Pháp lý quốc tế
TÌNH HUỐNG 576: BỊ KIỆN VÌ SỬ DỤNG TÊN NHÃN HIỆU ĐÃ ĐƯỢC BẢO HỘ
Th9
TÌNH HUỐNG 576: BỊ KIỆN VÌ SỬ DỤNG TÊN NHÃN HIỆU ĐÃ ĐƯỢC BẢO HỘ
Trong kinh doanh, một cái tên được sử dụng lâu năm có thể trở thành dấu hiệu nhận diện quen thuộc với khách hàng. Tuy nhiên, việc một cá nhân, hộ kinh doanh sử dụng một tên gọi trong hoạt động thương mại không đồng nghĩa với việc họ đương nhiên có quyền sử dụng tên đó khi tên hoặc dấu hiệu tương ứng đã được người khác đăng ký và bảo hộ dưới danh nghĩa nhãn hiệu. Khi tranh chấp phát sinh, việc “đã sử dụng từ trước” cũng không phải lúc nào cũng đủ để loại trừ trách nhiệm pháp lý.
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây dưới góc độ pháp lý liên quan để làm rõ quy trình, từ đó đưa ra bài học hữu ích.
Tình huống: Bị kiện vì sử dụng tên nhãn hiệu đã được bảo hộ
- TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ
Hộ ông A kinh doanh dịch vụ ăn uống dưới tên gọi “Mộc An” trong nhiều năm. Do tên gọi đã quen thuộc với khách hàng địa phương, ông A sử dụng “Mộc An” trên biển hiệu, fanpage, menu và các tài liệu quảng bá.
Sau đó, ông A nhận được thông báo của Công ty B yêu cầu chấm dứt việc sử dụng tên “Mộc An”, với lý do Công ty B đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu “MỘC AN” cho nhóm hàng hóa, dịch vụ có liên quan đến hoạt động kinh doanh của ông A.
Cho rằng mình đã sử dụng tên “Mộc An” từ trước và không cố ý sao chép thương hiệu của Công ty B, ông A không đồng ý. Công ty B sau đó khởi kiện ông A tại Tòa án, yêu cầu chấm dứt việc sử dụng dấu hiệu “Mộc An”, tháo bỏ dấu hiệu này khỏi biển hiệu, tài liệu quảng cáo và yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Vậy việc ông A sử dụng tên “Mộc An” có phải là hành vi xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu đã được bảo hộ hay không?
- GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”
Trước hết, cần xác định phạm vi bảo hộ của nhãn hiệu mà Công ty B đã đăng ký, bởi quyền của chủ sở hữu không mặc nhiên bao trùm mọi trường hợp có tên gọi giống hoặc gần giống. Theo Điều 125 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025, chủ sở hữu đối tượng sở hữu công nghiệp có quyền ngăn cấm người khác sử dụng đối tượng được bảo hộ, trừ các trường hợp pháp luật quy định ngoại lệ.
Đối với nhãn hiệu, Điều 129 Luật Sở hữu trí tuệ Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025 xác định các trường hợp xâm phạm, trong đó đáng chú ý là việc sử dụng dấu hiệu trùng với nhãn hiệu được bảo hộ cho hàng hóa, dịch vụ trùng, hoặc sử dụng dấu hiệu trùng/tương tự cho hàng hóa, dịch vụ tương tự hoặc liên quan nếu có khả năng gây nhầm lẫn về nguồn gốc hàng hóa, dịch vụ.
Vì vậy, trong tình huống của ông A, không thể chỉ dựa vào việc “tôi đã dùng tên này nhiều năm” để kết luận ông A không vi phạm. Cần đối chiếu cụ thể: dấu hiệu ông A sử dụng, hàng hóa/dịch vụ thực tế, phạm vi đăng ký của nhãn hiệu và khả năng gây nhầm lẫn.
Đồng thời, pháp luật cũng ghi nhận một số trường hợp chủ sở hữu không có quyền ngăn cấm, chẳng hạn việc sử dụng một cách trung thực tên người hoặc dấu hiệu mô tả chủng loại, số lượng, chất lượng, công dụng, nguồn gốc địa lý và đặc tính khác của hàng hóa, dịch vụ.
Nếu vụ việc được giải quyết theo hướng xác định có hành vi xâm phạm, Tòa án có thể áp dụng các biện pháp dân sự như buộc chấm dứt hành vi xâm phạm, xin lỗi/cải chính công khai, bồi thường thiệt hại và các biện pháp khác theo Điều 202 Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành.
Do đó, khi nhận được thông báo hoặc đơn khởi kiện, ông A không nên chỉ tập trung vào việc chứng minh mình “không cố ý”. Vấn đề quan trọng hơn là phải kiểm tra tình trạng pháp lý của nhãn hiệu và đánh giá chính xác hành vi sử dụng của mình có thuộc trường hợp xâm phạm hay không.
- GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”
Bị kiện vì một cái tên mình đã sử dụng trong thời gian dài dễ khiến người kinh doanh có tâm lý bức xúc, cho rằng mình bị “mất” thương hiệu hoặc bị đối thủ gây khó dễ. Tuy nhiên, phản ứng cảm tính có thể khiến tranh chấp trở nên nghiêm trọng hơn.
Điều cần thiết là chuyển từ tâm lý “tôi đã dùng trước nên tôi đúng” sang tư duy “tôi cần kiểm tra quyền của mình và quyền của bên kia dựa trên hồ sơ pháp lý”.
Về quản trị, tình huống này cũng cho thấy một rủi ro phổ biến: nhiều hộ kinh doanh lựa chọn tên dựa trên sự quen thuộc mà chưa kiểm tra khả năng đăng ký, bảo hộ và xung đột với quyền sở hữu trí tuệ của chủ thể khác.
Một cái tên được khách hàng biết đến càng lâu thì chi phí thay đổi nhận diện càng lớn. Vì vậy, quản trị thương hiệu không chỉ là quảng bá tên gọi mà còn phải bao gồm tra cứu, đăng ký và theo dõi quyền sở hữu trí tuệ ngay từ khi bắt đầu kinh doanh.
- GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA
Đối với ông A, khi đã nhận được yêu cầu hoặc đơn khởi kiện, cần thực hiện theo hướng:
Thứ nhất, kiểm tra Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu của Công ty B: chủ sở hữu là ai, dấu hiệu được bảo hộ là gì, nhóm hàng hóa/dịch vụ nào và thời hạn bảo hộ ra sao.
Thứ hai, rà soát toàn bộ cách ông A đang sử dụng tên “Mộc An”: biển hiệu, bao bì, quảng cáo, mạng xã hội, tên miền, giấy tờ giao dịch và hàng hóa/dịch vụ thực tế.
Thứ ba, thu thập chứng cứ về quá trình sử dụng tên gọi của mình như giấy đăng ký kinh doanh, hóa đơn, biển hiệu, tài liệu quảng cáo và các tài liệu thể hiện thời điểm sử dụng.
Thứ tư, đánh giá khả năng gây nhầm lẫn và các trường hợp ngoại lệ theo Luật Sở hữu trí tuệ trước khi lựa chọn phương án tiếp tục sử dụng, thay đổi dấu hiệu, thương lượng hoặc bảo vệ quyền lợi tại Tòa án.
Thứ năm, nếu việc sử dụng thực sự xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu, cần chủ động xây dựng phương án thay đổi nhận diện và xử lý hậu quả thay vì chờ đến khi có phán quyết bất lợi. Ngược lại, nếu có căn cứ cho rằng việc sử dụng của ông A không thuộc trường hợp xâm phạm, cần chuẩn bị đầy đủ chứng cứ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Góc nhìn chuyên gia
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại:
Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.