TÌNH HUỐNG SỐ 548: CÔNG TY KHÔNG ĐĂNG KÝ THƯƠNG HIỆU TOÀN CẦU – CÓ THỂ MẤT THƯƠNG HIỆU?

TÌNH HUỐNG SỐ 548: CÔNG TY KHÔNG ĐĂNG KÝ THƯƠNG HIỆU TOÀN CẦU – CÓ THỂ MẤT THƯƠNG HIỆU?

Thương hiệu đã được xây dựng và đăng ký tại Việt Nam có đồng nghĩa với việc được bảo hộ trên toàn thế giới? Khi doanh nghiệp bước ra thị trường quốc tế nhưng chậm đăng ký nhãn hiệu, nguy cơ mất thương hiệu và phải thay đổi nhận diện có thể trở thành rủi ro pháp lý đáng lưu ý.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cho vấn đề này.

I. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ

Công ty Alpha Việt xây dựng thương hiệu “ALPHA VIỆT” trong nhiều năm và đã đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam. Sau khi sản phẩm được thị trường trong nước đón nhận, công ty bắt đầu xuất khẩu sang một số quốc gia.

Do muốn tiết kiệm chi phí, Alpha Việt chỉ đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam mà không đăng ký tại các thị trường nước ngoài. Công ty cho rằng nhãn hiệu đã được đăng ký tại Việt Nam thì đương nhiên được bảo vệ khi xuất khẩu.

Sau một thời gian, Alpha phát hiện một doanh nghiệp nước ngoài đã đăng ký nhãn hiệu “ALPHA VIỆT” hoặc dấu hiệu tương tự tại quốc gia mà Alpha đang kinh doanh. Doanh nghiệp này yêu cầu Alpha ngừng sử dụng nhãn hiệu, thay đổi bao bì và không được tiếp tục đưa sản phẩm mang nhãn hiệu vào thị trường.

Alpha cho rằng mình là doanh nghiệp tạo dựng thương hiệu trước và đã sử dụng nhãn hiệu trong nhiều năm. Vậy Alpha có nguy cơ mất thương hiệu tại thị trường nước ngoài hay không?

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

Trước hết, cần phân biệt quyền đối với nhãn hiệu tại Việt Nam và quyền tại nước ngoài. Việc Alpha đã đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam không đồng nghĩa nhãn hiệu tự động được bảo hộ tại mọi quốc gia.

Theo Điều 72 Luật Sở hữu trí tuệ 2005( sửa đổi, bổ sung 2009,2019,2022,2025), nhãn hiệu phải đáp ứng các điều kiện bảo hộ. Điều 87 Luật Sở hữu trí tuệ 2005( sửa đổi, bổ sung 2009,2019,2022,2025) quy định về quyền đăng ký nhãn hiệu; Điều 90 áp dụng nguyên tắc nộp đơn đầu tiên. Vì vậy, việc Alpha sử dụng nhãn hiệu trước không phải lúc nào cũng tạo ra quyền độc quyền tại thị trường nước ngoài.

Đối với doanh nghiệp muốn mở rộng thị trường, pháp luật cho phép thực hiện đăng ký quốc tế nhãn hiệu theo Hệ thống Madrid. Cục Sở hữu trí tuệ xác nhận đơn đăng ký quốc tế có nguồn gốc Việt Nam phải dựa trên đơn đăng ký cơ sở hoặc Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam.

Tuy nhiên, đăng ký quốc tế không có nghĩa là nhãn hiệu tự động được bảo hộ ở tất cả các quốc gia. Doanh nghiệp phải chỉ định các quốc gia cần bảo hộ và nhãn hiệu vẫn phải đáp ứng yêu cầu pháp luật của từng nước. Đối với đăng ký Madrid có chỉ định Việt Nam, cơ quan sở hữu công nghiệp Việt Nam vẫn tiến hành thẩm định theo pháp luật Việt Nam.

Vì vậy, nếu Alpha chưa đăng ký nhãn hiệu tại quốc gia X nhưng doanh nghiệp khác đã đăng ký trước và được bảo hộ hợp lệ tại quốc gia đó, Alpha có thể gặp rủi ro bị yêu cầu chấm dứt sử dụng nhãn hiệu hoặc phải thay đổi dấu hiệu khi kinh doanh tại thị trường này.

Việc Alpha chứng minh mình sử dụng thương hiệu lâu năm có thể là một yếu tố cần xem xét, nhưng không thể mặc nhiên thay thế cho việc xác lập quyền theo pháp luật của quốc gia nơi tranh chấp xảy ra.

Kết luận pháp lý

Đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam không tạo ra quyền bảo hộ toàn cầu. Nếu Alpha mở rộng kinh doanh nhưng không đăng ký tại các thị trường mục tiêu, doanh nghiệp có thể đối mặt với nguy cơ mất quyền sử dụng thương hiệu tại nước ngoài, đặc biệt khi chủ thể khác đã xác lập quyền trước.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Sai lầm phổ biến của doanh nghiệp là coi thương hiệu chỉ là yếu tố marketing, trong khi về pháp lý, nhãn hiệu còn là một tài sản trí tuệ cần được xác lập và bảo vệ.

Khi doanh nghiệp đã đầu tư nhiều năm vào tên gọi, logo, bao bì, quảng cáo và hệ thống phân phối nhưng chưa bảo hộ tại thị trường mục tiêu, rủi ro không chỉ nằm ở chi phí pháp lý. Doanh nghiệp có thể phải đổi tên sản phẩm, thay bao bì, điều chỉnh chiến lược marketing và xây dựng lại nhận diện thương hiệu.

Vì vậy, bộ phận kinh doanh và marketing cần được đào tạo để hiểu rằng mở rộng thị trường phải đi cùng chiến lược bảo hộ sở hữu trí tuệ.

Ở góc độ quản trị, đăng ký nhãn hiệu ở nước ngoài nên được xem là một phần của chiến lược xuất khẩu, không phải khoản chi phí phát sinh sau khi thương hiệu đã thành công.

IV. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Một là, lập danh mục thị trường cần bảo hộ. Doanh nghiệp cần xác định các quốc gia đang xuất khẩu, dự kiến xuất khẩu và các thị trường chiến lược để ưu tiên đăng ký.

Hai là, tra cứu nhãn hiệu trước khi mở rộng thị trường.
Trước khi sử dụng thương hiệu tại nước ngoài, cần kiểm tra khả năng đăng ký và nguy cơ xung đột với nhãn hiệu đã tồn tại.

Ba là, sử dụng Hệ thống Madrid khi phù hợp. Doanh nghiệp Việt Nam có thể sử dụng cơ chế đăng ký quốc tế nhãn hiệu có nguồn gốc Việt Nam. Hồ sơ được thực hiện thông qua Cục Sở hữu trí tuệ theo quy định hiện hành.

Bốn là, đăng ký sớm theo nguyên tắc ưu tiên. Không nên chờ đến khi thương hiệu nổi tiếng ở nước ngoài mới đăng ký. Việc chậm đăng ký có thể tạo khoảng trống để chủ thể khác nộp đơn trước.

Năm là, theo dõi và gia hạn quyền. Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam có hiệu lực 10 năm và có thể gia hạn nhiều lần; doanh nghiệp cũng cần quản lý thời hạn của các đăng ký quốc tế và quốc gia được chỉ định.

Sáu là, xây dựng “hồ sơ tài sản thương hiệu”. Doanh nghiệp nên lưu giữ giấy chứng nhận, hồ sơ thiết kế, lịch sử sử dụng, hợp đồng phân phối, quảng cáo, doanh số và tài liệu chứng minh quá trình xây dựng thương hiệu.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.