TÌNH HUỐNG 693: MỘT ÔNG THẦY LANG TỰ Ý DÙNG DAO CAU RẠCH LƯNG NẶN MÁU ĐỘC CHỮA BỆNH XƠ GAN CỔ TRƯỚNG CHO BỆNH NHÂN LÀM NGƯỜI BỆNH NHIỄM TRÙNG UỐN VÁN TỬ VONG TẠI CHỖ: ÁN TÙ?

Chữa bệnh bằng phương pháp dân gian phản khoa học, tự ý rạch da và xử lý “máu độc” có thể gây ra những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đối với tính mạng người bệnh.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại một địa phương, một người tự xưng là thầy lang đã tự ý dùng dao cau rạch vào lưng bệnh nhân mắc bệnh xơ gan cổ trướng để thực hiện phương pháp nặn “máu độc” chữa bệnh. Người bệnh không được thực hiện thủ thuật trong điều kiện bảo đảm vô khuẩn và không được chăm sóc y tế phù hợp sau đó.

Sau khi thực hiện, bệnh nhân xuất hiện tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng, được cho là liên quan đến uốn ván và tử vong tại chỗ. Sự việc gây hoang mang trong cộng đồng, đồng thời đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của người thực hiện thủ thuật, việc hành nghề khám bệnh, chữa bệnh không đúng quy định và hậu quả đối với tính mạng người bệnh.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1.Quy định về trách nhiệm trong hoạt động khám bệnh, chữa bệnh

Điều 315 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) quy định về tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, pha chế, cấp phát, bán thuốc hoặc dịch vụ y tế khác. Quy định này có thể được xem xét khi người thực hiện hành vi vi phạm quy định chuyên môn hoặc quy định pháp luật trong hoạt động y tế, gây hậu quả nghiêm trọng thuộc các trường hợp luật định.

Trong tình huống trên, việc tự ý dùng dao rạch lưng người bệnh để chữa bệnh cần được làm rõ về tính chất thủ thuật, điều kiện thực hiện, tư cách hành nghề, mức độ vi phạm quy định chuyên môn và nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tử vong. Không phải mọi trường hợp tử vong sau một hành vi chữa bệnh đều mặc nhiên cấu thành tội phạm theo Điều 315; cơ quan có thẩm quyền phải xác định đầy đủ các yếu tố pháp lý liên quan.

2. Nguyên tắc xử lý trách nhiệm

Điều 315 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025):

“ 1. Người nào vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, pha chế, cấp phát, bán thuốc hoặc dịch vụ y tế khác thuộc một trong các trường hợp sau đây, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 259 của Bộ luật này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Làm chết người;

b) Gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;………”

Áp dụng vào tình huống:

• Người thực hiện thủ thuật cần được xác minh về tư cách hành nghề, phạm vi chuyên môn và điều kiện thực hiện.
• Cần giám định nguyên nhân tử vong, xác định có phải do nhiễm trùng uốn ván hoặc biến chứng khác, cũng như mối quan hệ nhân quả với hành vi rạch lưng.
• Nếu có đủ căn cứ cho thấy hành vi vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh gây hậu quả chết người, trách nhiệm hình sự có thể được xem xét theo Điều 315 Bộ luật Hình sự.

Kết luận pháp lý: Nếu các yếu tố cấu thành tội phạm được chứng minh, người thực hiện hành vi có thể bị xử lý hình sự theo Điều 315. Việc xác định khung hình phạt cụ thể phải căn cứ vào hậu quả được chứng minh, lỗi, tình tiết vụ án và quy định pháp luật có hiệu lực tại thời điểm xảy ra hành vi.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Hậu quả tử vong từ phương pháp chữa bệnh phản khoa học là lời cảnh báo về sự nguy hiểm của niềm tin mù quáng vào các phương pháp truyền miệng không được kiểm chứng. Người bệnh mắc bệnh mạn tính thường có tâm lý lo lắng, mong muốn tìm kiếm cơ hội điều trị, vì vậy rất dễ bị tác động bởi những lời quảng cáo hoặc cam kết chữa khỏi bệnh. Cộng đồng cần được giáo dục về nhận diện phương pháp điều trị nguy hiểm, khuyến khích người bệnh tìm đến cơ sở khám chữa bệnh hợp pháp và không tự ý thực hiện thủ thuật xâm lấn. Gia đình nạn nhân cần được tôn trọng, chia sẻ và hỗ trợ trong quá trình làm rõ sự việc, tránh đổ lỗi hoặc lan truyền thông tin chưa được xác minh.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Tình huống phản ánh nguy cơ nghiêm trọng từ hoạt động hành nghề y tế không được kiểm soát, đặc biệt khi sử dụng dụng cụ sắc nhọn và thực hiện thủ thuật xâm lấn ngoài điều kiện an toàn. Cơ quan quản lý y tế và chính quyền địa phương cần chủ động phát hiện hoạt động khám chữa bệnh trái phép, tăng cường tuyên truyền và phối hợp kiểm tra những điểm có dấu hiệu hành nghề không đúng quy định. Khi xảy ra hậu quả chết người, cần bảo toàn dụng cụ, hồ sơ, lời khai và các tài liệu liên quan để phục vụ xác minh. Nếu có căn cứ về dấu hiệu tội phạm, cơ quan điều tra thực hiện các thủ tục tiếp nhận, xác minh nguồn tin, khởi tố vụ án và áp dụng biện pháp ngăn chặn theo đúng điều kiện, thẩm quyền của pháp luật tố tụng hình sự. Không thể mặc nhiên kết luận hoặc bắt giam khẩn cấp chỉ dựa trên lời tố cáo hay hậu quả ban đầu.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1 – Bảo vệ hiện trường và xác minh nguyên nhân tử vong

Cơ quan chức năng cần nhanh chóng tiếp nhận thông tin, bảo vệ hiện trường, xác định địa điểm thực hiện thủ thuật và bảo quản các dụng cụ được sử dụng. Việc khám nghiệm tử thi, giám định pháp y và xét nghiệm chuyên môn cần được tiến hành theo quy định để làm rõ nguyên nhân tử vong, tình trạng nhiễm trùng và khả năng liên quan đến hành vi của người thực hiện. Không nên chỉ dựa vào nhận định ban đầu rằng người bệnh tử vong do uốn ván mà bỏ qua các nguyên nhân y khoa khác có thể liên quan.

Bước 2 – Làm rõ tư cách hành nghề và hành vi vi phạm

Cần xác minh người tự xưng là thầy lang có được cấp phép hoặc có tư cách hành nghề phù hợp hay không, đã thực hiện thủ thuật gì, có đưa ra lời cam kết chữa bệnh hay không và người bệnh có được giải thích về nguy cơ trước khi thực hiện. Cơ quan điều tra cần thu thập lời khai của người thân, nhân chứng, tài liệu liên quan đến quá trình chữa bệnh và những thông tin về tình trạng sức khỏe trước khi thực hiện thủ thuật. Việc đánh giá phải tập trung vào hành vi cụ thể, nghĩa vụ pháp lý, quy định chuyên môn có liên quan và hậu quả đã xảy ra.

Bước 3 – Xem xét khởi tố, điều tra và xử lý hình sự

Nếu kết quả xác minh cho thấy có dấu hiệu tội phạm, cơ quan điều tra có thẩm quyền tiến hành các thủ tục tố tụng theo quy định. Việc khởi tố vụ án, khởi tố bị can và áp dụng biện pháp tạm giữ hoặc tạm giam phải đáp ứng căn cứ, điều kiện và trình tự pháp luật, không được thực hiện tùy tiện. Đối với Điều 315 Bộ luật Hình sự, cần đánh giá đầy đủ hành vi vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh, hậu quả chết người và mối quan hệ nhân quả. Nếu hành vi thực tế thuộc tội danh khác, cơ quan tiến hành tố tụng phải xem xét theo đúng quy định pháp luật tương ứng.

Bước 4 – Phòng ngừa tái diễn và nâng cao nhận thức cộng đồng

Chính quyền địa phương, cơ quan y tế và các tổ chức cộng đồng cần tăng cường tuyên truyền về nguy cơ của việc tự ý rạch da, chích máu, nặn “máu độc” hoặc sử dụng dụng cụ không bảo đảm vô khuẩn để chữa bệnh. Người dân cần được hướng dẫn nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm, lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh hợp pháp và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ của nhân viên y tế khi xuất hiện triệu chứng bất thường. Đồng thời, cần có cơ chế tiếp nhận phản ánh về hành vi hành nghề trái phép, tăng cường phối hợp kiểm tra và xử lý các trường hợp có dấu hiệu vi phạm. Đối với gia đình người bệnh, việc cung cấp thông tin trung thực, hỗ trợ tâm lý và giải quyết các quyền lợi hợp pháp phải được thực hiện với sự tôn trọng, tránh kỳ thị hoặc đổ lỗi. Chỉ khi kết hợp giữa xử lý đúng pháp luật, giáo dục cộng đồng và kiểm soát rủi ro từ sớm, xã hội mới có thể hạn chế những bi kịch tương tự.

Thông điệp: Tính mạng con người không thể trở thành nơi thử nghiệm cho những phương pháp chữa bệnh thiếu căn cứ khoa học và không bảo đảm an toàn. Tôn trọng y học, tuân thủ quy định pháp luật và chủ động phòng ngừa rủi ro chính là trách nhiệm của người hành nghề, cơ quan quản lý và toàn thể cộng đồng.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.