TÌNH HUỐNG SỐ 551: ĐIỀU DƯỠNG BỆNH VIỆN NHI TIÊM NHẦM NƯỚC CẤT THAY VẮC XIN CHO 10 TRẺ, SAU ĐÓ LẤY VẮC XIN CỦA BỆNH VIỆN ĐEM BÁN: NHÌN TỪ PHÁP LUẬT VÀ QUẢN TRỊ BỆNH VIỆN

TÌNH HUỐNG SỐ 551: ĐIỀU DƯỠNG BỆNH VIỆN NHI TIÊM NHẦM NƯỚC CẤT THAY VẮC XIN CHO 10 TRẺ, SAU ĐÓ LẤY VẮC XIN CỦA BỆNH VIỆN ĐEM BÁN: NHÌN TỪ PHÁP LUẬT VÀ QUẢN TRỊ BỆNH VIỆN

I. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ

Một điều dưỡng tại bệnh viện nhi được phân công tiêm chủng cho 10 trẻ nhưng đã sử dụng nhầm nước cất thay cho vắc xin. Sau sự cố, thay vì báo cáo và phối hợp xử lý, người này có dấu hiệu che giấu vụ việc, đồng thời lấy các lọ vắc xin thật thuộc quyền quản lý của bệnh viện đưa ra ngoài bán.

Vụ việc cần được nhìn nhận ở hai phương diện. Thứ nhất, hành vi tiêm nhầm phải được xác định là sai sót chuyên môn hay hành vi cố ý, đồng thời đánh giá hậu quả thực tế đối với 10 trẻ. Thứ hai, việc lấy vắc xin của bệnh viện đem bán là hành vi độc lập, cần xem xét về trách nhiệm quản lý tài sản và trách nhiệm hình sự nếu có đủ căn cứ chứng minh người thực hiện đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt tài sản.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

Vụ việc trước hết phải được xem xét dưới góc độ an toàn người bệnh và trách nhiệm chuyên môn. Theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 và các quy định chuyên ngành về tiêm chủng, bệnh viện có trách nhiệm bảo đảm quy trình tiếp nhận, bảo quản, cấp phát và sử dụng vắc xin đúng quy định. Khi xảy ra việc tiêm nhầm nước cất cho 10 trẻ, cần xác định rõ nguyên nhân, quy trình kiểm tra trước tiêm, trách nhiệm của từng cá nhân trong các khâu cấp phát, bàn giao, chuẩn bị và thực hiện tiêm, đồng thời đánh giá hậu quả thực tế đối với từng trẻ. Không phải mọi sai sót chuyên môn đều đương nhiên cấu thành tội phạm; trách nhiệm pháp lý phải được xác định trên cơ sở hành vi, lỗi, hậu quả và quan hệ nhân quả.

Đối với hành vi lấy vắc xin thật của bệnh viện đem bán, vấn đề pháp lý có tính chất nghiêm trọng hơn. Điều 355 Bộ luật Hình sự có thể được xem xét nếu chứng minh được người thực hiện là người có chức vụ, quyền hạn theo luật hình sự và đã lợi dụng chính chức vụ, quyền hạn được giao để chiếm đoạt tài sản. Vì vậy, cần làm rõ người điều dưỡng được giao quyền hạn gì đối với số vắc xin, tài sản thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của ai, số lượng và giá trị bị chiếm đoạt, phương thức đưa vắc xin ra ngoài và mục đích của hành vi. Chức danh “điều dưỡng” tự nó không phải là căn cứ đủ để kết luận phạm tội theo Điều 355.

Bên cạnh đó, Luật Dược năm 2016, được sửa đổi, bổ sung năm 2024, đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ đối với thuốc và vắc xin trong quá trình bảo quản, cấp phát và sử dụng. Việc tự ý đưa vắc xin ra khỏi hệ thống quản lý của bệnh viện không chỉ làm phát sinh vấn đề về tài sản mà còn phải được kiểm tra về nguồn gốc, điều kiện bảo quản, chất lượng và tính an toàn của vắc xin. Bệnh viện cần kiểm kê, đối chiếu số lượng nhập – xuất – sử dụng – hủy – tồn và truy xuất trách nhiệm đối với từng khâu.

Về quản trị nội bộ, hợp đồng làm việc, nội quy và quy chế chuyên môn cần quy định rõ nghĩa vụ bảo quản tài sản, tuân thủ quy trình tiêm chủng, báo cáo sự cố và nghiêm cấm việc tự ý lấy, sử dụng, chuyển giao hoặc bán vắc xin. Khi có dấu hiệu vi phạm, bệnh viện phải đồng thời bảo vệ quyền lợi của 10 trẻ, bảo toàn hồ sơ và vật chứng, xác định trách nhiệm của cá nhân và chuyển thông tin cho cơ quan có thẩm quyền nếu có dấu hiệu tội phạm. Đây là cơ sở để xử lý vụ việc khách quan, đúng pháp luật và hạn chế nguy cơ tái diễn.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Một hệ thống quản trị tốt phải phân biệt rõ sai sót do nghề nghiệp với hành vi cố ý vụ lợi. Đối với sai sót chuyên môn, nhân viên cần được khuyến khích báo cáo trung thực để bệnh viện kịp thời khắc phục hậu quả và cải tiến quy trình. Ngược lại, hành vi cố ý che giấu sự cố hoặc lợi dụng vị trí công tác để chiếm đoạt tài sản phải được xử lý tương xứng.

Giáo dục nghề nghiệp vì vậy không chỉ dừng ở kỹ thuật tiêm mà phải bao gồm an toàn người bệnh, đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm bảo vệ trẻ em, kỹ năng báo cáo sự cố và ý thức quản lý tài sản y tế.

Ở góc độ quản trị, bệnh viện không nên để một cá nhân kiểm soát toàn bộ chuỗi nhận – chuẩn bị – sử dụng – ghi nhận – đối chiếu vắc xin. Cơ chế phân tách nhiệm vụ, kiểm tra chéo và kiểm kê đột xuất sẽ tạo ra hàng rào phòng ngừa hiệu quả hơn việc chỉ xử lý sau khi sự cố đã xảy ra.

IV. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Theo Chuyên gia Nguyễn Hữu Long, xử lý tình huống cần thực hiện đồng thời trên ba phương diện: bảo vệ trẻ em, xác minh trách nhiệm và khắc phục lỗ hổng quản trị.

Trước hết, bệnh viện phải bảo đảm quyền lợi và an toàn của 10 trẻ, thông báo minh bạch cho gia đình và thực hiện đầy đủ các biện pháp chuyên môn cần thiết. Tiếp đó, phải tiến hành kiểm kê vắc xin đột xuất, truy xuất từng lọ theo số lô, người nhận, người bàn giao và người sử dụng; đồng thời bảo toàn hồ sơ tiêm chủng, chứng từ kho, dữ liệu điện tử, camera và các vật chứng liên quan.

Về nhân sự, nếu người vi phạm là viên chức thì phải áp dụng đúng quy định về kỷ luật và chấm dứt hợp đồng làm việc; nếu là người lao động thì xử lý theo pháp luật lao động. Trường hợp xuất hiện dấu hiệu tội phạm, bệnh viện cần bảo toàn chứng cứ và chuyển thông tin cho cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết theo quy định pháp luật.

Cuối cùng, bệnh viện cần thiết lập cơ chế “hai người kiểm tra”, phân tách nhiệm vụ và truy xuất vắc xin từ kho đến người bệnh. Bởi trong quản trị bệnh viện hiện đại, xử lý một cá nhân vi phạm chỉ giải quyết phần ngọn; bịt lỗ hổng hệ thống mới là giải pháp phòng ngừa bền vững.

KẾT LUẬN

Từ một sự cố tiêm nhầm có thể phát sinh đồng thời các vấn đề về an toàn người bệnh, bảo vệ trẻ em, trách nhiệm nghề nghiệp và quản lý tài sản y tế. Vì vậy, cần tách bạch sai sót chuyên môn với hành vi cố ý chiếm đoạt; đồng thời kết hợp pháp luật, đạo đức nghề nghiệp và quản trị nội bộ để xử lý toàn diện. Khi chứng cứ chứng minh đầy đủ việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt vắc xin, trách nhiệm hình sự theo Điều 355 Bộ luật Hình sự có thể được đặt ra theo đúng điều kiện luật định.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.