TÌNH HUỐNG 72: SỬ DỤNG “ẢNH MẠNG” ĐỂ LÀM MARKETING CHO CÔNG TY CÓ BỊ VI PHẠM BẢN QUYỀN KHÔNG?

Trong thời đại số, nhu cầu hình ảnh cho các bài đăng mạng xã hội và website của startup là rất lớn. Để tiết kiệm thời gian và ngân sách, nhiều doanh nghiệp vô tư tải ảnh trên Internet về sử dụng cho mục đích kinh doanh. Đây là một “quả bom hẹn giờ” về pháp lý mà bất kỳ Founder nào cũng cần phải hiểu rõ. Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích vấn đề này dưới góc nhìn đa chiều.

1: Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Công ty F, một startup chuyên về sản phẩm decor văn phòng, đã sử dụng những bức ảnh chụp nội thất rất đẹp lấy từ một tài khoản Instagram nước ngoài để chạy quảng cáo Facebook. Sau 6 tháng, công ty nhận được thông báo yêu cầu bồi thường từ một văn phòng luật sư đại diện cho chủ sở hữu bức ảnh, kèm theo bằng chứng chứng minh bản quyền và số tiền bồi thường thiệt hại “trên trời”. Kết quả, không chỉ phải gỡ toàn bộ các bài đăng, Công ty F còn phải mất một khoản chi phí hòa giải lớn để tránh bị kiện ra tòa, đồng thời uy tín thương hiệu bị tổn hại nghiêm trọng khi hình ảnh bị gắn mác “đánh cắp”.

2: Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Việc sử dụng hình ảnh trên mạng không được phép là hành vi xâm phạm quyền tác giả:

Theo khoản 1 Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung 2022): 

“1. Các trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền, phải thông tin về tên tác giả và nguồn gốc, xuất xứ của tác phẩm bao gồm:

1. a) Tổ chức phát sóng sử dụng tác phẩm đã công bố, tác phẩm đã được chủ sở hữu quyền tác giả cho phép định hình trên bản ghi âm, ghi hình công bố nhằm mục đích thương mại để phát sóng, tái phát sóng, truyền đạt đến công chúng[68] có tài trợ, quảng cáo hoặc thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền tác giả kể từ khi sử dụng. Mức tiền bản quyền và phương thức thanh toán do các bên thỏa thuận; trường hợp không đạt được thỏa thuận thì thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Tổ chức phát sóng sử dụng tác phẩm đã công bố, tác phẩm đã được chủ sở hữu quyền tác giả cho phép định hình trên bản ghi âm, ghi hình công bố nhằm mục đích thương mại để phát sóng, tái phát sóng, truyền đạt đến công chúng[69] không có tài trợ, quảng cáo hoặc không thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền tác giả kể từ khi sử dụng theo quy định của Chính phủ;

1. b) Trường hợp tác phẩm đã được chủ sở hữu quyền tác giả cho phép định hình trên bản ghi âm, ghi hình công bố nhằm mục đích thương mại thì tổ chức, cá nhân sử dụng bản ghi âm, ghi hình này trong hoạt động kinh doanh, thương mại không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền tác giả của tác phẩm đó theo thỏa thuận kể từ khi sử dụng; trường hợp không đạt được thỏa thuận thì thực hiện theo quy định của Chính phủ. Chính phủ quy định chi tiết các hoạt động kinh doanh, thương mại quy định tại điểm này.”

Căn cứ xử phạt:

• Xử phạt hành chính: 

Theo Điều 18 Nghị định 131/2013/NĐ-CP:

“1. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vì tự ý sửa đổi, cắt xén hình tượng biểu diễn gây phương hại đến danh dự và uy tín của người biểu diễn.

2. Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi xuyên tạc hình tượng biểu diễn. 
3. Biện pháp khắc phục hậu quả: 
4. a) Buộc xin lỗi tổ chức, cá nhân đối với hành vi quy định tại khoản 1 vắ khoản 2 Điều này; 
5. b) Buộc cải chính thông tin sai sự thật đối với hành vi quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này; 
6. c) Buộc loại bỏ yếu tố vì phạm trên bản gốc, bản sao vi phạm hoặc buộc tiêu hủy hoặc buộc gỡ bỏ hoặc xóa bản gốc, bản sao vi phạm trên môi trường mạng viễn thông và mạng Internet đối với hành vi quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này.”

• Bồi thường thiệt hại: Ngoài tiền phạt, doanh nghiệp còn phải đối mặt với việc bồi thường thiệt hại về vật chất và tinh thần theo yêu cầu của chủ sở hữu tác phẩm.

• Rủi ro: Khi sử dụng hình ảnh từ “Google”, bạn không có bằng chứng chứng minh quyền sở hữu, khiến bạn luôn ở thế yếu trong mọi cuộc tranh chấp pháp lý.

3: Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh Quản trị rủi ro

Sử dụng hình ảnh mạng là tư duy “đi đường tắt” nguy hiểm. Trong kinh doanh, tài sản trí tuệ là thứ tạo nên giá trị khác biệt cho thương hiệu. Việc đánh cắp hình ảnh của người khác không chỉ là sai lầm pháp lý mà còn là sự thiếu hụt nghiêm trọng về văn hóa doanh nghiệp. Hãy xây dựng bộ nhận diện hình ảnh của riêng mình – đó là cách khẳng định bản sắc của Startup.

Về khía cạnh Tâm lý ứng xử

Sự sáng tạo của người khác cần được tôn trọng. Khi bạn sử dụng một bức ảnh không bản quyền, bạn đang vô hình trung phủ nhận nỗ lực của tác giả. Một startup văn minh phải là startup biết trân trọng giá trị sáng tạo. Giáo dục đội ngũ Content Marketing về bản quyền không chỉ là nhiệm vụ quản trị, mà còn là rèn luyện đạo đức nghề nghiệp.

4: Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để đảm bảo an toàn pháp lý cho hình ảnh thương hiệu, chuyên gia Nguyễn Hữu Long đề xuất lộ trình 3 bước:

• Bước 1 – Sử dụng nguồn ảnh bản quyền (Stock Photos): Tận dụng các nền tảng cung cấp ảnh miễn phí có bản quyền (như Unsplash, Pexels, Pixabay – chú ý đọc kỹ License) hoặc mua tài khoản trên các kho ảnh trả phí (như Shutterstock, Adobe Stock). Đây là cách an toàn và chuyên nghiệp nhất.
• Bước 2 – Tự xây dựng “Kho ảnh thương hiệu”: Đối với các sản phẩm, dịch vụ đặc thù, hãy đầu tư chi phí cho một buổi chụp hình chuyên nghiệp. Những bức ảnh “độc bản” không chỉ an toàn pháp lý mà còn giúp khách hàng nhận diện thương hiệu của bạn một cách chân thực nhất.
• Bước 3 – Quy trình quản trị nội dung: Ban hành quy định: “Mọi nội dung hình ảnh trước khi đăng phải được kiểm duyệt nguồn gốc”. Người quản lý nội dung phải có trách nhiệm lưu trữ bằng chứng về nguồn gốc hình ảnh (hóa đơn mua ảnh hoặc văn bản cho phép sử dụng) để sẵn sàng chứng minh khi có yêu cầu.

Khép lại vấn đề, hình ảnh là gương mặt của thương hiệu. Đừng để một bức ảnh “mượn” làm hoen ố đi gương mặt mà bạn đã dày công xây dựng.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA: Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.

Từ khoá: Bản quyền hình ảnh; Luật sở hữu trí tuệ; Marketing; Startup; Quản trị thương hiệu.