TÌNH HUỐNG 73: HỌC SINH MẦM NON TỰ Ý NHÉT CỤC NAM CHÂM ĐỒ CHƠI VÀO MŨI BẠN TRONG GIỜ NGỦ TRƯA, CÔ GIÁO KHÔNG PHÁT HIỆN KỊP THỜI DẪN ĐẾN TRẺ BỊ HOẠI TỬ NIÊM MẠC MŨI: AI PHẢI BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI?

“Đối với trẻ mầm non, ranh giới giữa một trò nghịch ngợm vô tư và một tai nạn nghiêm trọng đôi khi chỉ cách nhau vài phút thiếu quan sát của người lớn. Trong môi trường giáo dục mầm non, sự an toàn của trẻ không chỉ nằm ở hàng rào, cửa lớp hay camera giám sát mà còn nằm ở sự hiện diện liên tục và trách nhiệm của giáo viên trong từng giờ phút chăm sóc.”

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại Trường Mầm non X, trong giờ ngủ trưa, một số trẻ vẫn còn thức và đùa nghịch trên giường ngủ. Trong lúc cô giáo phụ trách lớp đang bận sắp xếp đồ dùng ở cuối lớp và không trực tiếp quan sát toàn bộ trẻ, bé A đã lấy một viên nam châm nhỏ từ bộ đồ chơi giáo dục rồi nhét vào mũi của bé B đang nằm bên cạnh.

Do không được phát hiện kịp thời, dị vật nằm trong khoang mũi của bé B trong thời gian dài, gây viêm nhiễm nặng và hoại tử một phần niêm mạc mũi. Sau đó, gia đình phải đưa trẻ đi cấp cứu, phẫu thuật lấy dị vật và tiếp tục điều trị phục hồi chức năng cũng như thẩm mỹ trong thời gian dài.

Sau sự việc, giữa phụ huynh hai bên và nhà trường phát sinh tranh chấp về trách nhiệm chi trả viện phí và bồi thường thiệt hại.

Vậy trong trường hợp này, trách nhiệm pháp lý thuộc về cha mẹ của trẻ gây ra thiệt hại, giáo viên quản lý lớp hay cơ sở giáo dục mầm non?

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
3. Trách nhiệm bồi thường của người chưa thành niên gây thiệt hại

Theo khoản 2 Điều 586 Bộ luật Dân sự năm 2015:

“Người chưa đủ mười lăm tuổi gây thiệt hại mà còn cha, mẹ thì cha, mẹ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại; nếu tài sản của cha, mẹ không đủ để bồi thường mà con chưa thành niên gây thiệt hại có tài sản riêng thì lấy tài sản đó để bồi thường phần còn thiếu, trừ trường hợp quy định tại Điều 599 của Bộ luật này.

Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi gây thiệt hại thì phải bồi thường bằng tài sản của mình; nếu không đủ tài sản để bồi thường thì cha, mẹ phải bồi thường phần còn thiếu bằng tài sản của mình.”

Như vậy, đối với trẻ mầm non, về nguyên tắc, trách nhiệm bồi thường ban đầu thuộc về cha mẹ hoặc người đại diện hợp pháp của trẻ gây thiệt hại.

2. Trách nhiệm bồi thường của pháp nhân đối với người của mình gây ra

Theo Điều 600 Bộ luật Dân sự năm 2015:

“Điều 600. Bồi thường thiệt hại do người làm công, người học nghề gây ra

Cá nhân, pháp nhân phải bồi thường thiệt hại do người làm công, người học nghề gây ra trong khi thực hiện công việc được giao và có quyền yêu cầu người làm công, người học nghề có lỗi trong việc gây thiệt hại phải hoàn trả một khoản tiền theo quy định của pháp luật.”

Trong môi trường giáo dục mầm non, giáo viên là người lao động thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, quản lý và bảo đảm an toàn cho trẻ theo sự phân công của nhà trường.

Nếu giáo viên có lỗi trong việc giám sát, quản lý dẫn đến thiệt hại xảy ra thì cơ sở giáo dục với tư cách pháp nhân quản lý giáo viên có trách nhiệm đứng ra bồi thường cho người bị thiệt hại, sau đó có quyền xem xét trách nhiệm hoàn trả của người có lỗi theo quy định pháp luật.

3. Trách nhiệm bảo đảm môi trường giáo dục an toàn

Theo khoản 1 Điều 89 của Luật Giáo dục năm 2019:

“Nhà trường có trách nhiệm thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục, quy tắc ứng xử; chủ động phối hợp với gia đình và xã hội để tổ chức hoặc tham gia các hoạt động giáo dục theo kế hoạch của nhà trường, bảo đảm an toàn cho người dạy và người học; thông báo về kết quả học tập, rèn luyện của học sinh cho cha mẹ hoặc người giám hộ.”

Đối với giáo dục mầm non, trách nhiệm bảo đảm an toàn còn được đặt ở mức độ cao hơn do trẻ em ở độ tuổi này chưa có khả năng tự bảo vệ bản thân và chưa nhận thức đầy đủ được mức độ nguy hiểm của hành vi của mình.

Áp dụng vào tình huống

Trong vụ việc này, hành vi trực tiếp gây ra thiệt hại là việc bé A nhét viên nam châm vào mũi của bé B.

Theo Điều 586 Bộ luật Dân sự năm 2015, do bé A chưa đủ mười lăm tuổi nên cha mẹ của bé A về nguyên tắc phải thực hiện trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho gia đình bé B.

Tuy nhiên, cần xem xét thêm yếu tố đặc biệt của tình huống là sự việc xảy ra trong thời gian trẻ đang được nhà trường trực tiếp quản lý, chăm sóc và giám sát trong giờ ngủ trưa.

Đối với giáo dục mầm non, giờ ngủ trưa vẫn là thời gian thực hiện nhiệm vụ chăm sóc trẻ và giáo viên có nghĩa vụ thường xuyên quan sát, kiểm tra nhằm phát hiện kịp thời các hành vi nguy hiểm giữa các trẻ với nhau.

Nếu cơ quan có thẩm quyền xác định giáo viên đã thiếu sự giám sát cần thiết, không thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý hoặc để trẻ tiếp cận đồ chơi có nguy cơ gây nguy hiểm trong thời gian nghỉ trưa thì đây có thể được xem là lỗi trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao.

Trong trường hợp đó, nhà trường với tư cách pháp nhân quản lý giáo viên sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường theo Điều 600 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Sau khi thực hiện nghĩa vụ bồi thường, nhà trường có thể xem xét trách nhiệm hoàn trả nội bộ đối với cá nhân có lỗi theo quy định của pháp luật lao động và quy chế của đơn vị.

Kết luận pháp lý

Qua phân tích có thể thấy, đây không phải là trường hợp trách nhiệm chỉ thuộc riêng về một phía mà có khả năng phát sinh trách nhiệm đồng thời của nhiều chủ thể.

Cha mẹ của trẻ thực hiện hành vi gây thiệt hại có trách nhiệm bồi thường theo Điều 586 Bộ luật Dân sự năm 2015 do con chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm dân sự độc lập.

Tuy nhiên, nếu chứng minh được giáo viên và nhà trường có sự tắc trách trong công tác quản lý, giám sát trẻ trong giờ ngủ trưa thì cơ sở giáo dục cũng phải chịu trách nhiệm bồi thường tương ứng theo Điều 600 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Việc xác định tỷ lệ trách nhiệm cụ thể sẽ phụ thuộc vào mức độ lỗi của từng bên được cơ quan có thẩm quyền xem xét trên cơ sở chứng cứ của vụ việc.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn tâm lý

Đối với một đứa trẻ mầm non, tổn thương vùng mặt và mũi không chỉ gây đau đớn về thể chất mà còn có thể để lại những ảnh hưởng tâm lý kéo dài trong quá trình phát triển và hình thành hình ảnh bản thân sau này.

Đối với cha mẹ, nỗi đau lớn nhất không chỉ là những cuộc phẫu thuật liên tiếp mà còn là cảm giác bất lực khi tai nạn xảy ra trong chính nơi mà họ đã đặt trọn niềm tin gửi gắm con mình mỗi ngày.

Góc nhìn giáo dục

Trẻ mầm non chưa đủ khả năng nhận biết đầy đủ về mức độ nguy hiểm của các vật thể nhỏ như pin cúc áo, nam châm, hạt cườm hoặc các chi tiết đồ chơi có thể tháo rời.

Bởi vậy, nhiệm vụ bảo vệ trẻ khỏi các nguy cơ này thuộc về người lớn chứ không thể đặt lên vai của chính trẻ em.

Góc nhìn quản trị

Sự việc đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản trị an toàn trong cơ sở giáo dục mầm non, đặc biệt là đối với thời gian ngủ trưa – giai đoạn thường dễ phát sinh tâm lý chủ quan trong công tác giám sát.

Nhà trường cần xây dựng quy trình kiểm tra đồ chơi định kỳ, loại bỏ các vật dụng có kích thước nhỏ hoặc nguy cơ gây hóc, mắc dị vật, đồng thời bố trí chế độ trực lớp phù hợp để bảo đảm trẻ luôn nằm trong phạm vi quan sát của giáo viên.

Việc kiểm tra an toàn không nên chỉ diễn ra vào đầu năm học mà phải trở thành một hoạt động thường xuyên trong toàn bộ quá trình chăm sóc trẻ.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Khi thảm kịch tai nạn xảy ra với một đứa trẻ ngay trong khuôn viên trường học, cách ứng xử của người lớn xung quanh hóa đơn viện phí và trách nhiệm pháp lý chính là thước đo trần trụi nhất cho đạo đức sư phạm và tính nhân văn của một hệ thống quản trị.

• Cứu người trước, phân định sai sót sau: Đặt sinh mạng và tương lai sức khỏe của học sinh lên vị trí tối thượng là mệnh lệnh tuyệt đối. Việc nhà trường và gia đình rơi vào các cuộc tranh cãi, đùn đẩy trách nhiệm tài chính ngay khi đứa trẻ đang nằm trong phòng cấp cứu là một biểu hiện lệch chuẩn về hành vi. Nhà trường cần dũng cảm đứng ra đồng hành, tạm ứng các chi phí điều trị khẩn cấp và thiết lập một cuộc đối thoại sòng phẳng, thiện chí dựa trên hành lang pháp lý để xác định tỷ lệ lỗi. Việc bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm không thể thực hiện theo kiểu “bán đoạn” — chi trả xong khoản viện phí ban đầu là rũ bỏ trách nhiệm. Đối với những vết sẹo đi theo đứa trẻ suốt đời, cả về mặt thể xác lẫn sang chấn tinh thần, trách nhiệm bồi thường phải mang tính toàn diện: từ phẫu thuật thẩm mỹ, phục hồi chức năng đến các liệu pháp chữa lành tâm lý dài hạn.
• Bịt lỗ hổng trong quản trị giờ bán trú: Đừng để những bi kịch phải đánh đổi bằng máu và nước mắt của học sinh mới trở thành lý do để thay đổi. Từ những chi tiết cụ thể của sự cố, ban giám hiệu phải nhìn thẳng vào lỗ hổng trong quy trình quản lý giờ ngủ trưa, kiểm soát đồ chơi nguy hiểm và năng lực phản ứng của giáo viên. Giáo viên không thể chỉ làm nhiệm vụ trông trẻ thụ động; họ phải được trang bị tư duy và kỹ năng của những nhà quản trị rủi ro chủ động, biết cách phát hiện và triệt tiêu các bẫy nguy hiểm trước khi chúng có cơ hội tước đoạt đi sức khỏe của học sinh.

Thông điệp của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long:

“Trong giáo dục mầm non, sự an toàn của trẻ không chỉ được đo bằng những gì người lớn nhìn thấy, mà còn bằng khả năng phát hiện kịp thời những nguy hiểm mà chính trẻ em chưa đủ khả năng nhận ra.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.