TÌNH HUỐNG SỐ 512: SẢN PHẨM MỚI BỊ GẮN TÊN GỌI “GIỐNG HỆT” VỚI MỘT SẢN PHẨM NỔI TIẾNG TRONG NGÀNH DÙ TÍNH NĂNG KHÁC NHAU?

TÌNH HUỐNG SỐ 512: SẢN PHẨM MỚI BỊ GẮN TÊN GỌI “GIỐNG HỆT” VỚI MỘT SẢN PHẨM NỔI TIẾNG TRONG NGÀNH DÙ TÍNH NĂNG KHÁC NHAU?

Trong kinh doanh quốc tế, một sản phẩm mới có thể khác hoàn toàn về tính năng, công nghệ hoặc thiết kế, nhưng nếu được đặt một tên gọi quá giống với sản phẩm đã nổi tiếng trên thị trường, doanh nghiệp vẫn có thể phải đối mặt với tranh chấp về nhãn hiệu.

Vấn đề nằm ở chỗ: pháp luật không chỉ nhìn vào việc “hai sản phẩm có cùng tính năng hay không”, mà còn xem xét dấu hiệu có tương tự hay không, hàng hóa/dịch vụ có trùng hoặc tương tự hay không và khả năng người tiêu dùng bị nhầm lẫn về nguồn gốc thương mại.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cho vấn đề này.

I. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ

Công ty X của Việt Nam phát triển một dòng thiết bị công nghệ mới có tính năng hoàn toàn khác với các sản phẩm truyền thống trên thị trường. Sau khi nghiên cứu thị trường, bộ phận marketing đặt tên sản phẩm là “NOVA PRO”.

Doanh nghiệp cho rằng sản phẩm của mình có công nghệ riêng, công dụng khác biệt và hướng tới một phân khúc khách hàng mới nên việc sử dụng tên gọi này sẽ không gây ảnh hưởng đến doanh nghiệp khác.

Tuy nhiên, sau khi sản phẩm được quảng bá, công ty X nhận được văn bản phản đối từ một doanh nghiệp nước ngoài đang sở hữu nhãn hiệu “NOVA PRO” đã được sử dụng rộng rãi trong cùng ngành.

Đối tác cho rằng tên gọi của sản phẩm mới trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu của họ, có khả năng khiến người tiêu dùng hiểu rằng hai sản phẩm có cùng nguồn gốc hoặc có quan hệ thương mại.

NovaTech phản bác rằng: “Sản phẩm của chúng tôi có công nghệ, tính năng và công dụng khác hoàn toàn. Chúng tôi không sao chép sản phẩm của họ nên không thể xâm phạm nhãn hiệu.”

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

1. Nhãn hiệu không được đánh giá chỉ dựa trên tính năng của sản phẩm

Theo Điều 72 Luật Sở hữu trí tuệ 2005( sửa đổi, bổ sung 2009,2019,2022,2025), nhãn hiệu được bảo hộ khi đáp ứng điều kiện về hình thức của dấu hiệu và đặc biệt phải có khả năng phân biệt hàng hóa, dịch vụ của chủ sở hữu với hàng hóa, dịch vụ của chủ thể khác. Vì vậy, lập luận “sản phẩm có tính năng khác nhau” chưa đủ để loại trừ rủi ro.

Trong trường hợp nhãn hiệu mới sử dụng tên gọi giống hoặc gần giống với một nhãn hiệu đã được bảo hộ, cần tiếp tục xem xét mối quan hệ giữa dấu hiệu và nhóm hàng hóa, dịch vụ.

Khoản 2 Điều 74 Luật Sở hữu trí tuệ 2005( sửa đổi, bổ sung 2009,2019,2022,2025) quy định nhiều trường hợp dấu hiệu bị coi là không có khả năng phân biệt, trong đó có trường hợp trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu của chủ thể khác được bảo hộ cho hàng hóa, dịch vụ trùng hoặc tương tự.

2. “Giống tên” chưa phải là kết luận cuối cùng, nhưng là tín hiệu cảnh báo quan trọng

Việc hai tên gọi giống nhau không đồng nghĩa trong mọi trường hợp đều chắc chắn có hành vi xâm phạm.

Doanh nghiệp cần kiểm tra ít nhất bốn nhóm yếu tố:

• Thứ nhất, mức độ tương đồng của dấu hiệu. Cần so sánh phần chữ, cách phát âm, ý nghĩa, cấu trúc và nếu có thì cả phần hình ảnh, logo, cách trình bày.
• Thứ hai, hàng hóa, dịch vụ. Cần xác định hai nhãn hiệu được đăng ký hoặc sử dụng cho những hàng hóa, dịch vụ nào.
• Thứ ba, khả năng người tiêu dùng nhầm lẫn. Không chỉ hỏi “hai sản phẩm có giống nhau không”, mà phải đặt câu hỏi: người tiêu dùng có thể hiểu sai về nguồn gốc thương mại, mối liên hệ hoặc sự liên kết giữa hai doanh nghiệp hay không?
• Thứ tư, mức độ nổi tiếng của nhãn hiệu trước. Nếu nhãn hiệu đối chứng được coi là nhãn hiệu nổi tiếng, phạm vi rủi ro có thể rộng hơn. Điều 75 Luật Sở hữu trí tuệ 2005( sửa đổi, bổ sung 2009,2019,2022,2025) đưa ra các tiêu chí để xem xét một nhãn hiệu có nổi tiếng hay không, như mức độ biết đến của người tiêu dùng, phạm vi lưu hành, doanh số, thời gian sử dụng liên tục và uy tín của hàng hóa, dịch vụ mang nhãn hiệu.

Kết luận pháp lý

Trong tình huống công ty X, việc sản phẩm mới có tính năng khác không đủ để kết luận rằng tên “NOVA PRO” an toàn về mặt pháp lý. Cần kiểm tra tình trạng bảo hộ của nhãn hiệu “NOVA PRO”, nhóm hàng hóa/dịch vụ, mức độ tương tự của dấu hiệu và khả năng gây nhầm lẫn.

Nếu kết quả cho thấy dấu hiệu của sản phẩm công ty X trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu được bảo hộ trước cho hàng hóa, dịch vụ trùng hoặc tương tự, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro bị phản đối đơn đăng ký, bị yêu cầu chấm dứt việc sử dụng hoặc phát sinh tranh chấp về quyền sở hữu công nghiệp, tùy vào tình trạng quyền và hành vi cụ thể.

Nếu nhãn hiệu đối chứng là nhãn hiệu nổi tiếng, doanh nghiệp càng cần thận trọng vì Điều 74 Luật Sở hữu trí tuệ 2005( sửa đổi, bổ sung 2009,2019,2022,2025)  còn đặt ra trường hợp dấu hiệu trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu nổi tiếng đối với hàng hóa, dịch vụ trùng hoặc tương tự; trong một số trường hợp còn có thể phát sinh vấn đề khi đăng ký cho hàng hóa, dịch vụ không tương tự nếu việc sử dụng ảnh hưởng đến khả năng phân biệt hoặc nhằm lợi dụng uy tín của nhãn hiệu nổi tiếng.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Một sai lầm phổ biến của doanh nghiệp là xem việc đặt tên sản phẩm như một hoạt động marketing đơn thuần. Trên thực tế, tên gọi là tài sản thương hiệu và có thể trở thành đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ. Một cái tên được marketing thành công có thể giúp doanh nghiệp tạo dựng uy tín, nhưng cũng có thể trở thành nguồn rủi ro nếu doanh nghiệp không kiểm tra trước.

Về tâm lý quản trị, đội ngũ sáng tạo thường có xu hướng lựa chọn những cái tên dễ nhớ, nổi tiếng hoặc tạo cảm giác quen thuộc với người tiêu dùng. Chính điểm hấp dẫn này đôi khi lại làm tăng nguy cơ bị cho rằng doanh nghiệp đang dựa vào uy tín có sẵn của chủ thể khác.

Do đó, doanh nghiệp cần hình thành văn hóa: “Sáng tạo trước – tra cứu ngay – đăng ký sớm – sử dụng có kiểm soát.”

Quy trình đặt tên nên có sự tham gia của marketing, pháp chế và bộ phận sở hữu trí tuệ, thay vì chỉ giao cho một bộ phận quyết định.

IV. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Một là, thiết lập quy trình clearance nhãn hiệu bắt buộc. Mọi tên sản phẩm mới phải được kiểm tra trước khi thiết kế bao bì, quảng cáo và đưa ra thị trường.

Hai là, tra cứu theo nhiều lớp. Không chỉ tìm tên giống hệt mà phải kiểm tra tên tương tự về cấu trúc, phát âm, ý nghĩa và hình thức trình bày.

Ba là, đánh giá hàng hóa, dịch vụ một cách thực chất. Không nên chỉ dựa vào việc hai sản phẩm có tính năng khác nhau mà phải đánh giá khả năng liên quan về nguồn gốc thương mại và nhận thức của người tiêu dùng.

Bốn là, kiểm tra riêng đối với nhãn hiệu nổi tiếng. Nếu tên dự kiến sử dụng gần với một thương hiệu có mức độ nhận biết cao, cần thực hiện đánh giá chuyên sâu trước khi đầu tư thương mại.

Năm là, đăng ký nhãn hiệu sớm. Sau khi xác định dấu hiệu có khả năng sử dụng, doanh nghiệp nên chủ động chuẩn bị hồ sơ đăng ký thay vì chờ sản phẩm thành công rồi mới bảo hộ.

Sáu là, xây dựng phương án thay thế. Doanh nghiệp nên chuẩn bị một hoặc một số tên dự phòng. Nếu kết quả tra cứu cho thấy rủi ro cao, việc thay đổi tên ở giai đoạn đầu thường giúp hạn chế chi phí phát sinh từ bao bì, quảng cáo, truyền thông và tái định vị thương hiệu.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.