Dùng tính mạng của chính con ruột để ép buộc người vợ phải rút đơn tố cáo bạo lực gia đình là hành vi đặc biệt nguy hiểm. Khi một đứa trẻ mới 2 tuổi bị đặt giữa ranh giới sống còn, ưu tiên cao nhất của cơ quan chức năng không phải là tranh luận hay thương lượng về lá đơn, mà là bảo vệ tính mạng cháu bé và ngăn chặn nguy cơ xảy ra thảm kịch.

Theo góc nhìn pháp lý của chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long, vụ việc cần được nhìn nhận đồng thời dưới ba phương diện: tình huống cứu nạn khẩn cấp, hành vi bạo lực gia đình và trách nhiệm hình sự có thể phát sinh từ việc đe dọa tước đoạt tính mạng trẻ em.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Sau nhiều lần xảy ra mâu thuẫn và bạo lực trong gia đình, người vợ trình báo cơ quan chức năng. Trong lúc vụ việc đang được xem xét, người chồng uống rượu, bế con gái mới 2 tuổi ra ngoài lan can tầng 4 của một giảng đường.

Đứng ở vị trí nguy hiểm, người cha liên tục đe dọa sẽ ném con xuống đất nếu người vợ không ký đơn rút nội dung tố cáo bạo lực gia đình. Cháu bé hoảng sợ, khóc thét; người mẹ gần như suy sụp, còn những người xung quanh lo sợ chỉ một hành động mất kiểm soát cũng có thể khiến trẻ rơi từ trên cao xuống.

Trong tình huống này, câu hỏi đặt ra là: Công an và lực lượng cứu hộ cần xử lý thế nào để giải cứu cháu bé an toàn, khống chế người cha mà không làm tình hình leo thang? Sau khi giải cứu, hành vi đe dọa dùng tính mạng con ruột để ép vợ rút đơn có thể bị xử lý hình sự đến mức nào?

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

2.1. Tính mạng của trẻ em phải được ưu tiên bảo vệ tuyệt đối

Theo Luật Trẻ em năm 2016, trẻ em có quyền được bảo vệ tính mạng, thân thể, nhân phẩm và các quyền, lợi ích hợp pháp khác. Người lớn, kể cả cha mẹ ruột, không có quyền đặt trẻ vào tình thế nguy hiểm hoặc dùng trẻ làm công cụ gây sức ép với người khác.

Trong tình huống giả định, cháu bé mới 2 tuổi hoàn toàn không có khả năng tự bảo vệ mình trước nguy cơ rơi từ tầng 4. Việc người cha bế con đứng ngoài lan can và đe dọa ném trẻ xuống đất là dấu hiệu nguy hiểm nghiêm trọng, cần được xử lý khẩn cấp, không thể coi đơn thuần là một cuộc cãi vã vợ chồng.

Khi tiếp nhận tin báo, cơ quan công an, lực lượng cứu hộ, cơ sở y tế và cơ quan bảo vệ trẻ em cần phối hợp để bảo đảm an toàn cho cháu bé, đồng thời đánh giá nguy cơ tiếp tục xảy ra bạo lực sau khi giải cứu. Luật Trẻ em và các quy định hướng dẫn cũng đặt ra cơ chế tiếp nhận thông tin, phối hợp can thiệp trong trường hợp trẻ bị đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe.

2.2. Công an và lực lượng cứu hộ phải xử lý theo hướng ưu tiên giải cứu, không để tình huống leo thang

Trong tình huống có người bế trẻ đứng ngoài lan can tầng cao và đe dọa ném trẻ xuống, lực lượng chức năng cần khẩn trương tiếp cận, đánh giá nguy cơ và tổ chức phương án giải cứu phù hợp với hiện trường.

Quy trình xử lý có thể bao gồm:

• Tiếp nhận và xác minh tin báo khẩn cấp: xác định chính xác vị trí, số người liên quan, tình trạng của trẻ, mức độ nguy hiểm và khả năng tiếp cận hiện trường.
• Khoanh vùng, bảo đảm an toàn: hạn chế người không có nhiệm vụ tiếp cận khu vực nguy hiểm; phối hợp lực lượng cứu hộ, y tế và người có chuyên môn cần thiết.
• Ổn định tình hình và giải cứu: người được giao nhiệm vụ cần sử dụng biện pháp phù hợp với diễn biến thực tế, ưu tiên bảo toàn tính mạng cháu bé; việc khống chế người cha phải được thực hiện bởi lực lượng có thẩm quyền, theo phương án bảo đảm an toàn.
• Chăm sóc và bảo vệ sau giải cứu: đưa cháu bé đi kiểm tra sức khỏe, đánh giá tổn thương tâm lý, bảo đảm trẻ không bị tiếp tục đe dọa và thu thập chứng cứ về vụ việc.

Không thể khẳng định trong mọi trường hợp lực lượng chức năng sẽ “phục kích” hoặc sử dụng một chiến thuật cụ thể. Phương án thực tế phụ thuộc vào kết cấu công trình, vị trí của người cha và đứa trẻ, diễn biến tại hiện trường và đánh giá của chỉ huy xử lý tình huống.

Điều quan trọng nhất là không để việc thương lượng về lá đơn của người vợ làm trì hoãn hoạt động cứu nạn.

2.3. Đe dọa ném con xuống đất có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự nghiêm trọng

Theo Điều 133 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung, tội đe dọa giết người có thể được đặt ra khi có hành vi đe dọa tước đoạt tính mạng và có căn cứ làm cho người bị đe dọa lo sợ rằng việc đe dọa sẽ được thực hiện. Điều luật quy định khung hình phạt cơ bản và các trường hợp có khung hình phạt cao hơn, trong đó có trường hợp đe dọa giết người đối với người dưới 16 tuổi.

Tuy nhiên, việc định tội trong tình huống này không thể chỉ căn cứ vào lời nói của người cha. Cơ quan điều tra phải làm rõ hành vi thực tế, mục đích, ý thức chủ quan, mức độ nguy hiểm, lời nói và hành động cụ thể, cùng các chứng cứ liên quan.

Tùy kết quả điều tra, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét:

• Tội đe dọa giết người: nếu đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu pháp lý tại Điều 133 Bộ luật Hình sự.
• Tội giết người ở giai đoạn phạm tội chưa đạt: nếu có đủ căn cứ xác định người cha đã bắt đầu thực hiện hành vi nhằm tước đoạt tính mạng cháu bé nhưng hậu quả không xảy ra vì nguyên nhân ngoài ý muốn của người phạm tội. Việc áp dụng Điều 123 kết hợp Điều 15 và Điều 57 Bộ luật Hình sự phải dựa trên chứng cứ về hành vi và ý định thực tế.
• Các tội danh khác, nếu có: nếu quá trình điều tra phát hiện thêm hành vi đánh đập, gây thương tích, ngược đãi hoặc những hành vi độc lập khác cấu thành tội phạm.

Việc người cha say rượu không đương nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự. Trách nhiệm cụ thể phải được xác định trên cơ sở quy định của Bộ luật Hình sự và kết quả điều tra.

Không thể mặc nhiên kết luận người cha sẽ bị tù ở mức cao nhất hoặc chắc chắn bị khởi tố về tội giết người. Cơ quan điều tra phải xác định đúng tội danh, tình tiết định khung, tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ và các căn cứ pháp luật liên quan. 

2.4. Bạo lực gia đình không chấm dứt chỉ vì người vợ rút đơn

Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 xác định bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, tình dục hoặc kinh tế đối với thành viên khác.

Luật cũng quy định các biện pháp ngăn chặn, bảo vệ và hỗ trợ, như buộc chấm dứt hành vi bạo lực, cấm tiếp xúc, bố trí nơi tạm lánh, chăm sóc y tế và trợ giúp pháp lý khi đáp ứng điều kiện áp dụng.  

Việc người chồng đe dọa tính mạng con để buộc vợ rút đơn không làm mất đi trách nhiệm của cơ quan chức năng trong việc xác minh và xử lý hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Đối với vụ việc có dấu hiệu tội phạm, việc khởi tố và xử lý được thực hiện theo quy định tố tụng hình sự, không phụ thuộc đơn giản vào việc người vợ có tiếp tục yêu cầu xử lý hay không.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị: “Chìa khóa nhân văn”

3.1. Đứa trẻ không phải công cụ để giải quyết mâu thuẫn của người lớn

Một đứa trẻ 2 tuổi chưa đủ khả năng hiểu vì sao cha mẹ xung đột, càng không thể tự lựa chọn hay chịu trách nhiệm cho những quyết định của người lớn. Việc đặt trẻ trước nguy cơ rơi từ tầng cao để gây sức ép với người mẹ đã biến trẻ thành nạn nhân trực tiếp của cuộc xung đột.

Sau khi được giải cứu, cháu bé cần được đánh giá sức khỏe, hỗ trợ tâm lý phù hợp với độ tuổi và sống trong môi trường an toàn. Không nên buộc trẻ tiếp xúc ngay với người gây nguy hiểm nếu chưa đánh giá được mức độ rủi ro.

3.2. Người vợ cần được bảo vệ khỏi sự cưỡng ép và đe dọa tiếp diễn

Người vợ trong tình huống này không chỉ chịu áp lực từ hành vi bạo lực trước đó mà còn bị đặt vào tình thế phải lựa chọn giữa việc rút đơn và nguy cơ con mình bị sát hại. Đây là sự cưỡng ép bằng nỗi sợ hãi tột độ.

Cơ quan chức năng cần đánh giá nguy cơ đối với cả mẹ và con, hướng dẫn các biện pháp bảo vệ phù hợp, kết nối với dịch vụ trợ giúp pháp lý, nơi tạm lánh và hỗ trợ tâm lý khi cần thiết. Việc bảo vệ không nên dừng lại ngay sau khi người cha bị khống chế.

3.3. Say rượu không phải lý do để bình thường hóa bạo lực

Rượu bia có thể làm tăng nguy cơ mất kiểm soát ở một số người, nhưng không thể được sử dụng như lời biện minh cho việc đe dọa tính mạng trẻ em. Cần đánh giá trách nhiệm của người thực hiện hành vi trên cơ sở pháp luật, đồng thời có biện pháp phòng ngừa tái diễn.

Nếu người cha được xem xét hỗ trợ điều trị hoặc tư vấn thay đổi hành vi, những biện pháp đó không được thay thế cho việc bảo vệ trẻ và xử lý hành vi vi phạm theo quy định.

4. Giải pháp toàn diện của chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long

Bước 1: Cứu người trước, xử lý hành vi sau nhưng phải kịp thời

Nếu sự việc đang diễn ra ngoài thực tế, người chứng kiến cần gọi ngay 113 để báo công an, 114 để yêu cầu cứu nạn, cứu hộ hoặc 115 nếu có người cần cấp cứu; cung cấp địa chỉ chính xác, vị trí tầng, tình trạng của trẻ và người đang giữ trẻ. Không tự ý áp sát, giằng co hoặc kích động người đang đứng ngoài lan can.

Khi lực lượng chức năng đến hiện trường, cần để người có chuyên môn tổ chức cứu nạn. Sau khi cháu bé được giải cứu, phải kiểm tra sức khỏe và bảo đảm trẻ không bị đưa trở lại môi trường nguy hiểm.

Bước 2: Bảo toàn chứng cứ và điều tra khách quan

Cơ quan chức năng cần ghi nhận lời khai của người liên quan, người chứng kiến; thu thập camera, hình ảnh, video, tin nhắn, nội dung đe dọa và tài liệu về những lần bạo lực trước đó nếu có. Việc thu thập phải tuân thủ quy định pháp luật, bảo vệ danh tính và quyền riêng tư của trẻ.

Trên cơ sở chứng cứ, cơ quan điều tra xác định hành vi có dấu hiệu tội phạm, đánh giá khả năng áp dụng biện pháp ngăn chặn và thực hiện thủ tục khởi tố nếu đủ căn cứ. Không được suy đoán tội danh hoặc mức án trước khi làm rõ sự việc.

Bước 3: Bảo vệ lâu dài cho mẹ và con, ngăn ngừa bạo lực tái diễn

Cần đánh giá nguy cơ tái bạo lực, xem xét các biện pháp bảo vệ và cấm tiếp xúc theo điều kiện luật định, hỗ trợ nơi tạm lánh, tư vấn tâm lý và trợ giúp pháp lý cho người vợ. Đối với cháu bé, cần có phương án chăm sóc phù hợp, tránh để trẻ tiếp tục tiếp xúc với nguy cơ gây hại.

Việc xử lý người cha cần dựa trên kết quả điều tra và phán quyết của cơ quan tiến hành tố tụng, không thay thế bằng hòa giải mang tính hình thức hoặc yêu cầu người vợ rút đơn để giữ gìn danh dự gia đình.

Thông điệp cuối cùng

Một người cha có trách nhiệm bảo vệ con, không phải dùng con làm con tin để khống chế người mẹ. Một gia đình không thể được giữ gìn bằng sự đe dọa, bạo lực và nỗi sợ hãi.

Trong tình huống này, ưu tiên hàng đầu là đưa cháu bé khỏi nguy hiểm, bảo vệ người mẹ và ngăn chặn hành vi bạo lực tiếp diễn. Sau đó, mọi trách nhiệm pháp lý phải được xác định bằng chứng cứ và đúng trình tự luật định.

Không có mâu thuẫn hôn nhân nào cho phép đem tính mạng trẻ em ra mặc cả. Bảo vệ trẻ em không chỉ là trách nhiệm của gia đình, mà còn là trách nhiệm của cộng đồng và các cơ quan có thẩm quyền.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.

Từ khoá: Tư vấn; Luật đất đai; Bộ luật dân sự; Giải pháp.