kiểm viên tàu biển gồm:

• Đăng kiểm viên tàu biển;
• Đăng kiểm viên tàu biển bậc cao.

Đây là cách phân tầng nghề nghiệp nhằm gắn trình độ, kinh nghiệm và năng lực chuyên môn với phạm vi trách nhiệm của từng vị trí.

Đặc biệt, đăng kiểm viên bậc cao phải có ít nhất 05 năm giữ hạng đăng kiểm viên, hoàn thành chương trình tập huấn nghiệp vụ bậc cao, thực tập tối thiểu 01 năm và đạt yêu cầu đánh giá năng lực thực hành.

2. Điều kiện trở thành đăng kiểm viên được đặt theo hướng coi trọng năng lực thực tế

Theo khoản 1 Điều 5 Thông tư 35/2026/TT-BXD, đăng kiểm viên phải đáp ứng nhiều yêu cầu, trong đó đáng chú ý là:

• Có bằng đại học trở lên phù hợp với vị trí việc làm;
• Có kỹ năng công nghệ thông tin cơ bản và ngoại ngữ theo yêu cầu;
• Hoàn thành chương trình tập huấn nghiệp vụ;
• Có thời gian thực tập nghiệp vụ từ 03 tháng, 06 tháng đến 01 năm, tùy trường hợp và kinh nghiệm;
• Đạt yêu cầu đánh giá năng lực thực hành nghiệp vụ.

Điểm mới về tư duy quản lý ở đây rất đáng lưu ý: bằng cấp là điều kiện cần, nhưng năng lực thực hành mới là điều kiện quyết định để một người thực sự có thể hành nghề.

Trách nhiệm của đăng kiểm viên rất rộng. Đăng kiểm viên không chỉ “đi kiểm tra tàu”. Theo khoản 2 Điều 5 Thông tư 35/2026/TT-BXD, nhiệm vụ của đăng kiểm viên bao gồm duyệt tài liệu hướng dẫn; thẩm định bản vẽ, tài liệu kỹ thuật; kiểm định an toàn kỹ thuật và phòng ngừa ô nhiễm môi trường; đánh giá năng lực cơ sở thử nghiệm, cơ sở cung cấp dịch vụ; kiểm tra tay nghề thợ hàn; giám định trạng thái kỹ thuật và tham gia đào tạo, hướng dẫn thực hành nghiệp vụ.

Chính vì phạm vi công việc lớn như vậy, người làm nghề phải có năng lực chuyên môn, tính độc lập, sự cẩn trọng và đạo đức nghề nghiệp.

3. Quy trình tập huấn và thực hành được quy định tương đối cụ thể

Phụ lục I Thông tư 35/2026/TT-BXD quy định chương trình tập huấn nghiệp vụ và thực hành nghiệp vụ đăng kiểm viên tàu biển. Việc tổ chức tập huấn, thực hành và đánh giá năng lực được thực hiện theo chương trình và trách nhiệm được phân công tại Thông tư và các phụ lục kèm theo. Tổ chức đăng kiểm có trách nhiệm tổ chức tập huấn, xây dựng kế hoạch thực hành và đánh giá năng lực thực hành.

Nội dung đào tạo cũng rất thực tế, bao gồm pháp luật và điều ước quốc tế, đạo đức công vụ, quản lý hồ sơ và dữ liệu, an toàn cá nhân, thẩm định thiết kế, kiểm định tàu biển, công trình biển, sản phẩm công nghiệp và phòng ngừa ô nhiễm.

Điều này cho thấy đào tạo đăng kiểm viên đang được tiếp cận theo hướng “học để làm được việc”, chứ không chỉ “học để có chứng nhận”.

4. Sai phạm có thể dẫn đến tạm đình chỉ hoặc thu hồi giấy chứng nhận

Đây là nội dung cộng đồng và người hành nghề đặc biệt cần lưu ý.

Theo Điều 10 Thông tư 35/2026/TT-BXD, giấy chứng nhận có thể bị tạm đình chỉ hiệu lực 30 ngày nếu đăng kiểm viên làm sai lệch kết quả đăng kiểm; có hành vi nhũng nhiễu, gây khó khăn, phiền hà; hoặc không thực hiện nhiệm vụ chuyên môn được giao mà không có lý do chính đáng.

Nghiêm trọng hơn, Điều 11 Thông tư 35/2026/TT-BXD quy định các trường hợp bị thu hồi giấy chứng nhận, như sử dụng hồ sơ giả; bị tạm đình chỉ 03 lần trong 12 tháng liên tục; bị kết tội bằng bản án có hiệu lực liên quan đến hoạt động đăng kiểm; sử dụng công cụ, phần mềm sửa dữ liệu để hợp thức hóa thông tin, kết quả kiểm định; hoặc thuộc trường hợp bị mất, hạn chế năng lực hành vi dân sự theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Quyền được hành nghề luôn đi kèm trách nhiệm nghề nghiệp và trách nhiệm pháp lý.

5. Có cơ chế chuyển tiếp để không gây xáo trộn hoạt động đăng kiểm

Theo Điều 12, Thông tư 35/2026/TT-BXD có hiệu lực từ ngày 15/8/2026 và đồng thời bãi bỏ Thông tư 51/2017/TT-BGTVT cùng quy định liên quan tại Thông tư 17/2023/TT-BGTVT.

Đáng chú ý, giấy chứng nhận và thẻ đăng kiểm viên được cấp theo quy định cũ tiếp tục được duy trì hiệu lực cho đến khi được cấp lại theo quy định mới. Cục Đăng kiểm Việt Nam có thời hạn 60 ngày kể từ ngày Thông tư có hiệu lực để rà soát và cấp lại giấy chứng nhận theo mẫu mới.

Đây là cách thiết kế chính sách hợp lý nhằm vừa nâng chuẩn, vừa tránh tạo ra khoảng trống pháp lý hoặc làm gián đoạn hoạt động đăng kiểm.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC: ĐỪNG ĐỂ “ÁP LỰC NGHỀ NGHIỆP” LÀM SUY GIẢM TRÁCH NHIỆM

Dưới góc nhìn tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Thông tư 35/2026/TT-BXD không chỉ là một văn bản quy định về nhân sự đăng kiểm. Đằng sau những tiêu chuẩn, chứng nhận và chế tài là câu chuyện về văn hóa nghề nghiệp và tâm lý trách nhiệm.

1. Đăng kiểm viên cần được giáo dục về “trách nhiệm phía sau mỗi chữ ký”

Đăng kiểm viên không chỉ kiểm tra một con tàu, một hồ sơ hay một bản thiết kế. Kết quả kiểm định có thể liên quan trực tiếp đến tính mạng thuyền viên, hành khách, tài sản và an toàn môi trường biển.

Vì vậy, giáo dục nghề nghiệp phải giúp người làm đăng kiểm nhận thức rằng:

Mỗi kết luận chuyên môn không đơn thuần là một thao tác nghiệp vụ, mà là một quyết định mang theo trách nhiệm xã hội.

Thông tư 35/2026/TT-BXD đã đặt ra yêu cầu về kiểm định an toàn kỹ thuật, phòng ngừa ô nhiễm môi trường, thẩm định hồ sơ thiết kế và nhiều nhiệm vụ chuyên môn khác đối với đăng kiểm viên.

Do đó, bên cạnh kiến thức chuyên môn, người đăng kiểm viên cần xây dựng được tâm thế thận trọng, trung thực và không thỏa hiệp với sai phạm.

2. Không biến áp lực tiến độ thành sự dễ dãi trong chuyên môn

Trong thực tế, người làm nghề có thể phải đối mặt với áp lực về thời gian, số lượng hồ sơ, yêu cầu của doanh nghiệp hoặc những tình huống kỹ thuật phức tạp.

Tuy nhiên, áp lực nghề nghiệp không thể trở thành lý do để bỏ qua sai sót hoặc làm sai lệch kết quả kiểm định.

Thông tư 35/2026/TT-BXD quy định cơ chế tạm đình chỉ hiệu lực giấy chứng nhận đối với những hành vi như làm sai lệch kết quả đăng kiểm, nhũng nhiễu, gây khó khăn, phiền hà hoặc không thực hiện nhiệm vụ chuyên môn được giao mà không có lý do chính đáng.

Từ góc độ tâm lý nghề nghiệp, đây là vấn đề cần được nhìn nhận rất nghiêm túc: Khi áp lực công việc tăng lên, hệ thống quản lý phải hỗ trợ người lao động thực hiện đúng pháp luật, chứ không phải tạo ra tâm lý “làm cho xong”.

3. Đào tạo đăng kiểm viên phải kết hợp “năng lực” với “đạo đức”

Một điểm đáng chú ý của Thông tư 35/2026/TT-BXD là chương trình tập huấn không chỉ tập trung vào kiến thức kỹ thuật mà còn bao gồm những nội dung liên quan đến pháp luật, điều ước quốc tế, đạo đức nghề nghiệp, quản lý hồ sơ – dữ liệu và an toàn cá nhân.

Điều này phản ánh một nguyên tắc giáo dục nghề nghiệp rất quan trọng: Người giỏi chuyên môn nhưng thiếu trách nhiệm có thể tạo ra rủi ro lớn; người có đạo đức nhưng thiếu năng lực cũng không thể đảm bảo an toàn.

Vì vậy, đào tạo đăng kiểm viên phải hướng tới cả ba yếu tố: Có kiến thức – Có năng lực thực hành – Có đạo đức nghề nghiệp.

4. Xây dựng văn hóa “dám nói không” với sai phạm

Trong hoạt động đăng kiểm, đôi khi điều khó nhất không phải là phát hiện sai sót mà là giữ vững quan điểm chuyên môn khi có sức ép từ bên ngoài.

Người đăng kiểm viên cần được giáo dục để có đủ bản lĩnh nói “không” với việc hợp thức hóa hồ sơ, che giấu sai sót hoặc làm sai lệch dữ liệu.

Bởi nếu một người vì áp lực mà bỏ qua một lỗi kỹ thuật, hậu quả có thể không dừng lại ở một hồ sơ sai mà có thể lan tới an toàn của cả con tàu và nhiều sinh mạng.

Đặc biệt, Thông tư 35/2026/TT-BXD quy định việc thu hồi giấy chứng nhận trong những trường hợp nghiêm trọng, trong đó có hành vi sử dụng công cụ, phần mềm sửa dữ liệu nhằm hợp thức hóa thông tin, kết quả kiểm định.

5. Kỷ luật pháp luật phải đi cùng sự nhân văn trong quản lý

Xây dựng kỷ luật nghề nghiệp không đồng nghĩa với việc tạo ra môi trường làm việc căng thẳng và sợ hãi.

Một hệ thống đăng kiểm tốt cần đồng thời có:

Tiêu chuẩn rõ ràng để người làm nghề biết mình phải đạt gì;

Đào tạo đầy đủ để họ có khả năng thực hiện;

Cơ chế hỗ trợ khi gặp tình huống chuyên môn khó;

Giám sát minh bạch để hạn chế sai phạm;

Chế tài nghiêm minh đối với hành vi cố ý vi phạm.

Đó chính là cách chuyển từ tư duy “quản lý bằng nỗi sợ” sang “quản lý bằng năng lực, trách nhiệm và văn hóa tuân thủ”.

IV. KHUYẾN NGHỊ THỰC TIỄN CHO NGƯỜI HÀNH NGHỀ, DOANH NGHIỆP VÀ CƠ QUAN QUẢN LÝ

1. Thứ nhất, đối với đăng kiểm viên:
Không ngừng cập nhật pháp luật, quy chuẩn, tiêu chuẩn và điều ước quốc tế; đặc biệt phải rèn luyện năng lực thực hành, kỹ năng sử dụng công nghệ và ý thức bảo vệ tính trung thực của dữ liệu đăng kiểm.

2. Thứ hai, đối với tổ chức đăng kiểm:
Không nên xem tập huấn là thủ tục để hoàn thiện hồ sơ. Cần coi đây là quá trình xây dựng năng lực thật, đạo đức thật và khả năng xử lý tình huống thật cho người hành nghề. Thông tư giao cho tổ chức đăng kiểm trách nhiệm tổ chức tập huấn, thực tập và đánh giá năng lực thực hành.

3. Thứ ba, đối với doanh nghiệp, chủ tàu và chủ công trình biển:
Cần tôn trọng tính độc lập và chuyên môn của hoạt động đăng kiểm; không tạo áp lực buộc đăng kiểm viên bỏ qua các yêu cầu an toàn hoặc hợp thức hóa hồ sơ.

4. Thứ tư, đối với cơ quan quản lý:
Cần tăng cường giám sát, minh bạch hóa quy trình và xử lý nghiêm hành vi nhũng nhiễu, làm sai lệch kết quả hoặc can thiệp trái quy định vào hoạt động đăng kiểm.

5. Thứ năm, đối với cộng đồng:
Khi phát hiện dấu hiệu bất thường trong hoạt động đăng kiểm, cần phản ánh thông tin đến cơ quan có thẩm quyền thay vì im lặng hoặc chấp nhận “cho xong việc”. Một môi trường nghề nghiệp lành mạnh cần sự tham gia giám sát của cả xã hội.

Thông điệp nhân văn: “Đăng kiểm là một nghề đặc biệt – bởi phía sau mỗi kết quả kiểm định là sự an toàn của con người. Một tiêu chuẩn cao hơn không nhằm gây khó cho người làm nghề, mà nhằm bảo vệ chính họ khỏi rủi ro nghề nghiệp và bảo vệ cộng đồng khỏi những hậu quả có thể xảy ra. Thông tư 35/2026/TT-BXD vì vậy cần được nhìn nhận không chỉ là “quy định mới về đăng kiểm viên”, mà còn là bước chuyển hướng tới một nền đăng kiểm chuyên nghiệp hơn, minh bạch hơn, có trách nhiệm hơn và lấy an toàn con người làm giá trị trung tâm. Pháp luật chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi mỗi người không chỉ biết mình được làm gì, mà còn hiểu mình phải chịu trách nhiệm như thế nào về điều mình làm.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.