TÌNH HUỐNG 87: HỌC SINH LỚP 8 BỊ BẠN CÙNG LỚP DÙNG GHẾ SẮT ĐẬP GÂY CHẤN THƯƠNG TAY TRONG GIỜ RA CHƠI TẠI PHÒNG HỌC KHÔNG CÓ GIÁO VIÊN TRỰC TẦNG HOẶC GIÁM THỊ TUẦN TRA PHÁT HIỆN, NGĂN CHẶN: TRÁCH NHIỆM THUỘC VỀ AI?

“Bạo lực học đường không còn dừng lại ở những lời trêu chọc hay xô đẩy thông thường. Khi một chiếc ghế sắt trong lớp học trở thành hung khí gây thương tích cho học sinh, câu chuyện đã vượt ra khỏi phạm vi của một vụ mâu thuẫn tuổi học trò để trở thành vấn đề về an toàn học đường, trách nhiệm quản trị nhà trường và nghĩa vụ bảo vệ học sinh trong môi trường giáo dục. Một câu hỏi được đặt ra là: nếu vụ việc xảy ra trong giờ ra chơi, tại khuôn viên trường học nhưng không có giáo viên trực tầng hoặc lực lượng giám thị phát hiện, ngăn chặn kịp thời thì trách nhiệm pháp lý của nhà trường được xác định như thế nào?”

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại Trường Trung học cơ sở X, xã B, tỉnh C, trong giờ ra chơi giữa tiết học buổi sáng, em Nguyễn Văn M (học sinh lớp 8A) xảy ra mâu thuẫn lời nói với bạn cùng lớp là em Trần Văn N liên quan đến việc trêu chọc nhau trong quá trình học tập.

Trong lúc nóng giận, em N bất ngờ cầm một chiếc ghế sắt trong lớp học đập mạnh vào vùng cánh tay của em M.

Hậu quả khiến em M:

• Bị chấn thương vùng cẳng tay;
• Nghi ngờ gãy xương và phải nhập viện cấp cứu;
• Phải bó bột và điều trị trong thời gian dài.

Điều đáng chú ý là vụ việc xảy ra ngay trong phòng học vào giờ ra chơi nhưng tại thời điểm đó:

• Không có giáo viên trực tầng;
• Không có giám thị tuần tra khu vực;
• Không có cán bộ quản lý nào phát hiện và ngăn chặn kịp thời.

Sau khi vụ việc xảy ra, gia đình em M cho rằng nhà trường đã có thiếu sót trong công tác quản lý, giám sát học sinh và yêu cầu nhà trường làm rõ trách nhiệm.

Trong khi đó, phía nhà trường cho rằng đây là hành vi bộc phát giữa các học sinh và lỗi hoàn toàn thuộc về học sinh trực tiếp gây thương tích.

Gia đình em M đặt câu hỏi:

Khi học sinh bị bạn cùng trường dùng vật dụng trong lớp học gây thương tích trong thời gian nhà trường đang quản lý thì trách nhiệm pháp lý của học sinh gây thương tích và của nhà trường được xác định như thế nào?

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
3. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại của pháp nhân đối với người do mình quản lý

Điều 600 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:

“Cá nhân, pháp nhân phải bồi thường thiệt hại do người làm công, người học nghề gây ra trong khi thực hiện công việc được giao và có quyền yêu cầu người làm công, người học nghề có lỗi trong việc gây thiệt hại phải hoàn trả một khoản tiền theo quy định của pháp luật.”

Mặc dù học sinh không phải là người lao động của nhà trường, nhưng quy định này thể hiện nguyên tắc chung của pháp luật dân sự về trách nhiệm quản lý đối với những chủ thể đang thuộc phạm vi quản lý của tổ chức trong quá trình thực hiện hoạt động của tổ chức đó.

Trong môi trường giáo dục, nhà trường có trách nhiệm tổ chức quản lý, giám sát và bảo đảm an toàn cho học sinh trong thời gian học tập, sinh hoạt tại trường.

2. Trách nhiệm của cơ sở giáo dục trong việc bảo đảm môi trường học tập an toàn

Khoản 1 Điều 89 Luật Giáo dục năm 2019 quy định:

“Nhà trường có trách nhiệm thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục, quy tắc ứng xử; chủ động phối hợp với gia đình và xã hội để tổ chức hoặc tham gia các hoạt động giáo dục theo kế hoạch của nhà trường, bảo đảm an toàn cho người dạy và người học; thông báo về kết quả học tập, rèn luyện của học sinh cho cha mẹ hoặc người giám hộ.”

Cơ sở giáo dục có trách nhiệm:

• Bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất phục vụ hoạt động giáo dục;
• Xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh và thân thiện;
• Bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của người học.

Điều này có nghĩa rằng trách nhiệm của nhà trường không chỉ dừng lại ở việc tổ chức giảng dạy mà còn bao gồm nghĩa vụ xây dựng cơ chế quản lý và giám sát phù hợp nhằm phòng ngừa các nguy cơ mất an ninh, trật tự trong khuôn viên trường học.

Áp dụng vào tình huống

Đối chiếu với tình huống trên, hành vi sử dụng ghế sắt để tấn công bạn học là hành vi nguy hiểm, có khả năng gây thương tích nghiêm trọng và vượt xa giới hạn của những xung đột học sinh thông thường.

Trong khi đó, vụ việc xảy ra trong thời gian học sinh vẫn đang thuộc phạm vi quản lý của nhà trường và diễn ra ngay trong lớp học.

Nếu quá trình xác minh cho thấy:

• Nhà trường không bố trí giáo viên trực tầng theo kế hoạch quản lý học sinh;
• Không tổ chức lực lượng giám sát giờ ra chơi;
• Không thực hiện đầy đủ quy trình bảo đảm an ninh, trật tự nội bộ;

thì những thiếu sót này có thể được xem xét như yếu tố liên quan đến trách nhiệm quản lý và bảo đảm an toàn cho học sinh theo quy định của Luật Giáo dục.

Ngược lại, nếu nhà trường đã thực hiện đầy đủ quy trình giám sát, bố trí lực lượng trực theo quy định nhưng hành vi của học sinh xảy ra đột ngột, ngoài khả năng dự liệu và ngăn chặn hợp lý thì trách nhiệm của nhà trường sẽ được xem xét trên cơ sở mức độ lỗi cụ thể.

Kết luận pháp lý

Qua phân tích có thể thấy, pháp luật không chỉ yêu cầu nhà trường truyền đạt kiến thức mà còn đặt lên vai cơ sở giáo dục nghĩa vụ bảo đảm một môi trường học tập an toàn cho học sinh.

Một vụ xô xát học đường có thể bắt đầu từ mâu thuẫn nhỏ, nhưng khi hung khí nguy hiểm xuất hiện thì câu chuyện không còn là vấn đề kỷ luật đơn thuần mà trở thành bài toán về quản trị an ninh học đường và trách nhiệm giám sát của nhà trường.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn tâm lý

Đối với gia đình học sinh bị thương, điều gây ám ảnh không chỉ là thương tích trên cánh tay của con mà còn là câu hỏi:

“Điều gì sẽ xảy ra nếu chiếc ghế đó đập vào đầu hoặc vùng mặt của đứa trẻ?”

Chính suy nghĩ đó thường khiến cảm xúc của phụ huynh chuyển nhanh từ lo lắng sang phẫn nộ.

Đối với học sinh gây ra hành vi, nhiều trường hợp xuất phát từ sự bốc đồng, thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc và không nhận thức được hậu quả pháp lý cũng như hậu quả sức khỏe mà hành vi của mình có thể gây ra.

Góc nhìn giáo dục

Bạo lực học đường sử dụng vật dụng có khả năng gây thương tích như ghế sắt, gậy hoặc vật cứng cần được nhìn nhận là tín hiệu cảnh báo đỏ đối với công tác giáo dục kỹ năng sống và quản lý hành vi trong nhà trường.

Mục tiêu của giáo dục không phải chỉ là xử phạt mà còn là giúp học sinh hiểu rằng:

Một phút nóng giận có thể để lại hậu quả cho người khác suốt đời và thay đổi tương lai của chính mình.

Góc nhìn quản trị

Vụ việc cho thấy những lỗ hổng đáng lo ngại trong quy trình quản trị an ninh trường học:

• Thiếu giáo viên trực tầng;
• Thiếu giám sát tại các điểm nóng trong giờ ra chơi;
• Thiếu cơ chế phát hiện sớm mâu thuẫn giữa học sinh;
• Thiếu quy trình phản ứng nhanh đối với các vụ việc bạo lực.

Khủng hoảng bạo lực học đường không bắt đầu từ lúc chiếc ghế được giơ lên mà thường bắt đầu từ rất lâu trước đó bằng những xung đột nhỏ không được phát hiện và can thiệp kịp thời.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Các vụ bạo lực học đường sử dụng hung khí nguy hiểm cần được xử lý nghiêm minh nhưng đồng thời phải bảo đảm tính giáo dục và khả năng phục hồi hành vi của học sinh.

Để giải quyết toàn diện vụ việc, cần thực hiện đồng thời các giải pháp:

• Lập biên bản vụ việc và thu thập đầy đủ chứng cứ;
• Trích xuất camera giám sát;
• Đánh giá thương tích của học sinh bị hại;
• Tổ chức họp hội đồng kỷ luật theo đúng quy định;
• Xem xét áp dụng các biện pháp kỷ luật phù hợp đối với học sinh vi phạm;
• Tăng cường tư vấn tâm lý học đường đối với cả học sinh gây ra hành vi và học sinh bị hại;
• Rà soát lại toàn bộ quy trình trực tầng, tuần tra và quản lý giờ ra chơi.

Cần lưu ý rằng pháp luật hiện hành và các quy định của ngành giáo dục định hướng mạnh mẽ việc giáo dục, hỗ trợ học sinh sửa chữa sai lầm thay vì áp dụng các hình thức loại bỏ lâu dài khỏi môi trường giáo dục. Vì vậy, việc xử lý kỷ luật phải được thực hiện đúng quy định, phù hợp với độ tuổi và bảo đảm mục tiêu giáo dục.

Thông điệp của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

“Một ngôi trường an toàn không phải là ngôi trường không có mâu thuẫn, mà là ngôi trường đủ khả năng phát hiện, ngăn chặn và xử lý mâu thuẫn trước khi một chiếc ghế trong lớp học trở thành hung khí gây thương tích.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.