TÌNH HUỐNG SỐ 918: CƠ SỞ THU MUA PHẾ LIỆU TÍCH TRỮ HÀNG NGHÌN VỎ BÌNH GA GA CŨ RỈ SÉT, HÓA CHẤT DUNG MÔI DỄ CHÁY KHÔNG HỆ THỐNG PCCC SÁT VÁCH NHÀ DÂN?

TÌNH HUỐNG SỐ 918: CƠ SỞ THU MUA PHẾ LIỆU TÍCH TRỮ HÀNG NGHÌN VỎ BÌNH GA GA CŨ RỈ SÉT, HÓA CHẤT DUNG MÔI DỄ CHÁY KHÔNG HỆ THỐNG PCCC SÁT VÁCH NHÀ DÂN?

Cơ sở thu mua phế liệu mọc lên khắp nơi, nhiều cơ sở nằm xen kẽ ngay trong khu dân cư. Khi những cơ sở này tích trữ vỏ bình ga cũ, hóa chất dung môi dễ cháy mà không có bất kỳ biện pháp phòng cháy, chữa cháy nào, thì một tia lửa nhỏ cũng có thể trở thành thảm họa cho cả khu phố.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1: Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Ông Nguyễn Văn A mở cơ sở thu mua phế liệu ngay trong khu dân cư tại phường X, tỉnh Y, tường liền vách với nhà bà Trần Thị B. Trong sân và nhà kho tạm lợp tôn, ông A chất cao hàng nghìn vỏ bình ga cũ rỉ sét, một số còn tồn dư khí, cùng nhiều thùng, can hóa chất dung môi dễ cháy mua gom từ các xưởng sơn, xưởng cơ khí.

Cơ sở không có bình chữa cháy, không có hệ thống báo cháy, nguồn nước chữa cháy, lối thoát nạn; dây điện chằng chịt, công nhân vừa cắt hàn vừa hút thuốc ngay cạnh khu chứa hàng. Các hộ lân cận lo sợ cháy nổ bất cứ lúc nào, nhiều lần góp ý nhưng ông A đáp: “Tôi làm ăn nhiều năm nay chưa xảy ra chuyện gì, các người lo xa làm gì!”. Người dân hoang mang không biết cần làm gì để tự bảo vệ.

2: Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét về mặt luật pháp, lập luận “chưa xảy ra chuyện gì nên không phải lo” của ông A là hoàn toàn sai. Theo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024 (Luật số 55/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, thay thế Luật Phòng cháy và chữa cháy năm 2001), quyền an toàn của cư dân được bảo vệ qua các căn cứ sau:

1. Cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ chịu quy định quản lý chặt chẽ:

Khoản 8 Điều 2 Luật quy định:

“Cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ là cơ sở có nguy cơ cháy, nổ cao thuộc danh mục do Chính phủ quy định.”

Việc tích trữ số lượng lớn vỏ bình ga còn tồn dư khí và dung môi dễ cháy là hàng hóa nguy hiểm về cháy, nổ theo Điều 2 của Luật. Cơ sở thuộc diện này phải đáp ứng đầy đủ điều kiện an toàn về phòng cháy, chữa cháy: bảo đảm khoảng cách an toàn, có phương tiện, hệ thống chữa cháy, lối thoát nạn, phương án chữa cháy và được cơ quan chức năng kiểm tra theo quy định.

2. Hành vi bị nghiêm cấm và trách nhiệm của chủ cơ sở:

Điều 14 Luật nghiêm cấm các hành vi vi phạm quy định an toàn về phòng cháy, chữa cháy, trong đó có việc bảo quản, tích trữ chất, hàng hóa nguy hiểm về cháy, nổ trái quy định. Chủ cơ sở là người chịu trách nhiệm chính về an toàn phòng cháy, chữa cháy tại cơ sở của mình; việc “chưa xảy ra cháy” không phải là căn cứ để miễn trách nhiệm.

3. Chế tài xử lý: Vi phạm có thể bị xử phạt hành chính theo nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ hiện hành, bị buộc khắc phục, thậm chí bị đình chỉ hoạt động khi có nguy cơ trực tiếp đe dọa an toàn. Nếu gây cháy, nổ làm thiệt hại về người, tài sản, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy theo Điều 313 Bộ luật Hình sự.

Áp dụng vào tình huống:

• Về bản chất cơ sở: Hàng nghìn vỏ bình ga tồn dư khí cùng hóa chất dung môi dễ cháy là nguồn nguy hiểm về cháy, nổ cao, đặt sát vách nhà dân là rủi ro không thể chấp nhận.
• Về điều kiện an toàn: Không có bình chữa cháy, báo cháy, nguồn nước, lối thoát nạn nghĩa là cơ sở thiếu hoàn toàn các điều kiện tối thiểu theo luật định.
• Về quyền của cư dân: Người dân có quyền phản ánh, kiến nghị, tố giác hành vi vi phạm để cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý trước khi hậu quả xảy ra.

Kết luận pháp lý: Cư dân hoàn toàn có quyền yêu cầu ông A khắc phục ngay nguy cơ cháy, nổ, di dời hàng nguy hiểm khỏi khu dân cư và đề nghị cơ quan Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, chính quyền địa phương kiểm tra, xử phạt, đình chỉ hoạt động khi vi phạm được xác lập.

3: Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn” (The Human & Management)

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Tâm lý “quen rồi, chưa sao” là kẻ thù lớn nhất của an toàn. Con người dễ chủ quan với những rủi ro tích tụ lâu ngày, nhưng một vụ cháy nổ chỉ cần vài phút là cướp đi mạng sống và cơ nghiệp của nhiều gia đình. Phía cư dân, nỗi lo thường trực khiến cuộc sống mất bình yên. Giáo dục dạy mỗi người biết đặt an toàn của cộng đồng lên trên lợi ích kinh doanh trước mắt; kinh doanh chân chính là kinh doanh không đe dọa tính mạng người khác.

Về khía cạnh Quản trị rủi ro

Với ông A, bài học đắt giá là sự “chủ quan” trong quản trị cơ sở: chi phí đầu tư bình chữa cháy, báo cháy, kho bãi tách biệt hay di dời ra khu vực phù hợp nhỏ hơn rất nhiều so với tiền phạt, bồi thường, nguy cơ phải ngừng hoạt động và trách nhiệm hình sự nếu xảy ra cháy nổ. Việc lập phương án phòng cháy, phân loại và tách riêng hàng nguy hiểm, mua bảo hiểm cháy nổ là cách duy nhất để “đóng băng” rủi ro.

4: Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để giải quyết thấu tình đạt lý, bảo đảm an toàn trước hết cho người dân, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đưa ra phương án 3 bước như sau:

Bước 1 – Ghi nhận chứng cứ và Đối thoại thiện chí: Bà B cùng các hộ lân cận, đại diện tổ dân phố chụp ảnh, quay video hiện trạng kho bãi, lập biên bản có người làm chứng. Sau đó mời ông A trao đổi, viện dẫn quy định của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024 để giải thích rằng chủ cơ sở phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, đề nghị khắc phục và dời hàng nguy hiểm ngay.

Bước 2 – Chia sẻ lợi ích (Hòa giải nhân văn): Nếu ông A thiện chí, chính quyền phường và cư dân có thể hỗ trợ ông thời gian hợp lý để di dời hàng hóa, tìm địa điểm kinh doanh phù hợp hoặc trang bị đủ phương tiện phòng cháy, chữa cháy. Đây không phải là nghĩa vụ, mà là cách ứng xử để mua lấy sự đồng thuận và yên ổn lâu dài cho đôi bên.

Bước 3 – Tố giác và Khởi kiện (Giải pháp cuối cùng): Nếu ông A vẫn bỏ ngoài tai, cư dân gửi đơn phản ánh, tố giác đến UBND phường, cơ quan Công an và cơ quan Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ để kiểm tra, xử phạt, buộc khắc phục, đình chỉ hoạt động khi cần thiết. Trường hợp cháy, nổ gây thiệt hại, người bị thiệt hại có quyền yêu cầu bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự tại Tòa án nhân dân khu vực.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.