Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Công ty A được xây dựng bởi ông H, một doanh nhân có nhiều năm kinh nghiệm và luôn đề cao sự trung thực, trách nhiệm xã hội trong kinh doanh. Trong quá trình điều hành, ông chú trọng chất lượng sản phẩm, quyền lợi người lao động và mối quan hệ lâu dài với khách hàng, đối tác. Nhờ đó, doanh nghiệp từng bước phát triển và tạo dựng được uy tín trên thị trường.

Tuy nhiên, khi ông H chuẩn bị rút khỏi vị trí điều hành, công ty chưa có kế hoạch kế nhiệm rõ ràng và chưa xây dựng cơ chế duy trì các giá trị cốt lõi. Một số người quản lý mới muốn ưu tiên lợi nhuận ngắn hạn, cắt giảm chi phí bằng cách giảm chất lượng sản phẩm và xem nhẹ trách nhiệm với người lao động. Điều này khiến nội bộ phát sinh bất đồng, khách hàng bắt đầu nghi ngờ và nguy cơ đánh mất uy tín ngày càng lớn.

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để doanh nghiệp tiếp tục phát triển mà vẫn duy trì được tầm nhìn kinh doanh nhân văn của người sáng lập.

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Dưới góc độ pháp luật doanh nghiệp, lao động và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, doanh nghiệp có quyền lựa chọn chiến lược kinh doanh nhưng phải bảo đảm tuân thủ pháp luật và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với các bên liên quan.

Trách nhiệm của người quản lý doanh nghiệp: Căn cứ Luật Doanh nghiệp 2020, được sửa đổi, bổ sung theo quy định hiện hành, người quản lý phải thực hiện quyền và nghĩa vụ được giao một cách trung thực, cẩn trọng, vì lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp. Việc thay đổi chiến lược không được dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật hoặc xâm phạm quyền lợi hợp pháp của cổ đông, thành viên và các bên liên quan.

Bảo đảm quyền lợi người lao động và người tiêu dùng: Căn cứ Bộ luật Lao động 2019 và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, doanh nghiệp phải thực hiện đúng nghĩa vụ đối với người lao động, bảo đảm chất lượng và an toàn sản phẩm, cung cấp thông tin trung thực cho người tiêu dùng. Việc chạy theo lợi nhuận không thể là lý do để doanh nghiệp né tránh trách nhiệm pháp lý.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục

Khủng hoảng giá trị khi chuyển giao thế hệ lãnh đạo: Người sáng lập thường xây dựng doanh nghiệp bằng niềm tin, kinh nghiệm và những giá trị đã được kiểm chứng. Khi người kế nhiệm chỉ chú trọng lợi nhuận mà không thấu hiểu những giá trị đó, sự khác biệt về tư duy có thể gây mâu thuẫn nội bộ và làm suy giảm động lực của nhân viên.

Giáo dục đạo đức kinh doanh: Doanh nghiệp cần giúp đội ngũ quản lý hiểu rằng thành công không chỉ được đo bằng doanh thu mà còn bằng sự tin tưởng của khách hàng, sự gắn bó của người lao động và những đóng góp tích cực cho xã hội.

Góc nhìn Quản trị

Thiếu cơ chế duy trì giá trị cốt lõi: Nếu tầm nhìn của người sáng lập chỉ tồn tại trong lời nói mà không được cụ thể hóa thành quy tắc ứng xử, tiêu chuẩn chất lượng và cơ chế đánh giá, doanh nghiệp dễ đánh mất bản sắc khi thay đổi lãnh đạo.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1: Ổn định nội bộ và thống nhất định hướng (Ngắn hạn)

Tổ chức đối thoại giữa ban lãnh đạo và người lao động: Doanh nghiệp cần làm rõ những bất đồng, đánh giá tác động của các quyết định kinh doanh và thống nhất các nguyên tắc không thể đánh đổi như chất lượng sản phẩm, sự trung thực và quyền lợi hợp pháp của người lao động.

Rà soát chiến lược kinh doanh: Các quyết định cắt giảm chi phí cần được đánh giá trên cả phương diện tài chính, pháp lý và tác động xã hội, tránh những giải pháp ngắn hạn gây thiệt hại lâu dài.

Bước 2: Thể chế hóa tầm nhìn kinh doanh nhân văn (Trung hạn)

Xây dựng bộ quy tắc đạo đức doanh nghiệp: Chuyển các giá trị của người sáng lập thành nguyên tắc cụ thể về ứng xử với khách hàng, nhân viên, đối tác và cộng đồng.

Thiết lập cơ chế giám sát: Đưa các tiêu chí về chất lượng, tuân thủ pháp luật, trách nhiệm xã hội và sự hài lòng của khách hàng vào hệ thống đánh giá hiệu quả quản lý.

Bước 3: Bảo đảm sự kế thừa bền vững (Dài hạn)

Phát triển đội ngũ kế nhiệm có năng lực và đạo đức: Doanh nghiệp cần lựa chọn, đào tạo người kế nhiệm dựa trên cả năng lực quản lý và mức độ phù hợp với giá trị cốt lõi. Tầm nhìn nhân văn phải trở thành một phần của văn hóa tổ chức, không phụ thuộc hoàn toàn vào một cá nhân.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA: Bài viết được xây dựng theo hướng tiếp cận tích hợp giữa pháp lý, tâm lý, giáo dục và quản trị, nhằm giúp doanh nghiệp duy trì giá trị cốt lõi, củng cố niềm tin và phát triển bền vững qua các thế hệ lãnh đạo.