Pháp lý quốc tế
TÌNH HUỐNG 575: CÔNG TY BỊ KIỆN BẢN QUYỀN HÌNH ẢNH SẢN PHẨM – BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI ĐƯỢC XÁC ĐỊNH NHƯ THẾ NÀO?
Th9
TÌNH HUỐNG 575: CÔNG TY BỊ KIỆN BẢN QUYỀN HÌNH ẢNH SẢN PHẨM – BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI ĐƯỢC XÁC ĐỊNH NHƯ THẾ NÀO?
Trong hoạt động kinh doanh, hình ảnh sản phẩm không chỉ là công cụ quảng bá mà còn có thể là tác phẩm nhiếp ảnh được pháp luật bảo hộ quyền tác giả. Việc doanh nghiệp sử dụng hình ảnh có sẵn trên Internet, mạng xã hội hoặc từ đơn vị khác để quảng cáo sản phẩm mà chưa xác định rõ quyền sử dụng có thể dẫn đến tranh chấp và yêu cầu bồi thường.
Đặc biệt, khi tranh chấp phát sinh, vấn đề doanh nghiệp quan tâm không chỉ là “có vi phạm hay không” mà còn là nếu phải bồi thường thì mức bồi thường được xác định trên cơ sở nào, gồm những khoản thiệt hại nào và doanh nghiệp cần xử lý ra sao để hạn chế rủi ro.
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây dưới góc độ pháp lý liên quan để làm rõ quy trình, từ đó đưa ra bài học hữu ích.
- TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ
Công ty A kinh doanh mỹ phẩm. Để phục vụ hoạt động quảng cáo trên website, Facebook và các sàn thương mại điện tử, bộ phận marketing của Công ty A đã sử dụng một số hình ảnh chụp sản phẩm do ông B thực hiện và đăng tải trên Internet.
Công ty A cho rằng những hình ảnh này được chia sẻ công khai nên đã sử dụng mà không ký hợp đồng hoặc xin phép ông B.
Sau một thời gian, ông B phát hiện hình ảnh của mình được Công ty A sử dụng cho mục đích thương mại và gửi yêu cầu chấm dứt sử dụng, đồng thời yêu cầu bồi thường thiệt hại do hành vi xâm phạm quyền tác giả.
Công ty A cho rằng mình không cố ý vi phạm và hình ảnh đã được đăng công khai nên không đồng ý với mức bồi thường mà ông B đưa ra. Vậy Công ty A có phải bồi thường hay không? Nếu có thì mức bồi thường được xác định như thế nào?
- GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”
Hình ảnh sản phẩm có thể là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả
Theo Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025, tác phẩm nhiếp ảnh thuộc nhóm tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả. Quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định; việc đăng tải công khai trên Internet không đồng nghĩa với việc mọi tổ chức, cá nhân đều được tự do sao chép và sử dụng cho mục đích thương mại.
Đáng chú ý, quyền tài sản của chủ sở hữu bao gồm quyền sao chép trực tiếp hoặc gián tiếp toàn bộ hoặc một phần tác phẩm và quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng bằng mạng thông tin điện tử. Vì vậy, việc Công ty A tải hình ảnh về, đưa lên website hoặc sử dụng trong nội dung quảng cáo có thể làm phát sinh vấn đề về quyền tác giả nếu không thuộc trường hợp được phép sử dụng theo luật.
Bồi thường không mặc nhiên bằng một con số cố định
Trọng tâm của tranh chấp nằm ở thiệt hại thực tế.
Theo Điều 204 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025, thiệt hại do hành vi xâm phạm có thể bao gồm thiệt hại vật chất như tổn thất về tài sản, mức giảm sút thu nhập, lợi nhuận, cơ hội kinh doanh và các chi phí hợp lý để ngăn chặn, khắc phục thiệt hại. Mức độ thiệt hại được xác định trên cơ sở tổn thất thực tế do hành vi xâm phạm gây ra.
Theo Điều 205 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025, nếu nguyên đơn chứng minh được thiệt hại vật chất, Tòa án có thể xác định mức bồi thường dựa trên một trong các căn cứ như:
Tổng thiệt hại vật chất cộng với khoản lợi nhuận mà bên vi phạm thu được do hành vi xâm phạm trong trường hợp phù hợp;
Giá chuyển giao quyền sử dụng đối tượng sở hữu trí tuệ giả định bên vi phạm được cấp quyền sử dụng;
Các phương pháp tính thiệt hại vật chất khác phù hợp pháp luật;
Nếu không thể xác định theo các căn cứ trên, Tòa án có thể quyết định mức bồi thường theo mức độ thiệt hại nhưng không quá 01 tỷ đồng.
- GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ
Một tranh chấp bản quyền hình ảnh thường bắt đầu từ một suy nghĩ khá đơn giản: “Hình ảnh có trên mạng thì có thể sử dụng.”
Tuy nhiên, trong môi trường kinh doanh chuyên nghiệp, đây là một rủi ro cần được nhận diện sớm. Một hình ảnh được chia sẻ rộng rãi vẫn có thể gắn với quyền tác giả và việc sử dụng cho mục đích thương mại cần được kiểm tra về quyền sử dụng.
Về quản trị, doanh nghiệp không nên chỉ xử lý khi đã nhận được yêu cầu bồi thường. Bộ phận marketing, truyền thông và pháp chế cần có quy trình kiểm tra nguồn gốc hình ảnh trước khi đưa vào quảng cáo.
Quan trọng hơn, khi xảy ra tranh chấp, doanh nghiệp cần tránh tâm lý phủ nhận ngay hoặc xóa toàn bộ nội dung mà không lưu lại chứng cứ. Cách tiếp cận phù hợp là xác minh nguồn hình ảnh, thời điểm sử dụng, phạm vi sử dụng, doanh thu hoặc lợi ích liên quan và các tài liệu chứng minh quyền sử dụng.
Đây không chỉ là cách giảm thiểu chi phí pháp lý mà còn giúp doanh nghiệp xây dựng văn hóa tôn trọng tài sản trí tuệ trong hoạt động kinh doanh.
- GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA
Để hạn chế nguy cơ phải đối mặt với yêu cầu bồi thường, doanh nghiệp nên thực hiện đồng thời các giải pháp sau:
Thứ nhất, kiểm tra quyền trước khi sử dụng.
Mỗi hình ảnh đưa vào website, quảng cáo hoặc mạng xã hội cần xác định rõ người sáng tạo, chủ sở hữu và phạm vi quyền sử dụng.
Thứ hai, lưu giữ chứng cứ về quyền sử dụng.
Nếu hình ảnh được thuê, mua hoặc được cấp phép, doanh nghiệp cần lưu hợp đồng, hóa đơn, email, thỏa thuận cấp quyền và các tài liệu liên quan.
Thứ ba, khi nhận yêu cầu bồi thường, không nên vội thừa nhận mức tiền được yêu cầu.
Doanh nghiệp cần kiểm tra căn cứ xác định thiệt hại, phạm vi sử dụng hình ảnh, thời gian sử dụng và mối quan hệ giữa hành vi sử dụng với thiệt hại thực tế. Theo Điều 204 và Điều 205, yêu cầu bồi thường phải được đặt trên cơ sở thiệt hại thực tế và căn cứ xác định mức bồi thường.
Thứ tư, ưu tiên thương lượng khi có cơ sở phù hợp.
Nếu doanh nghiệp thực sự sử dụng hình ảnh không có quyền, việc chủ động chấm dứt sử dụng, khắc phục hậu quả và thương lượng về mức bồi thường có thể giúp hạn chế chi phí và thời gian tranh chấp.
Thứ năm, xây dựng quy trình quản trị tài sản trí tuệ nội bộ.
Doanh nghiệp nên xác định rõ trách nhiệm của bộ phận marketing, truyền thông và người phê duyệt nội dung, đồng thời xây dựng kho hình ảnh có nguồn gốc và quyền sử dụng rõ ràng.
Góc nhìn chuyên gia
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại:
Website – Gửi câu hỏi đến chuyên gia
Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.