TÌNH HUỐNG 578: MỘT CƠ SỞ SPA THẨM MỸ TỰ CHẾ THUỐC TIÊM TAN MỠ BẰNG HÓA CHẤT TẨY SÀN HÒA LOÃNG, TIÊM CHO KHÁCH HÀNG LÀM HOẠI TỬ MẢNG DA BỤNG SÂU PHẢI VÁ DA: ĐỀN BÙ DÂN SỰ THẾ NÀO?

MỘT CƠ SỞ SPA THẨM MỸ TỰ CHẾ THUỐC TIÊM TAN MỠ BẰNG HÓA CHẤT TẨY SÀN HÒA LOÃNG, TIÊM CHO KHÁCH HÀNG LÀM HOẠI TỬ MẢNG DA BỤNG SÂU PHẢI VÁ DA: ĐỀN BÙ DÂN SỰ THẾ NÀO?

Có những dịch vụ làm đẹp tưởng như chỉ là một thủ thuật đơn giản. Nhưng khi một cơ sở không đủ điều kiện lại tự pha chế hóa chất, đưa trực tiếp vào cơ thể khách hàng, ranh giới giữa “làm đẹp” và hành vi xâm phạm sức khỏe đã bị vượt qua rất xa.

Tình huống giả định đặt ra là một cơ sở spa quảng cáo dịch vụ “tiêm tan mỡ”, nhưng không sử dụng sản phẩm được phép lưu hành mà tự pha hóa chất tẩy rửa sàn, pha loãng theo công thức nội bộ rồi tiêm vào vùng bụng của khách hàng. Sau đó, khách xuất hiện đau rát, sưng đỏ, tổn thương mô và hoại tử sâu, phải điều trị tại bệnh viện, thậm chí phải phẫu thuật cắt lọc và ghép/vá da.

Vấn đề lúc này không còn đơn thuần là “dịch vụ làm đẹp không đạt kết quả”. Đây có thể là một vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh và đồng thời làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại về sức khỏe.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ

Hãy hình dung một khách hàng được tư vấn rằng chỉ cần tiêm một lượng nhỏ dung dịch vào vùng bụng là có thể giảm mỡ mà không cần phẫu thuật. Cơ sở đưa ra hình ảnh trước – sau, cam kết nhanh chóng và thu tiền ngay trong ngày. Khách hàng có thể không biết chất được tiêm vào cơ thể là gì, có nguồn gốc từ đâu, có được phép sử dụng cho người hay không.

Sau thủ thuật, những dấu hiệu bất thường bắt đầu xuất hiện. Vùng tiêm sưng đau, da đổi màu, có biểu hiện tổn thương mô. Khi chuyển đến cơ sở y tế, bác sĩ xác định người bệnh bị tổn thương mô sâu và cần can thiệp điều trị.

Điều đáng lưu ý ở đây là hậu quả không chỉ nằm ở một vết thương ngoài da. Nếu tổn thương sâu, người bệnh có thể phải trải qua nhiều lần phẫu thuật, cắt lọc mô hoại tử, điều trị nhiễm trùng và phục hồi chức năng. Một vùng da từng bình thường có thể để lại sẹo kéo dài, ảnh hưởng đến ngoại hình, sinh hoạt và tâm lý.

Theo quan điểm của tôi, trong những trường hợp như vậy, điều cần được nhìn nhận trước tiên không phải là “khách hàng đã thiếu hiểu biết nên mới làm”. Trách nhiệm lựa chọn phương pháp, hóa chất và bảo đảm an toàn cho người được thực hiện dịch vụ trước hết thuộc về bên cung cấp dịch vụ. Người tiêu dùng có quyền kỳ vọng rằng thứ được đưa trực tiếp vào cơ thể mình phải là sản phẩm hợp pháp, có nguồn gốc và được sử dụng đúng chuyên môn.

Đặc biệt, nếu cơ sở cố tình tự pha chế một hóa chất không được phép dùng cho người rồi tiêm vào cơ thể khách hàng thì mức độ rủi ro pháp lý và rủi ro sức khỏe cần được đánh giá rất nghiêm túc.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ

Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 có hiệu lực từ ngày 01/01/2024 và hiện được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 26/VBHN-VPQH năm 2026. Luật xác lập nguyên tắc người hành nghề phải tuân thủ quy định chuyên môn kỹ thuật, bảo đảm đạo đức nghề nghiệp và người bệnh có quyền được điều trị bằng phương pháp an toàn, hợp lý, có hiệu quả theo quy định chuyên môn.

Đáng chú ý, pháp luật cũng cấm việc cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh khi không có giấy phép hoạt động; hành nghề vượt quá phạm vi chuyên môn; áp dụng phương pháp chuyên môn kỹ thuật chưa được công nhận hoặc sử dụng thuốc chưa được phép lưu hành trong khám bệnh, chữa bệnh. Đây là những vấn đề cần được cơ quan có thẩm quyền xác minh trên cơ sở giấy phép, người thực hiện, sản phẩm được sử dụng và bản chất thực tế của thủ thuật.

Vì vậy, trong tình huống một spa thực hiện thủ thuật tiêm vào cơ thể, câu hỏi đầu tiên không nên chỉ là “tiêm có hiệu quả hay không?”. Cần xác định cơ sở có được phép thực hiện kỹ thuật đó không, người thực hiện có đủ điều kiện hành nghề không, sản phẩm hoặc hóa chất được sử dụng có hợp pháp và phù hợp với mục đích sử dụng trên người hay không, quy trình thực hiện có tuân thủ chuyên môn hay không.

Về trách nhiệm dân sự, Điều 584 BLDS 2015 quy định căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Khi sức khỏe của một người bị xâm phạm do hành vi trái pháp luật của người khác và có thiệt hại thực tế, trách nhiệm bồi thường có thể được đặt ra nếu đáp ứng các điều kiện luật định.

Đối với thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm, căn cứ trực tiếp cần chú ý là Điều 590 BLDS 2015. Thiệt hại có thể bao gồm chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất hoặc suy giảm; thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút; chi phí và phần thu nhập bị mất của người chăm sóc trong những điều kiện luật định; cùng khoản bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận hoặc Tòa án quyết định theo giới hạn luật định.

Do đó, cách hiểu rằng “spa phải trả toàn bộ chi phí phẫu thuật vá da” cần được diễn đạt chính xác hơn. Người bị thiệt hại có quyền yêu cầu bồi thường những khoản thiệt hại thực tế, hợp lý và có căn cứ chứng minh theo quy định pháp luật. Không phải mọi khoản chi tiêu phát sinh đều mặc nhiên được Tòa án chấp nhận.

Ở đây cũng cần đính chính một điểm trong cách xác định căn cứ pháp lý: Điều 605 BLDS 2015 về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra không phải là căn cứ chính của tình huống này. Với tổn thương sức khỏe do việc tiêm hóa chất, trọng tâm nên là Điều 584 và Điều 590 BLDS 2015.

Về chứng cứ, người bị hại cần đặc biệt chú ý hồ sơ khám, chữa bệnh tại bệnh viện; kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh; giấy ra viện; hóa đơn, chứng từ viện phí; đơn thuốc; chi phí phẫu thuật; tài liệu thể hiện tình trạng tổn thương trước và sau điều trị; tin nhắn, quảng cáo, phiếu thu, chuyển khoản và nội dung tư vấn của cơ sở.

Một điểm rất quan trọng: nếu có thể, người bị hại nên giữ lại thông tin về chính loại chất đã được cơ sở sử dụng, bao bì, nhãn sản phẩm, hóa đơn nhập hàng hoặc mẫu vật liên quan. Không nên tự ý tiêu hủy hoặc thay đổi hiện trạng các vật chứng này.

Nếu vụ việc có dấu hiệu vi phạm hành chính hoặc hình sự, người bị hại có thể đồng thời gửi thông tin đến cơ quan y tế, cơ quan công an hoặc cơ quan có thẩm quyền khác để được xác minh, xử lý theo quy định. Việc một người có bị xử lý hình sự hay không phải dựa trên kết quả điều tra, giám định và các dấu hiệu cấu thành tội phạm cụ thể, chứ không thể kết luận chỉ từ hậu quả thương tích.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ

Ở góc độ tâm lý, điều đáng lo là nhiều người bước vào các cơ sở làm đẹp với tâm thế “chỉ là một thủ thuật nhỏ”. Chính cách nhìn này làm giảm cảm giác cảnh giác trước những dấu hiệu bất thường.

Một cơ sở chuyên nghiệp phải có khả năng giải thích cho khách hàng mình sử dụng sản phẩm gì, mục đích gì, nguồn gốc ở đâu, ai thực hiện và những nguy cơ có thể xảy ra. Nếu khách hàng hỏi “đây là thuốc gì?” nhưng người thực hiện chỉ trả lời chung chung rằng “thuốc tan mỡ bên em dùng lâu rồi”, đó đã là một dấu hiệu cần thận trọng.

Theo tôi, giáo dục pháp luật trong lĩnh vực thẩm mỹ không nên chỉ dừng ở việc nói với người dân rằng “hãy lựa chọn cơ sở uy tín”. Cần hướng dẫn họ biết kiểm tra điều gì trước khi đồng ý thực hiện một thủ thuật có xâm lấn cơ thể.

Ở góc độ quản trị, đây cũng là bài học về việc không được biến lợi nhuận thành tiêu chí duy nhất. Một cơ sở kinh doanh dịch vụ liên quan đến sức khỏe phải có cơ chế kiểm soát sản phẩm đầu vào, nhân sự thực hiện, quy trình chuyên môn và xử lý sự cố.

Nếu người quản lý biết nhân viên đang sử dụng một chất không được phép nhưng vẫn cho thực hiện để giảm chi phí, vấn đề không còn nằm ở một cá nhân trực tiếp cầm kim tiêm. Khi đó, trách nhiệm của người tổ chức, quản lý và hưởng lợi từ hoạt động cần được xem xét dựa trên vai trò thực tế và quy định pháp luật.

Một hệ thống quản trị tốt phải đặt câu hỏi trước khi sự cố xảy ra: “Nếu khách hàng có phản ứng bất lợi, chúng ta xử lý thế nào?”. Nếu câu trả lời là không có hồ sơ, không có quy trình, không có người chịu trách nhiệm thì rủi ro đã tồn tại từ trước khi khách hàng bước vào phòng dịch vụ.

IV. KHUYẾN NGHỊ TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Từ góc nhìn pháp lý, tâm lý và giáo dục, tôi cho rằng người dân không nên đánh đổi sức khỏe lấy một lời quảng cáo về hiệu quả nhanh.

Đối với khách hàng, trước một dịch vụ có tiêm, chích hoặc đưa bất kỳ chất nào vào cơ thể, cần xác định rõ cơ sở cung cấp dịch vụ có đủ điều kiện thực hiện hay không; người thực hiện là ai; sản phẩm được sử dụng có tên, nguồn gốc và thông tin rõ ràng hay không. Nếu cơ sở né tránh những câu hỏi cơ bản này, khách hàng nên dừng lại.

Khi chẳng may xảy ra tổn thương, việc đầu tiên không phải là tranh cãi với cơ sở. Hãy ưu tiên điều trị tại cơ sở y tế phù hợp và giữ lại đầy đủ hồ sơ. Một tờ hóa đơn tưởng như nhỏ, một hình ảnh chụp tình trạng vết thương, một tin nhắn xác nhận dịch vụ hay một giao dịch chuyển khoản có thể trở thành tài liệu quan trọng khi giải quyết tranh chấp.

Người bị hại cũng cần tránh tự điều trị theo hướng dẫn không chính thức trên mạng. Đặc biệt với tổn thương nghi ngờ hoại tử, nhiễm trùng hoặc tổn thương mô sâu, việc trì hoãn điều trị có thể làm tình trạng sức khỏe phức tạp hơn.

Đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ làm đẹp, thông điệp cũng rất rõ: đừng coi việc “không bị phát hiện” là một cơ chế quản trị rủi ro. Tuân thủ pháp luật phải bắt đầu từ việc lựa chọn đúng loại hình hoạt động, đúng phạm vi chuyên môn, đúng nhân sự và đúng sản phẩm. Khi dịch vụ có tác động trực tiếp đến sức khỏe con người, một quyết định tiết kiệm chi phí sai chỗ có thể kéo theo hậu quả pháp lý và thiệt hại cho khách hàng mà không thể giải quyết bằng một lời xin lỗi.

V. THÔNG ĐIỆP PHÁP LUẬT

Làm đẹp là nhu cầu chính đáng. Nhưng bất kỳ dịch vụ nào tác động trực tiếp đến cơ thể con người đều cần được đặt trong giới hạn của pháp luật và an toàn chuyên môn.

Một mũi tiêm không chỉ là một thao tác kỹ thuật. Đằng sau nó là câu chuyện về người thực hiện, sản phẩm được sử dụng, điều kiện của cơ sở, quy trình chuyên môn và trách nhiệm khi xảy ra sự cố.

Đối với người dân, hãy nhớ: đừng chỉ hỏi “bao nhiêu tiền và giảm được bao nhiêu mỡ?”. Hãy hỏi thêm “ai thực hiện, sử dụng chất gì, cơ sở có đủ điều kiện không và nếu xảy ra biến chứng thì ai chịu trách nhiệm?”.

Đối với người kinh doanh, hãy nhớ rằng lợi nhuận không thể thay thế trách nhiệm bảo đảm an toàn cho khách hàng.

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.