TÌNH HUỐNG 700: MỘT DƯỢC SĨ TỰ Ý SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ DEEPFAKE KHUÔN MẶT GIÁO SƯ ĐẦU NGÀNH Y DƯỢC VIẾT BÀI QUẢNG CÁO BÁN THUỐC VIÊN GIẢM CÂN THẢO MỘC THẢO DƯỢC GÂY SUY GAN CẤP?

Giả mạo hình ảnh chuyên gia y dược để quảng cáo thuốc giảm cân có thể xâm phạm danh dự, uy tín cá nhân, đánh lừa người tiêu dùng và tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Một dược sĩ tự ý sử dụng công nghệ Deepfake để tạo hình ảnh, khuôn mặt và nội dung phát biểu giả mạo một giáo sư đầu ngành y dược, nhằm quảng cáo sản phẩm thuốc viên giảm cân có thành phần thảo mộc, thảo dược. Nội dung quảng cáo khiến người tiêu dùng tin rằng sản phẩm được chuyên gia uy tín chứng nhận hoặc khuyến nghị sử dụng.

Sau khi sản phẩm được bán ra thị trường, một số người sử dụng xuất hiện triệu chứng suy gan cấp, đặt ra nghi vấn về chất lượng thuốc, thành phần sản phẩm và tính trung thực của nội dung quảng cáo. Vụ việc đồng thời làm ảnh hưởng đến danh dự, uy tín học thuật và nghề nghiệp của giáo sư bị giả mạo.

Tình huống đặt ra yêu cầu xác minh hành vi giả mạo, mục đích sử dụng hình ảnh, nguồn gốc sản phẩm, thiệt hại sức khỏe và trách nhiệm của những người liên quan.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1 .Quy định về hành vi vu khống

Điều 156 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025) quy định về tội vu khống. Điều luật đề cập đến hành vi bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác; đồng thời quy định trường hợp bịa đặt người khác phạm tội và tố cáo họ trước cơ quan có thẩm quyền.

2. Nguyên tắc xử lý hành vi giả mạo thông tin

Việc áp dụng Điều 156 :

“ 1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm:

a) Bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác;

b) Bịa đặt người khác phạm tội và tố cáo họ trước cơ quan có thẩm quyền………”

Áp dụng vào tình huống

• Xác minh dược sĩ có tự ý sử dụng hình ảnh, khuôn mặt và phát ngôn giả mạo giáo sư để quảng cáo sản phẩm hay không.
• Kiểm tra nội dung quảng cáo, lời tuyên bố về công dụng thuốc và mức độ sai lệch so với sự thật.
• Làm rõ ảnh hưởng đối với danh dự, uy tín của giáo sư, thiệt hại sức khỏe của người tiêu dùng và mục đích thu lợi.
• Thu thập dữ liệu quảng cáo, tài khoản đăng tải, hồ sơ sản phẩm, kết quả kiểm nghiệm và tài liệu y tế liên quan.

Kết luận pháp lý: Nếu có đủ căn cứ chứng minh hành vi bịa đặt hoặc loan truyền thông tin sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của giáo sư, người thực hiện có thể bị xem xét trách nhiệm theo Điều 156 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, việc xác định tội danh và trách nhiệm đối với hậu quả sức khỏe của người sử dụng thuốc phải dựa trên kết quả điều tra, giám định và các quy định pháp luật tương ứng.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Việc giả mạo hình ảnh giáo sư đầu ngành y dược để tạo niềm tin bán thuốc không chỉ có thể xâm phạm danh dự, uy tín học thuật mà còn làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng đối với giới chuyên môn. Người bệnh cần được tiếp cận thông tin trung thực, không bị dẫn dắt bởi những hình ảnh chuyên gia giả tạo hoặc lời hứa thiếu căn cứ. Người hành nghề dược phải nhận thức rằng đạo đức nghề nghiệp gắn liền với trách nhiệm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, không được đặt lợi ích kinh tế lên trên sự an toàn của người sử dụng.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Hành vi giả mạo trực tuyến cần được ghi nhận, bảo toàn chứng cứ và chuyển đến cơ quan có thẩm quyền để xác minh. Người bị hại có thể cân nhắc lập vi bằng để ghi nhận hiện trạng nội dung quảng cáo, đường dẫn và dữ liệu hiển thị tại thời điểm lập, đồng thời gửi thông tin đến cơ quan công an có thẩm quyền, trong đó có đơn vị chuyên trách về an ninh mạng khi phù hợp. Không nên khẳng định trước việc cơ quan PA05 đã tổ chức triệt phá hoặc xóa bỏ toàn bộ các trang lậu nếu chưa có thông tin xác thực. Vi bằng không thay thế kết luận giám định, chứng cứ điều tra hoặc phán quyết của Tòa án.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1 – Kiểm soát khẩn cấp và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng: Tạm dừng quảng bá, phân phối và sử dụng sản phẩm khi có dấu hiệu nghi ngờ về chất lượng, thành phần hoặc nguy cơ gây hại. Người đã sử dụng sản phẩm và có triệu chứng bất thường cần được hướng dẫn tìm kiếm chăm sóc y tế kịp thời. Doanh nghiệp cần bảo quản mẫu sản phẩm, hồ sơ lô hàng và dữ liệu liên quan, không tự ý tiêu hủy hoặc thay đổi chứng cứ.

Bước 2 – Bảo toàn chứng cứ Deepfake và nội dung quảng cáo: Giáo sư bị giả mạo, người tiêu dùng và các bên liên quan cần lưu giữ video, hình ảnh, đường dẫn, thời gian đăng tải, nội dung phát ngôn và thông tin tài khoản. Có thể lập vi bằng về hiện trạng nội dung trực tuyến theo quy định pháp luật, kết hợp các biện pháp thu thập dữ liệu hợp pháp. Việc xác định hình ảnh, giọng nói hoặc video có bị chỉnh sửa bằng công nghệ Deepfake cần được hỗ trợ bởi phương pháp kỹ thuật và giám định phù hợp.

Bước 3 – Trình báo và xác minh trách nhiệm: Gửi thông tin đến cơ quan công an có thẩm quyền để xem xét dấu hiệu vi phạm. Cơ quan chức năng cần xác minh người tạo nội dung, người sử dụng hình ảnh giả mạo, nguồn gốc sản phẩm, hoạt động quảng cáo, dòng tiền và các hậu quả phát sinh. Khi có căn cứ, cơ quan điều tra thực hiện các biện pháp tố tụng theo quy định; không mặc nhiên kết luận người bị phản ánh đã phạm tội chỉ dựa trên nội dung quảng cáo ban đầu.

Bước 4 – Giám định sản phẩm và làm rõ thiệt hại sức khỏe: Cần tiến hành kiểm tra, kiểm nghiệm và giám định theo thẩm quyền để xác định thành phần, chất lượng, độ an toàn của sản phẩm và mối liên hệ giữa việc sử dụng thuốc với tình trạng suy gan cấp. Hồ sơ bệnh án, kết quả xét nghiệm, lịch sử sử dụng sản phẩm và các yếu tố y khoa liên quan cần được xem xét khách quan. Việc xác định trách nhiệm hình sự hoặc dân sự đối với hậu quả sức khỏe phải dựa trên kết luận chuyên môn, chứng cứ hợp pháp và quy định pháp luật áp dụng.

Thông điệp: Trung thực trong quảng cáo, trách nhiệm của người hành nghề dược và cơ chế xác minh minh bạch là nền tảng bảo vệ danh dự của giới chuyên môn và sự an toàn của cộng đồng.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.