THÔNG TƯ 27/2026/TT-BYT: PHÂN LOẠI RỦI RO THỰC PHẨM VÀ BAO BÌ – DOANH NGHIỆP, NGƯỜI DÂN CẦN LÀM GÌ ĐỂ CÔNG BỐ ĐÚNG LUẬT?

THÔNG TƯ 27/2026/TT-BYT: PHÂN LOẠI RỦI RO THỰC PHẨM VÀ BAO BÌ – DOANH NGHIỆP, NGƯỜI DÂN CẦN LÀM GÌ ĐỂ CÔNG BỐ ĐÚNG LUẬT?

Từ ngày 01/7/2026, Bộ Y tế chính thức áp dụng Thông tư số 27/2026/TT-BYT ban hành Danh mục thực phẩm; dụng cụ chứa đựng thực phẩm, vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm có mức độ rủi ro trung bình thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ Y tế. Đây là văn bản có ý nghĩa thiết thực với hàng chục nghìn cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, doanh nghiệp nhập khẩu và cả người tiêu dùng, bởi nó quyết định trực tiếp một sản phẩm phải “đăng ký bản công bố” hay chỉ cần “tự công bố” trước khi lưu hành.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long, Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị, bài viết phổ biến pháp luật này sẽ phân tích những nội dung cốt lõi của Thông tư 27/2026/TT-BYT và đưa ra khuyến nghị hành động cụ thể cho cộng đồng.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – “ĐIỂM NGHẼN” TRONG CÔNG BỐ SẢN PHẨM THỰC PHẨM

Không ít cơ sở sản xuất nhỏ và doanh nghiệp nhập khẩu từng lúng túng, thậm chí làm sai thủ tục, chỉ vì không phân biệt được sản phẩm của mình thuộc diện quản lý rủi ro nào:

• Câu chuyện cơ sở sản xuất bao bì: Anh Văn Thắng (chủ một xưởng sản xuất hộp nhựa đựng thực phẩm tại Huế) từng chuẩn bị hồ sơ “đăng ký bản công bố sản phẩm” như với thực phẩm chức năng, mất gần một tháng bổ sung giấy tờ, trong khi lẽ ra sản phẩm của anh chỉ cần tự công bố và có thể lưu hành ngay sau khi nộp hồ sơ.
• Câu chuyện doanh nghiệp nhập khẩu: Chị Thu Hằng, phụ trách xuất nhập khẩu của một công ty phân phối nước uống đóng chai, gặp khó khi đối chiếu mã HS trên tờ khai hải quan với danh mục mặt hàng phải kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm, do các văn bản dẫn chiếu nằm rải rác ở nhiều thông tư khác nhau.

Tâm lý phổ biến của người sản xuất, kinh doanh khi đối diện các thủ tục công bố sản phẩm là e ngại, sợ làm sai, sợ bị xử phạt vì “chọn nhầm cửa” thủ tục. Thông tư 27/2026/TT-BYT ra đời chính là công cụ giúp “gọi đúng tên, chỉ đúng đường” cho từng nhóm sản phẩm.

II.GÓC NHÌN PHÁP LÝ – NỘI DUNG CỐT LÕI CỦA THÔNG TƯ 27/2026/TT-BYT

1. Cơ sở ban hành và phạm vi điều chỉnh

Thông tư được Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên ký ban hành ngày 01/7/2026, dựa trên Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12; Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa số 05/2007/QH12 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 78/2025/QH15); Nghị định số 37/2026/NĐ-CP; Nghị định số 15/2018/NĐ-CP và Nghị định số 42/2025/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ của Bộ Y tế.

2. Nội dung chính – Điều 1: Ban hành Danh mục sản phẩm rủi ro trung bình

Phụ lục kèm theo Thông tư liệt kê 8 nhóm sản phẩm/nhóm bao bì thuộc mức độ rủi ro trung bình do Bộ Y tế quản lý, mỗi nhóm được gắn với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) tương ứng, mã HS dẫn chiếu và yêu cầu quản lý cụ thể:

• Nhóm phải đăng ký bản công bố sản phẩm (theo Điều 6 Nghị định 15/2018/NĐ-CP): sản phẩm dinh dưỡng công thức cho trẻ đến 12 tháng tuổi (QCVN 11-1:2012/BYT); sản phẩm dinh dưỡng công thức với mục đích y tế đặc biệt cho trẻ đến 12 tháng tuổi (QCVN 11-2:2012/BYT); sản phẩm dinh dưỡng công thức bổ sung cho trẻ 6–36 tháng tuổi (QCVN 11-3:2012/BYT); sản phẩm dinh dưỡng chế biến từ ngũ cốc cho trẻ 6–36 tháng tuổi (QCVN 11-4:2012/BYT).
• Nhóm chỉ cần tự công bố sản phẩm (theo Điều 4 Nghị định 15/2018/NĐ-CP): dụng cụ chứa đựng thực phẩm, vật liệu bao gói bằng nhựa tổng hợp (QCVN 12-1:2011/BYT); bằng cao su (QCVN 12-2:2011/BYT); nước uống đóng chai (QCVN 6-1:2010/BYT); nước đá dùng liền (QCVN 10:2011/BYT).

Mã HS của từng nhóm sản phẩm được dẫn chiếu theo Thông tư số 15/2024/TT-BYT (danh mục hàng hóa phải kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm nhập khẩu) và Thông tư số 31/2022/TT-BTC của Bộ Tài chính – đây là căn cứ quan trọng để doanh nghiệp nhập khẩu xác định hàng hóa của mình có thuộc diện kiểm tra hay không.

3. Điều 2 – Nguyên tắc dẫn chiếu văn bản

Trường hợp các văn bản được dẫn chiếu trong Thông tư (Luật, Nghị định, Thông tư liên quan) được sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc ban hành mới, thì áp dụng theo văn bản mới nhất – giúp Danh mục luôn được cập nhật đồng bộ với hệ thống pháp luật.

4. Điều 3 – Trách nhiệm tổ chức thực hiện

Cục An toàn thực phẩm có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện và tiếp tục rà soát, đề xuất cập nhật, bổ sung Danh mục (kể cả nhóm rủi ro cao). Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo cơ quan chuyên môn tại địa phương quản lý, kiểm tra các sản phẩm thuộc Danh mục theo thẩm quyền.

5. Điều 4 – Hiệu lực thi hành

Thông tư có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2026.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA MINH BẠCH”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Thông tư 27/2026/TT-BYT không đơn thuần là một danh mục kỹ thuật, mà còn hàm chứa những giá trị quản trị và tâm lý xã hội sâu sắc:

1. Góc nhìn tâm lý: Giảm áp lực “sợ sai thủ tục”

Việc gọi tên rõ ràng từng nhóm sản phẩm và gắn với đúng loại thủ tục (đăng ký hay tự công bố) giúp chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh giảm hẳn tâm lý hoang mang, lo lắng khi chuẩn bị hồ sơ. Một quy định rõ ràng, dễ tra cứu chính là liều thuốc tinh thần cho doanh nghiệp, đặc biệt là các hộ kinh doanh nhỏ, ít có bộ phận pháp chế chuyên trách.

2. Góc nhìn quản trị công: Quản lý theo mức độ rủi ro

Thông tư thể hiện tư duy quản trị hiện đại – phân bổ nguồn lực quản lý theo mức độ rủi ro thay vì áp dụng một thủ tục chung cho mọi sản phẩm. Sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe cao hơn (như dinh dưỡng công thức cho trẻ nhỏ) được kiểm soát chặt qua cơ chế đăng ký, trong khi các sản phẩm rủi ro trung bình (bao bì nhựa, cao su, nước uống đóng chai, nước đá) được trao quyền tự công bố, tự chịu trách nhiệm – vừa giảm gánh nặng hành chính, vừa duy trì hiệu lực giám sát hậu kiểm.

3. Góc nhìn giáo dục ý thức tuân thủ

Cơ chế tự công bố đồng thời là một bài học về tinh thần tự giác: doanh nghiệp không còn được “xin – cho” rồi yên tâm, mà phải chủ động tra cứu đúng quy chuẩn kỹ thuật, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về chất lượng sản phẩm mình công bố. Đây là bước chuyển từ tư duy “chờ được cấp phép” sang tư duy “chủ động tuân thủ và giải trình”.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm và bao bì thực phẩm thực hiện đúng Thông tư 27/2026/TT-BYT, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 khuyến nghị hành động:

1. Xác định đúng nhóm sản phẩm và QCVN áp dụng: Đối chiếu sản phẩm của mình với 8 nhóm trong Phụ lục Thông tư để biết quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) tương ứng trước khi xây dựng hồ sơ công bố.
2. Phân biệt rõ “đăng ký bản công bố” và “tự công bố”: Sản phẩm dinh dưỡng công thức cho trẻ nhỏ bắt buộc đăng ký theo Điều 6 Nghị định 15/2018/NĐ-CP; các nhóm bao bì, nước uống đóng chai, nước đá dùng liền chỉ cần tự công bố theo Điều 4 Nghị định 15/2018/NĐ-CP – tránh nhầm lẫn gây mất thời gian, chi phí.
3. Doanh nghiệp nhập khẩu cần rà soát mã HS: Đối chiếu mã HS hàng hóa với Thông tư số 15/2024/TT-BYT và Thông tư số 31/2022/TT-BTC để xác định hàng có thuộc diện phải kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm nhập khẩu hay không, tránh bị ách tắc tại cửa khẩu.
4. Chủ động cập nhật Danh mục: Cục An toàn thực phẩm sẽ tiếp tục rà soát, bổ sung Danh mục rủi ro trung bình và rủi ro cao, do đó cơ sở sản xuất, kinh doanh nên thường xuyên theo dõi Cổng thông tin điện tử Bộ Y tế để cập nhật kịp thời.

Thông điệp nhân văn: “Một danh mục rủi ro được phân định rõ ràng không chỉ là công cụ kỹ thuật của cơ quan quản lý, mà còn là tấm bản đồ giúp người dân, doanh nghiệp an tâm bước đi đúng hướng. Khi pháp luật gọi đúng tên sự vật, con người sẽ bớt sợ hãi và tự tin tuân thủ.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.