TÌNH HUỐNG SỐ 870: CỬA HÀNG KINH DOANH THỦY HẢI SẢN TƯƠI SỐNG ĐỔ NƯỚC ĐÁ THỐI LẪN NỘI TẠNG CÁ RA VỈA HÈ BỐC MÙI GIỮA MÙA NẮNG NÓNG?

TÌNH HUỐNG SỐ 870: CỬA HÀNG KINH DOANH THỦY HẢI SẢN TƯƠI SỐNG ĐỔ NƯỚC ĐÁ THỐI LẪN NỘI TẠNG CÁ RA VỈA HÈ BỐC MÙI GIỮA MÙA NẮNG NÓNG?

Giữa những ngày nắng gắt, chỉ vài giờ là nội tạng cá trộn nước đá tan đã lên men, bốc mùi tanh nồng khắp con phố. Ruồi nhặng, nước rỉ trên vỉa hè không chỉ làm xấu bộ mặt đô thị mà còn trực tiếp đe dọa sức khỏe người đi bộ và những hộ dân sống sát bên.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1: Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Cửa hàng thủy hải sản tươi sống A của ông Nguyễn Văn A nằm trên một tuyến phố đông dân cư tại phường X, tỉnh Y. Mỗi ngày cửa hàng tiêu thụ hàng trăm ký cá, mực, tôm; thay vì thu gom nội tạng, vảy cá vào thùng kín cho đơn vị thu gom, nhân viên cửa hàng đổ thẳng nước đá đã tan lẫn nội tạng ra vỉa hè và rãnh thoát nước trước cửa.

Đợt nắng nóng cuối tháng, mùi tanh thối bốc lên, nước rỉ chảy dọc vỉa hè, ruồi nhặng bu kín. Bà Trần Thị B, chủ nhà sát vách, nhiều lần nhắc nhở nhưng ông A trả lời rằng “buôn bán thì ai chẳng thế”. Các hộ xung quanh phải đóng kín cửa cả ngày, người đi bộ phải bước xuống lòng đường để tránh.

2: Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Lập luận “buôn bán thì ai chẳng thế” không thể che chắn cho hành vi vi phạm. Pháp luật hiện hành buộc cơ sở kinh doanh phải tự chịu trách nhiệm với chất thải do mình tạo ra, theo các căn cứ sau:

1. Luật Bảo vệ môi trường 2020 (đã được sửa đổi, bổ sung và còn hiệu lực):

Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường 2020 nghiêm cấm các hành vi đổ, thải chất thải không đúng nơi quy định và gây ô nhiễm môi trường. Cơ sở kinh doanh phải thu gom, lưu giữ chất thải, trong đó nội tạng cá thuộc chất thải hữu cơ dễ phân hủy, và chuyển cho đơn vị có chức năng thu gom, xử lý. Đổ nước đá thối lẫn nội tạng ra vỉa hè là vi phạm trực tiếp nghĩa vụ này.

2. Chế tài xử phạt hành chính hiện hành:

Nghị định 45/2022/NĐ-CP xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường vẫn đang có hiệu lực (dự thảo nghị định thay thế chưa ban hành). Điều 25 của Nghị định này xử phạt hành vi vứt, thải rác, chất thải trên vỉa hè, đường phố hoặc vào hệ thống thoát nước đô thị với mức phạt tiền từ 1.000.000 đến 2.000.000 đồng đối với cá nhân. Tổ chức vi phạm bị phạt gấp 2 lần, kèm biện pháp buộc thu dọn, khắc phục ô nhiễm.

3. Quy chế quản lý trật tự, vệ sinh đô thị:

Ngoài luật chung, mỗi tỉnh, thành đều có quy chế, quy định về quản lý trật tự đô thị và vệ sinh môi trường đô thị do UBND ban hành theo thẩm quyền, yêu cầu hộ kinh doanh giữ gìn vệ sinh vỉa hè trước cửa, không để nước thải, chất thải chảy ra đường. Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP xử phạt hành vi để vật nuôi, cây trồng hoặc các vật khác xâm lấn lòng đường, vỉa hè, nơi sinh hoạt chung trong khu đô thị, nên việc sử dụng vỉa hè làm nơi thải bỏ cũng có thể bị xem xét xử lý theo quy định này.

Áp dụng vào tình huống:

Về hành vi của cửa hàng: Đổ nước đá thối lẫn nội tạng ra vỉa hè và rãnh thoát nước là vi phạm quy định thu gom, xử lý chất thải và quy định giữ vệ sinh đô thị, nhất là khi gây mùi và ảnh hưởng người dân giữa mùa nắng nóng.

Về quyền của cư dân: Bà B và các hộ xung quanh có quyền phản ánh, kiến nghị để cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, lập biên bản xử phạt và buộc khắc phục.

Kết luận pháp lý: Bà B và cư dân hoàn toàn có quyền yêu cầu xử lý. Họ có thể gửi đơn phản ánh kèm hình ảnh, video có ghi ngày giờ đến UBND phường/xã, Công an phường/xã hoặc bộ phận quản lý đô thị nơi có cửa hàng. Cần lưu ý, mức phạt và cơ quan có thẩm quyền xử lý cụ thể phụ thuộc quy định hiện hành tại địa phương nên cần liên hệ cơ quan trực tiếp để được hướng dẫn.

3: Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn” (The Human & Management)

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Nhiều tiểu thương nghĩ “chỉ là một xô nước đá” mà quên rằng hàng chục xô như thế mỗi ngày sẽ biến vỉa hè công cộng thành bãi rác riêng của mình. Đây là tâm lý “ngoại biên hóa chi phí”: dồn cái bẩn ra không gian chung để tiết kiệm công thu gom của bản thân. Về phía cư dân, cần nhắc nhở với thái độ tôn trọng, bởi tiểu thương cũng đang mưu sinh vất vả giữa mùa nắng nóng.

Về khía cạnh Quản trị rủi ro kinh doanh

Với cửa hàng thực phẩm tươi sống, uy tín gắn chặt với sự sạch sẽ. Một cửa hàng bốc mùi, ruồi nhặng sẽ mất khách nhanh hơn mọi khoản tiền phạt. Giải pháp quản trị đơn giản và rẻ: dùng thùng kín có nắp cho nội tạng, ký hợp đồng thu gom hằng ngày, đặt rọ lọc rác trước rãnh thoát nước, rửa sàn bằng nước sạch và tập huấn nhân viên.

4: Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để giải quyết triệt để vấn đề một cách thấu tình đạt lý, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đưa ra phương án 3 bước như sau:

Bước 1 – Nhắc nhở thiện chí và cảnh báo pháp lý: Bà B cùng đại diện tổ dân phố gặp ông A, chia sẻ cụ thể về mùi hôi và ảnh hưởng sức khỏe, đồng thời cho biết hành vi đổ chất thải ra vỉa hè có thể bị phạt theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP và bị buộc khắc phục. Đề nghị ông A ngừng ngay việc đổ thải.

Bước 2 – Cùng tìm giải pháp (Hòa giải nhân văn): Tổ dân phố có thể hỗ trợ ông A kết nối đơn vị thu gom rác hữu cơ hoặc đơn vị thu mua nội tạng cá làm thức ăn chăn nuôi. Hai bên thống nhất lịch dọn vệ sinh vỉa hè cuối ngày. Giải pháp này giúp cửa hàng tiếp tục kinh doanh, còn phố phường sạch sẽ, hàng xóm vẫn giữ được tình cảm.

Bước 3 – Phản ánh chính thức và yêu cầu xử lý (Giải pháp cuối cùng): Nếu cửa hàng vẫn tái phạm, cư dân gửi đơn kèm hình ảnh, video và xác nhận của tổ dân phố đến UBND phường/xã hoặc Công an phường/xã để kiểm tra, lập biên bản và xử phạt, buộc thu dọn, khắc phục ô nhiễm theo quy định.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.