TÌNH HUỐNG SỐ 960: MỘT CÁN BỘ THUẾ THƯỜNG XUYÊN SỬ DỤNG THỜI GIAN LÀM VIỆC ĐỂ CHẠY XE ÔM CÔNG NGHỆ KIẾM THÊM TIỀN THÌ XỬ LÝ THẾ NÀO?

Vi phạm kỷ luật công vụ; quy trình chấn chỉnh tác phong và kỷ luật công chức.

Trong đời sống hiện nay, nhu cầu làm thêm để cải thiện thu nhập là điều dễ hiểu. Nhiều người lựa chọn chạy xe ôm công nghệ, giao hàng hoặc kinh doanh cá nhân ngoài thời gian làm việc chính thức để trang trải cuộc sống.

Tuy nhiên, đối với cán bộ, công chức, việc làm thêm cần được đặt trong giới hạn của nghĩa vụ công vụ. Thời gian làm việc tại cơ quan nhà nước không phải khoảng thời gian cá nhân có thể tùy ý sử dụng cho hoạt động kiếm tiền riêng, bởi đó là thời gian dành để thực hiện nhiệm vụ được Nhà nước giao và phục vụ người dân.

Dưới góc nhìn pháp lý của ThS. Nguyễn Hữu Long, cần phân biệt rõ quyền làm thêm ngoài giờ với hành vi sử dụng thời giờ công vụ để thực hiện công việc cá nhân. Nếu một cán bộ thuế thường xuyên rời vị trí, nhận chuyến xe công nghệ trong giờ hành chính, bỏ bê hồ sơ và chậm trễ giải quyết công việc thì hành vi này có thể bị xem xét xử lý kỷ luật theo quy định về nghĩa vụ, đạo đức công vụ và nội quy cơ quan.

1. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ – THE CASE

Ông H là công chức đang công tác tại một cơ quan thuế địa phương. Ngoài công việc chuyên môn tại cơ quan, ông đăng ký tài khoản trên một ứng dụng xe ôm công nghệ để kiếm thêm thu nhập.

Ban đầu, ông H chỉ tranh thủ chạy xe vào buổi tối và những ngày nghỉ. Tuy nhiên, sau một thời gian, ông bắt đầu thường xuyên sử dụng điện thoại để nhận chuyến xe ngay trong giờ hành chính, thậm chí có những ngày tự ý rời khỏi trụ sở để chở khách mà không báo cáo hoặc xin phép người quản lý trực tiếp.

Trong khi đó, một số hồ sơ thuế được giao cho ông H xử lý bị chậm tiến độ; người dân đến liên hệ công việc phải chờ đợi, đồng nghiệp nhiều lần phải hỗ trợ giải quyết phần việc còn tồn đọng.

Sau khi nhận được phản ánh, lãnh đạo cơ quan tiến hành kiểm tra lịch làm việc, dữ liệu quản lý công việc và xác minh việc ông H thường xuyên vắng mặt trong giờ hành chính. Kết quả ban đầu cho thấy hoạt động chạy xe công nghệ không chỉ diễn ra ngoài giờ mà còn được thực hiện lặp đi lặp lại trong thời gian ông có nghĩa vụ làm việc tại cơ quan.

Vấn đề đặt ra là: Công chức có được phép chạy xe ôm công nghệ để kiếm thêm thu nhập không? Việc thường xuyên sử dụng giờ hành chính để nhận chuyến xe có bị xem là vi phạm kỷ luật công vụ? Cơ quan thuế cần tiến hành những bước nào để chấn chỉnh tác phong, xác minh vi phạm và áp dụng hình thức kỷ luật phù hợp?

2. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

2.1. Phân biệt quyền làm thêm ngoài giờ với hành vi sử dụng thời gian công vụ vào việc riêng

Trước hết, cần khẳng định rằng pháp luật không mặc nhiên cấm công chức thực hiện mọi hoạt động tạo thêm thu nhập ngoài công việc chính. Việc làm thêm phải được đánh giá trên cơ sở quy định về nghĩa vụ công vụ, những việc công chức không được làm, quy định về xung đột lợi ích và nội quy của cơ quan.

Có thể phân biệt hai trường hợp:

• Trường hợp thứ nhất: Chạy xe công nghệ ngoài giờ làm việc. Nếu công chức thực hiện hoạt động này sau khi đã hoàn thành thời gian làm việc, không ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ, không sử dụng tài sản công và không vi phạm quy định pháp luật có liên quan thì không thể chỉ vì có nghề nghiệp phụ mà mặc nhiên kết luận người đó vi phạm kỷ luật.
• Trường hợp thứ hai: Sử dụng giờ hành chính để chạy xe công nghệ. Nếu công chức thường xuyên nhận chuyến xe, rời khỏi vị trí làm việc, không thực hiện nhiệm vụ được giao hoặc tự ý vắng mặt mà không được phép thì có dấu hiệu vi phạm nghĩa vụ công vụ và nội quy, quy chế của cơ quan.

Theo Điều 7 Luật Cán bộ, công chức số 80/2025/QH15, công chức có nghĩa vụ thực hiện đúng, đầy đủ và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao; có ý thức tổ chức kỷ luật, nghiêm chỉnh chấp hành nội quy, quy chế của cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Như vậy, vấn đề pháp lý không nằm ở việc ông H có đăng ký tài khoản xe ôm công nghệ hay có thu nhập từ hoạt động này, mà nằm ở việc ông đã sử dụng thời gian phải thực hiện công vụ để phục vụ lợi ích cá nhân, gây ảnh hưởng đến trách nhiệm và hiệu quả công việc hay chưa.  

2.2. Xác định hành vi vi phạm nghĩa vụ công chức và trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ

Trong tình huống này, hành vi của ông H có thể được xem xét dưới các góc độ pháp lý sau:

Thứ nhất, vi phạm nghĩa vụ chấp hành kỷ luật công vụ.

Điều 7 Luật Cán bộ, công chức năm 2025 yêu cầu công chức thực hiện đầy đủ nhiệm vụ được giao và nghiêm chỉnh chấp hành nội quy, quy chế cơ quan. Việc thường xuyên rời vị trí làm việc để chạy xe công nghệ trong giờ hành chính, nếu không được cho phép, có thể cấu thành hành vi vi phạm các nghĩa vụ này.

Thứ hai, vi phạm nội quy, quy chế làm việc của cơ quan thuế.

Cơ quan thuế có trách nhiệm tổ chức, quản lý thời gian làm việc, phân công nhiệm vụ và kiểm tra việc thực hiện công vụ của công chức. Nếu ông H tự ý vắng mặt, không thực hiện chế độ báo cáo hoặc không hoàn thành công việc đúng tiến độ thì cần đối chiếu với nội quy, quy chế làm việc và quy định quản lý công chức đang áp dụng tại đơn vị.

Thứ ba, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Công việc thuế liên quan trực tiếp đến nghĩa vụ tài chính, thủ tục hành chính và quyền lợi của người nộp thuế. Việc công chức bỏ bê nhiệm vụ có thể dẫn đến chậm giải quyết hồ sơ, gây phiền hà và làm giảm chất lượng phục vụ.

Cần lưu ý rằng không phải mọi trường hợp hồ sơ bị chậm đều do lỗi của công chức. Cơ quan quản lý phải xác minh mối liên hệ giữa việc vắng mặt, không thực hiện nhiệm vụ và hậu quả thực tế; đồng thời xem xét khối lượng công việc, nguyên nhân khách quan và trách nhiệm của các cá nhân liên quan.

2.3. Căn cứ xử lý kỷ luật – Không đồng nhất mọi vi phạm với hình thức buộc thôi việc

Theo Điều 6 Nghị định số 172/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 251/2025/NĐ-CP, cán bộ, công chức có thể bị xử lý kỷ luật khi vi phạm nghĩa vụ công vụ, đạo đức công vụ, văn hóa giao tiếp hoặc nội quy, quy chế của cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Đối với công chức, Điều 7 Nghị định số 172/2025/NĐ-CP quy định các hình thức kỷ luật gồm:

• Khiển trách;
• Cảnh cáo;
• Cách chức (đối với công chức lãnh đạo, quản lý);
• Buộc thôi việc.

Việc lựa chọn hình thức kỷ luật phải căn cứ vào nội dung, động cơ, tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân vi phạm, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và thái độ khắc phục của người vi phạm.

Chẳng hạn:

• Nếu ông H vi phạm lần đầu, hậu quả ít nghiêm trọng, đã nhận thức được sai phạm và chủ động khắc phục thì có thể xem xét hình thức khiển trách nếu đáp ứng điều kiện luật định.
• Nếu hành vi diễn ra thường xuyên, đã được nhắc nhở nhưng vẫn tiếp tục, gây ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động của cơ quan thì cần xem xét mức độ vi phạm và các tình tiết tăng nặng để quyết định hình thức kỷ luật tương ứng.
• Nếu hành vi có tính chất nghiêm trọng, gây hậu quả lớn hoặc đi kèm những vi phạm khác thì phải đánh giá tổng thể để xác định hình thức xử lý phù hợp.

Đặc biệt, không thể mặc nhiên kết luận ông H phải bị buộc thôi việc chỉ vì chạy xe công nghệ trong giờ hành chính. Hình thức kỷ luật cao nhất chỉ được áp dụng khi hành vi và mức độ vi phạm đáp ứng căn cứ pháp luật tương ứng.

Như vậy, trách nhiệm kỷ luật cần được xác định trên cơ sở chứng cứ và quy định cụ thể, bảo đảm nguyên tắc khách quan, công bằng, đúng thẩm quyền và đúng trình tự.  

3. GÓC NHÌN TÂM LÝ – QUẢN TRỊ – ĐẠO ĐỨC CÔNG VỤ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Đằng sau hành vi sử dụng giờ hành chính để chạy xe công nghệ có thể tồn tại nhiều nguyên nhân: áp lực kinh tế, nhu cầu cải thiện thu nhập, thiếu ý thức tổ chức kỷ luật hoặc thái độ chưa đúng đắn đối với trách nhiệm công vụ.

Tuy nhiên, dù xuất phát từ nguyên nhân nào, việc làm thêm cũng không thể trở thành lý do để công chức bỏ bê nhiệm vụ được giao.

Ở góc độ quản trị công, tình huống đặt ra một số vấn đề đáng lưu ý:

• Kỷ luật thời gian là biểu hiện của trách nhiệm công vụ: Công chức được giao nhiệm vụ và hưởng chế độ tiền lương từ ngân sách nhà nước phải có trách nhiệm sử dụng thời gian làm việc để hoàn thành công việc được phân công.
• Người dân không phải chờ đợi vì lợi ích cá nhân của công chức: Khi một người đến cơ quan thuế để thực hiện thủ tục, họ có quyền được tiếp nhận, hướng dẫn và giải quyết công việc theo đúng quy định.
• Lãnh đạo phải quản lý bằng kết quả và trách nhiệm: Không chỉ kiểm tra việc có mặt tại trụ sở, cơ quan cần theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ, chất lượng công việc và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng công chức.
• Xử lý kỷ luật phải gắn với giáo dục và phòng ngừa: Mục tiêu không chỉ là xử phạt một cá nhân mà còn là xây dựng môi trường công vụ chuyên nghiệp, có trách nhiệm và lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Cần nhìn nhận một cách công bằng rằng người làm công chức vẫn có nhu cầu cải thiện đời sống và có quyền thực hiện các hoạt động hợp pháp ngoài giờ. Nhưng khi đã nhận nhiệm vụ công, người đó phải tôn trọng thời gian, trách nhiệm và nghĩa vụ mà vị trí công tác đòi hỏi.

4. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để chấn chỉnh tác phong và xử lý hành vi vi phạm, cơ quan thuế cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:

Bước 1. Kiểm tra, xác minh hành vi và yêu cầu chấm dứt vi phạm

Khi nhận được phản ánh hoặc phát hiện dấu hiệu công chức sử dụng giờ hành chính để làm việc riêng, lãnh đạo đơn vị cần tiến hành xác minh khách quan.

Các nội dung cần kiểm tra gồm:

• Lịch làm việc, bảng chấm công, dữ liệu ra vào trụ sở và chế độ báo cáo vắng mặt.
• Phân công nhiệm vụ, tiến độ xử lý hồ sơ và kết quả thực hiện công việc của ông H.
• Thông tin, tài liệu hợp pháp chứng minh việc ông H nhận chuyến xe công nghệ trong giờ hành chính.
• Ý kiến của đồng nghiệp, người quản lý trực tiếp và người dân có liên quan.
• Nguyên nhân vắng mặt, thời gian vắng mặt, tần suất vi phạm và hậu quả phát sinh.

Việc thu thập dữ liệu cần tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư và thẩm quyền quản lý. Không được tùy tiện truy cập tài khoản cá nhân hoặc sử dụng biện pháp xâm phạm đời tư để thu thập chứng cứ.

Nếu có căn cứ xác định hành vi vi phạm, người quản lý cần yêu cầu ông H chấm dứt việc sử dụng thời gian công vụ vào hoạt động cá nhân, thực hiện đầy đủ nhiệm vụ và giải trình về những lần vắng mặt không đúng quy định.

Bước 2. Tổ chức kiểm điểm và thực hiện quy trình xử lý kỷ luật

Nếu kết quả xác minh cho thấy có vi phạm, cơ quan có thẩm quyền cần tiến hành quy trình xử lý kỷ luật theo Nghị định số 172/2025/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 251/2025/NĐ-CP.

Đối với công chức, quy trình cơ bản gồm:

1. Tổ chức họp kiểm điểm: Công chức có hành vi vi phạm được yêu cầu giải trình, nhận trách nhiệm và trình bày các tình tiết liên quan. Cuộc họp cần lập biên bản, ghi nhận đầy đủ ý kiến.
2. Thành lập Hội đồng kỷ luật: Trường hợp thuộc diện phải thành lập, Hội đồng kỷ luật xem xét hồ sơ, đánh giá hành vi, tính chất, mức độ và kiến nghị hình thức xử lý phù hợp.
3. Người có thẩm quyền ban hành quyết định: Căn cứ hồ sơ và kiến nghị, cấp có thẩm quyền xem xét ban hành quyết định kỷ luật hoặc kết luận công chức không vi phạm.

Cần lưu ý, Nghị định 172/2025/NĐ-CP có quy định một số trường hợp không phải thực hiện đầy đủ các bước họp kiểm điểm hoặc thành lập Hội đồng kỷ luật. Vì vậy, cơ quan quản lý phải đối chiếu đúng trường hợp cụ thể, không áp dụng máy móc một quy trình cho mọi vụ việc.

Theo Điều 5 Nghị định này, thời hạn xử lý kỷ luật thông thường không quá 90 ngày; đối với vụ việc phức tạp cần thanh tra, kiểm tra để xác minh thêm, có thể kéo dài nhưng không quá 150 ngày.

Hình thức kỷ luật phải tương xứng với hành vi đã được chứng minh, không nhằm mục đích trừng phạt tùy tiện hoặc gây áp lực cá nhân.  

Bước 3. Chấn chỉnh tác phong và thiết lập cơ chế giám sát thường xuyên

Sau khi xử lý vụ việc, cơ quan thuế cần xây dựng các biện pháp phòng ngừa để tránh tình trạng tương tự tái diễn.

Một số giải pháp có thể thực hiện:

• Rà soát, hoàn thiện nội quy làm việc, quy định về thời gian có mặt, việc xin phép vắng mặt và trách nhiệm báo cáo khi không thể thực hiện nhiệm vụ.
• Tăng cường quản lý tiến độ xử lý hồ sơ thuế bằng hệ thống điện tử, xác định rõ người phụ trách và thời hạn hoàn thành.
• Công khai quy trình tiếp nhận, xử lý phản ánh của người nộp thuế về thái độ và trách nhiệm phục vụ.
• Định kỳ đánh giá công chức dựa trên kết quả công việc, chất lượng phục vụ và việc chấp hành kỷ luật công vụ.
• Tổ chức sinh hoạt chuyên đề về đạo đức công vụ, văn hóa công sở và trách nhiệm của công chức trong thực thi nhiệm vụ.
• Kịp thời biểu dương những cá nhân thực hiện tốt nhiệm vụ, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi cố tình vi phạm.

Bên cạnh đó, lãnh đạo đơn vị cần quan tâm đến điều kiện làm việc và đời sống của công chức, tạo môi trường làm việc minh bạch, công bằng. Việc quan tâm đến đời sống không đồng nghĩa với việc dung túng cho hành vi vi phạm, mà nhằm giúp công chức có điều kiện thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.

Từ khoá: Tư vấn; Luật đất đai; Bộ luật dân sự; Đòi lại đất; Giải pháp.