TÌNH HUỐNG SỐ 586: TỰ Ý CHẶT HẠ HÀNG LOẠT CÂY XANH CỔ THỤ VEN ĐƯỜNG LIÊN XÃ ĐỂ MỞ RỘNG SÂN NHÀ, NGƯỜI DÂN BỊ XỬ LÝ THẾ NÀO?

TÌNH HUỐNG SỐ 586: TỰ Ý CHẶT HẠ HÀNG LOẠT CÂY XANH CỔ THỤ VEN ĐƯỜNG LIÊN XÃ ĐỂ MỞ RỘNG SÂN NHÀ, NGƯỜI DÂN BỊ XỬ LÝ THẾ NÀO?

Trong quá trình phát triển nông thôn mới, hạ tầng giao thông và cảnh quan cây xanh ven đường đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với đời sống cộng đồng. Tuy nhiên, không ít trường hợp người dân vì lợi ích cục bộ của gia đình đã tự ý tác động, xâm phạm vào tài sản công cộng.

Hành vi tự ý đốn hạ cây xanh cổ thụ bóng mát ven trục đường giao thông liên xã để lấy mặt bằng mở rộng sân, xây hàng rào không chỉ vi phạm nghiêm trọng quy định pháp luật mà còn gây bức xúc trong dư luận xóm giềng. Cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích toàn diện tình huống này dưới các góc độ Pháp lý – Tâm lý – Giáo dục – Quản trị.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Gia đình ông Nguyễn Văn A cư trú tại xã B, huyện C (nay là xã B, tỉnh C). Ngôi nhà của ông A nằm ngay sát trục đường giao thông liên xã – tuyến đường huyết mạch đã được Nhà nước đầu tư trải nhựa và trồng hàng cây bóng mát gồm các cây xà cừ, xà cừ cổ thụ nhiều năm tuổi để tạo cảnh quan và bóng mát cho người dân lưu thông.

Vào đầu năm 2026, gia đình ông A có kế hoạch cải tạo lại toàn bộ khuôn viên, đập bỏ hàng rào cũ để xây dựng hàng rào mới kiên cố hơn và mở rộng phần sân trước nhà. Nhận thấy hàng cây xà cừ cổ thụ nằm trên hành lang an toàn giao thông đường bộ ngay trước cửa nhà làm vướng tầm nhìn và cản trở việc vận chuyển vật liệu xây dựng, ông A đã không làm đơn xin phép chính quyền địa phương mà tự ý thuê thợ mang máy cưa đến chặt hạ hoàn toàn 03 cây xà cừ cổ thụ đường kính lớn.

Phát hiện sự việc, người dân trong thôn đã phản ánh lên Ủy ban nhân dân (UBND) xã B. Lực lượng Thanh tra Giao thông phối hợp cùng Công an xã đã lập tức có mặt tại hiện trường, lập biên bản vi phạm hành chính và yêu cầu gia đình ông A dừng ngay mọi hoạt động san lấp, xây dựng trên phần đất hành lang giao thông.

Ông A cho rằng phần đất trước cửa nhà do gia đình ông khai phá từ xưa nên ông có quyền dọn dẹp cây cối để phục vụ nhu cầu sinh hoạt. Sự việc gây căng thẳng lớn giữa gia đình ông A với chính quyền địa phương và làn sóng bất bình từ người dân xóm giềng.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Việc ông Nguyễn Văn A tự ý chặt hạ cây xanh cổ thụ nằm trên hành lang an toàn giao thông liên xã là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng về quản lý hạ tầng giao thông, công trình công cộng và vệ sinh môi trường.

Hành vi xâm phạm tài sản công và hạ tầng giao thông đường bộ

Cây xanh trồng ven trục đường giao thông liên xã nằm trong phạm vi đất dành cho đường bộ và thuộc tài sản công do Nhà nước (Ủy ban nhân dân cấp xã/huyện) quản lý. Căn cứ theo quy định về bảo vệ hạ tầng giao thông và quản lý cây xanh:

Điều 12 Luật Giao thông đường bộ 2008 (được sửa đổi, bổ sung và áp dụng qua các văn bản pháp luật về quản lý hạ tầng giao thông đường bộ):

“1. Nghiêm cấm các hành vi phá hoại công trình giao thông đường bộ; đào, khoan, xẻ đường trái phép; đặt, để vật ngại vật trái phép trên đường; tháo mở nắp cống, tháo dỡ, di chuyển trái phép hoặc làm sai lệch công trình đường bộ…”

Bên cạnh đó, việc quản lý và bảo vệ cây xanh tại khu vực nông thôn, đô thị được điều chỉnh bởi các quy định hiện hành về quản lý hạ tầng kỹ thuật đô thị và nông thôn. Mọi hành vi tự ý chặt hạ, dịch chuyển, đốn hạ cây xanh công cộng khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép đều là vi phạm pháp luật.

Chế tài xử phạt vi phạm hành chính và trách nhiệm bồi thường

Căn cứ quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2020) và các Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật:

Điều 15 Nghị định 100/2019/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP) quy định về xử phạt hành vi vi phạm quy định về quản lý, khai thác, bảo trì, bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ:

“Xử phạt đối với cá nhân, tổ chức có hành vi tự ý chặt hạ, tỉa cành, đào gốc, di dời cây xanh trồng trong phạm vi đất dành cho đường bộ mà không được cơ quan quản lý đường bộ có thẩm quyền chấp thuận bằng văn bản.”

Mức xử phạt tiền: Ông A có thể bị phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng đối với cá nhân vi phạm.

Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra. Cụ thể, ông A bắt buộc phải trồng lại cây mới đúng chủng loại, quy cách theo yêu cầu của cơ quan quản lý hạ tầng và bồi thường thiệt hại toàn bộ giá trị kinh tế của 03 cây cổ thụ đã bị chặt hạ.

Lưu ý pháp lý quan trọng: Nếu định giá tài sản 03 cây cổ thụ bị chặt hạ có giá trị lớn (từ 100.000.000 đồng trở lên) hoặc gây hậu quả nghiêm trọng đến an toàn giao thông, hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản” theo Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh Tâm lý – Thói quen tư lợi và tâm lý “đất trước nhà là của mình”

Hành vi của ông A bắt nguồn từ tâm lý tư lợi khá phổ biến ở một bộ phận người dân nông thôn: coi phần không gian, cây xanh hay vỉa hè trước cửa nhà là “tài sản riêng” của gia đình. Sự nhập nhằng giữa ranh giới tài sản cá nhân và hạ tầng công cộng khiến họ sẵn sàng hủy hoại lợi ích chung (bóng mát, cảnh quan, không khí trong lành) để phục vụ cho sự tiện nghi ngắn hạn của bản thân (sân rộng hơn, làm hàng rào đẹp hơn).

Về khía cạnh Giáo dục – Ý thức bảo vệ cảnh quan nông thôn xanh – sạch – đẹp

Cây xanh cổ thụ ven đường không chỉ là tài sản vật chất mà còn là không gian ký ức, là bộ mặt sinh thái của cả cộng đồng làng xã. Việc ông A cưa hạ cây cổ thụ gây ra tâm lý bất bình, tổn thương tình cảm cộng đồng đối với bà con xung quanh. Qua vụ việc này, bài học giáo dục công dân về ý thức tôn trọng không gian công cộng, tính thượng tôn pháp luật và trách nhiệm giữ gìn môi trường sống xanh – sạch – đẹp cần phải được tuyên truyền sâu rộng hơn nữa.

Về khía cạnh Quản trị – Buông lỏng quản lý địa phương và quản trị rủi ro cá nhân

Đối với chính quyền địa phương: Sự việc phản ánh lỗ hổng trong công tác kiểm tra, giám sát hành lang an toàn giao thông và quản lý cây xanh bóng mát trên địa bàn. Việc thiếu sự nhắc nhở, cảnh báo sớm từ khi hộ dân có dấu hiệu tập kết vật liệu cải tạo đã dẫn đến hậu quả “chuyện đã rồi”.

Đối với cá nhân ông A: Đây là bài học đắt giá về quản trị rủi ro pháp lý cá nhân. Chỉ vì thiếu hiểu biết pháp luật và hành xử cảm tính, ông A vừa phải chịu phạt tiền, bồi thường kinh phí lớn, vừa tự làm tổn hại nghiêm trọng đến uy tín và mối quan hệ xóm giềng.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để giải quyết triệt để tình huống này vừa đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, vừa giữ gìn sự hòa thuận trong tình làng nghĩa xóm, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra giải pháp toàn diện theo các bước sau:

Bước 1: Nghiêm túc chấp hành quyết định xử phạt hành chính và khắc phục hậu quả

Ông A cần ngừng ngay lập tức mọi hành vi lấn chiếm, xây dựng trên phần đất hành lang an toàn giao thông đường bộ.

Chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính của Thanh tra Giao thông/UBND huyện C. Thành thật nhận lỗi, phối hợp với cơ quan chức năng để xác định giá trị thiệt hại và nộp tiền phạt, bồi thường đầy đủ theo đúng quy định.

Bước 2: Thực hiện phương án bồi hoàn cây xanh và khôi phục mặt bằng

Ông A chủ động phối hợp với UBND xã B và Ban quản lý công trình đô thị/nông thôn để lập phương án trồng lại cây xanh thay thế.

Lựa chọn các cây giống lớn, đúng chủng loại được quy định trong quy hoạch cây xanh đường phố/đường liên xã, đảm bảo chăm sóc cây sống tốt để trả lại bóng mát và mỹ quan cho tuyến đường.

Bước 3: Hòa giải xóm giềng và chủ động xây dựng văn hóa ứng xử cộng đồng

Ông A nên chủ động chia sẻ, gửi lời xin lỗi chân thành tới bà con lối xóm tại cuộc họp thôn/xóm vì hành vi bộc phát của mình đã làm ảnh hưởng đến cảnh quan chung.

Về phía chính quyền địa phương, tổ chức hòa giải cơ sở cần vào cuộc để xoa dịu bức xúc của người dân, tránh để mâu thuẫn kéo dài dẫn đến đơn thư khiếu kiện phức tạp. Đồng thời, tăng cường gắn biển quản lý cây xanh bóng mát và đẩy mạnh tuyên truyền Luật Quản lý hạ tầng đô thị nông thôn đến từng hộ dân.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

Hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.