TÌNH HUỐNG SỐ 577: PHÒNG KHÁM ĐA KHOA CẤU KẾT VỚI CƠ SỞ GIÁM ĐỊNH CẤP HÀNG LOẠT GIẤY KHÁM SỨC KHỎE LÁI XE, GIẤY XÁC NHẬN SỨC KHỎE TÂM THẦN KHÔNG ĐÚNG THỰC TẾ ĐỂ THU LỢI: TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ VÀ NGUY CƠ ĐE DỌA AN TOÀN XÃ HỘI

TÌNH HUỐNG SỐ 577: PHÒNG KHÁM ĐA KHOA CẤU KẾT VỚI CƠ SỞ GIÁM ĐỊNH CẤP HÀNG LOẠT GIẤY KHÁM SỨC KHỎE LÁI XE, GIẤY XÁC NHẬN SỨC KHỎE TÂM THẦN KHÔNG ĐÚNG THỰC TẾ ĐỂ THU LỢI: TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ VÀ NGUY CƠ ĐE DỌA AN TOÀN XÃ HỘI

I. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ

Một phòng khám đa khoa có dấu hiệu thỏa thuận trái pháp luật với một cơ sở có chức năng giám định, chứng nhận sức khỏe, tổ chức cấp hàng loạt giấy tờ y tế không phản ánh đúng tình trạng thực tế của người được cấp nhằm thu tiền.

Phương thức hoạt động được xác định theo hướng: Tìm kiếm khách hàng → nhận tiền → tiếp nhận thông tin → bỏ qua hoặc rút gọn việc khám thực tế → lập kết quả không đúng thực tế → ký, xác nhận → cấp giấy.  Các loại giấy được cấp có thể bao gồm giấy khám sức khỏe phục vụ thủ tục lái xe và các giấy tờ xác nhận liên quan đến tình trạng sức khỏe tâm thần.

Điểm nguy hiểm của vụ việc nằm ở chỗ hồ sơ y tế bị biến thành công cụ hợp thức hóa điều kiện pháp lý cho người không đáp ứng yêu cầu thực tế.Nếu có người chưa được khám nhưng vẫn được xác nhận đủ sức khỏe lái xe, giấy chứng nhận đó không chỉ ảnh hưởng đến thủ tục hành chính mà còn có thể làm suy giảm cơ chế bảo đảm an toàn giao thông.

Tuy nhiên, để xác định trách nhiệm hình sự, cơ quan tiến hành tố tụng phải chứng minh hành vi cụ thể, lỗi cố ý, vai trò của từng người, tính chất tài liệu, mục đích sử dụng và các dấu hiệu cấu thành tội phạm, không thể chỉ dựa vào việc giấy tờ có nội dung sai.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

1. Xác định hành vi vi phạm trước khi xác định tội danh

Cần làm rõ bốn vấn đề:

Thứ nhất, người được cấp giấy có thực sự được khám hay không?

Thứ hai, kết quả ghi trên giấy có phản ánh đúng kết quả chuyên môn hay không?

Thứ ba, người ký giấy có đúng thẩm quyền và thực hiện đúng quy trình hay không?

Thứ tư, giấy tờ đó có bị làm giả hoặc được sử dụng như tài liệu giả hay không?

Đây là trình tự quan trọng vì không phải mọi hành vi cấp giấy sai đều mặc nhiên cấu thành tội làm giả tài liệu.

2. Vi phạm quy định về hoạt động khám bệnh, chữa bệnh

Nếu phòng khám không thực hiện đầy đủ việc khám, đánh giá chuyên môn nhưng vẫn cấp giấy chứng nhận, hành vi có thể phát sinh trách nhiệm theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh và pháp luật xử lý vi phạm hành chính.

Nếu người hành nghề cố ý ghi nhận kết quả không đúng thực tế, cần xác định:

• người thực hiện hành vi; 
• phạm vi chuyên môn; 
• thẩm quyền ký; 
• hồ sơ bệnh án/hồ sơ khám sức khỏe; 
• kết quả xét nghiệm; 
• quy trình cấp giấy; 
• sự chỉ đạo của người quản lý. 

Từ đó mới xác định được trách nhiệm cá nhân và trách nhiệm của cơ sở.

3. Đối với giấy khám sức khỏe lái xe

Thông tư 36/2024/TT-BYT là căn cứ chuyên ngành để xác định tiêu chuẩn sức khỏe và việc khám sức khỏe đối với người lái xe.

Do đó, nếu phòng khám cấp giấy mà:

• không khám người thực tế; 
• bỏ qua các nội dung khám bắt buộc; 
• cố tình sửa kết quả; 
• xác nhận người không đủ tiêu chuẩn thành đủ tiêu chuẩn; 

thì phải xem xét trách nhiệm tương ứng. 

Mối quan hệ nhân quả cần được nhìn theo chuỗi: Khám sai → kết luận sai → cấp giấy sai → người không đủ điều kiện có thể được công nhận đủ điều kiện → nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn giao thông.

Không nên khẳng định rằng cứ cấp giấy sai là chắc chắn dẫn đến tai nạn; nguy cơ xã hội và hậu quả thực tế phải được phân biệt.

4. Trọng tâm hình sự: Điều 341 Bộ luật Hình sự

Nếu chứng minh được hành vi làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức hoặc sử dụng con dấu, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức, Điều 341 BLHS là căn cứ trọng tâm cần xem xét.

Cần thu thập và đối chiếu:

• bản gốc và bản điện tử; 
• mẫu giấy; 
• chữ ký; 
• con dấu; 
• hồ sơ khám; 
• dữ liệu phần mềm; 
• camera; 
• tin nhắn; 
• lịch hẹn; 
• sổ thu tiền; 
• tài khoản nhận tiền; 
• danh sách khách hàng; 
• máy tính, điện thoại và dữ liệu liên quan. 

Chứng cứ phải chứng minh được ai làm gì, thay vì chỉ dựa vào việc một cơ sở có nhiều giấy tờ bất thường.

5. Nếu có sự câu kết thì xem xét đồng phạm

Nếu nhiều người cùng thống nhất thực hiện hành vi, Điều 17 BLHS về đồng phạm cần được đặt ra.

Có thể phân hóa:

• người tổ chức: chỉ đạo, điều hành đường dây; 
• người thực hành: trực tiếp lập, ký hoặc thực hiện hành vi; 
• người giúp sức: cung cấp phương tiện, hồ sơ, con dấu hoặc hỗ trợ khác; 
• người môi giới: tìm kiếm, đưa khách và kết nối giao dịch. 

Mỗi người phải chịu trách nhiệm trong phạm vi hành vi và lỗi của mình, không thể đánh đồng tất cả những người có liên quan.

6. Nếu có yếu tố nhận tiền, phải xác định đúng bản chất

Việc phòng khám thu tiền của khách hàng để cấp giấy không tự động đồng nghĩa với tội nhận hối lộ.

Cần phân biệt: Tiền dịch vụ trái quy định  với tiền đưa cho người có chức vụ, quyền hạn để họ thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ trái pháp luật.

Nếu xuất hiện yếu tố chức vụ, quyền hạn và việc nhận lợi ích để làm trái công vụ, cơ quan tố tụng mới xem xét các quy định tương ứng về tội phạm tham nhũng, chức vụ.

7. Điều khoản hợp đồng không thể hợp pháp hóa hành vi trái pháp luật

Nếu hai cơ sở có hợp đồng hợp tác, cần kiểm tra:

• phạm vi hợp tác; 
• trách nhiệm chuyên môn; 
• người có thẩm quyền ký; 
• quy trình chuyển hồ sơ; 
• trách nhiệm kiểm tra; 
• phương thức thanh toán; 
• phân chia doanh thu; 
• trách nhiệm khi phát hiện sai phạm. 

Một hợp đồng có thể là chứng cứ về sự phân công và thỏa thuận giữa các bên, nhưng bản thân hợp đồng không thể làm cho hành vi bị pháp luật cấm trở thành hợp pháp.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

1. Từ “mua giấy” đến tâm lý coi thường pháp luật

Đường dây cấp giấy giả tạo ra tâm lý nguy hiểm: “Không cần đáp ứng điều kiện, chỉ cần trả tiền là có thể hợp thức hóa.” Nếu tâm lý này phổ biến, hệ thống pháp luật sẽ bị vô hiệu hóa ngay từ cấp độ thực thi.

2. Giá trị giáo dục của vụ việc

Cần giúp người dân hiểu rằng giấy khám sức khỏe không đơn thuần là một thủ tục hành chính.  Đặc biệt với giấy khám sức khỏe lái xe, mục tiêu cuối cùng là xác định người điều khiển phương tiện có đáp ứng yêu cầu sức khỏe theo quy định hay không.

Do đó: Giấy giả không tạo ra sức khỏe thật và chữ ký trên giấy không thể thay thế cho việc đánh giá chuyên môn thực tế.

3. Quản trị phòng khám phải chống gian lận từ bên trong

Cần thiết lập cơ chế: Khám → ghi nhận → kiểm tra → kết luận → ký → lưu trữ → hậu kiểm. Không để một cá nhân có thể đồng thời: nhận tiền + tự lập hồ sơ + tự nhập kết quả + tự ký + tự quản lý con dấu. Đây chính là điểm kiểm soát quan trọng nhất.

IV. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

1. Đối với cơ quan chức năng

Nếu có dấu hiệu đường dây, cần tập trung điều tra theo chuỗi chứng cứ: Khách hàng → người môi giới → phòng khám → người khám → người ký → con dấu → trung tâm giám định → dòng tiền → người hưởng lợi.

Nếu có căn cứ xác định tội phạm, việc bắt, khám xét, thu giữ tài liệu hoặc áp dụng biện pháp ngăn chặn phải được thực hiện theo đúng điều kiện, thẩm quyền và trình tự của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Không nên diễn đạt đơn giản rằng “công an kinh tế phục kích là bắt giam ngay”, bởi bắt người, tạm giữ, tạm giam và khởi tố là những quyết định tố tụng khác nhau, mỗi biện pháp có căn cứ pháp luật riêng.

2. Đối với phòng khám

Áp dụng nguyên tắc: Không có khám thực tế – không có kết quả chuyên môn – không cấp giấy.

Mỗi giấy phải truy xuất được: ai khám – khám lúc nào – kết quả gì – ai kết luận – ai ký – hồ sơ lưu ở đâu.

3. Đối với cơ sở giám định

Phải bảo đảm tính độc lập và trung thực của hoạt động chuyên môn. Không được biến quan hệ hợp tác thành cơ chế:“phòng khám tìm khách – cơ sở giám định hợp thức hóa – các bên chia tiền”. Nếu có dấu hiệu này, cần làm rõ vai trò và trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức dựa trên chứng cứ.

4. Đối với người hành nghề

Người hành nghề phải hiểu: Chữ ký chuyên môn là trách nhiệm pháp lý, không phải thủ tục ký cho đủ hồ sơ.  Từ chối ký hồ sơ không có căn cứ là một biện pháp tự bảo vệ nghề nghiệp và bảo vệ người bệnh, người dân.

5. Đối với người dân

Không mua giấy qua môi giới hoặc các quảng cáo kiểu:“Không cần khám – không cần xét nghiệm – bao đạt – lấy giấy ngay.” Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần phản ánh tới cơ quan quản lý y tế hoặc cơ quan chức năng để xác minh. 

KẾT LUẬN

Vụ việc cần được nhìn nhận theo ba tầng trách nhiệm:

Tầng 1 – Chuyên môn:Khám không đúng, kết luận không đúng, cấp giấy không đúng.

Tầng 2 – Quản trị: Buông lỏng kiểm soát, câu kết, phân chia lợi ích, che giấu sai phạm.

Tầng 3 – Hình sự:  Chỉ khi có đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm thì mới đặt ra trách nhiệm hình sự, trong đó Điều 341 BLHS là một căn cứ trọng tâm nếu chứng minh được hành vi làm giả hoặc sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức.

Thông điệp cốt lõi: Một tờ giấy khám sức khỏe giả không làm thay đổi tình trạng sức khỏe thật của một con người. Nhưng nếu hệ thống cho phép hàng loạt giấy giả được phát hành, hậu quả có thể lan từ phòng khám ra đường phố và ảnh hưởng đến an toàn của cả cộng đồng.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.