TÌNH HUỐNG 669: BỆNH VIỆN TÂM THẦN ĐỂ XẢY RA SỰ CỐ HỘ LÝ TRỰC NGỦ QUÊN KHÔNG CHỐT KHÓA CỬA, LÀM MỘT BỆNH NHÂN HOANG TƯỞNG PHÂN LIỆT TRỐN RA PHỐ CẦM GẠCH ĐẬP SẬP ĐẦU NGƯỜI ĐI ĐƯỜNG?

Một sơ suất trong công tác trực và kiểm soát người bệnh tâm thần có thể biến thành sự cố nghiêm trọng, đặt ra trách nhiệm của cả cá nhân trực tiếp và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Một bệnh viện tâm thần tiếp nhận điều trị một bệnh nhân có biểu hiện hoang tưởng, rối loạn tâm thần và được quản lý trong khu vực điều trị có kiểm soát. Trong một ca trực ban đêm, hộ lý được phân công trực nhưng ngủ quên, đồng thời không chốt khóa cửa theo quy trình quản lý an toàn.

Lợi dụng thời điểm này, bệnh nhân rời khỏi khu điều trị, đi ra đường và dùng một viên gạch tấn công một người đi đường khiến nạn nhân bị chấn thương vùng đầu, phải nhập viện phẫu thuật.

Sự việc đặt ra vấn đề về trách nhiệm của bệnh viện trong việc phòng ngừa sự cố y khoa, tổ chức trực, quản lý và bảo đảm an toàn cho người bệnh cũng như cộng đồng.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”   

      1.Quy định về trách nhiệm phòng ngừa sự cố y khoa

Khoản 2 Điều 71 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định việc phòng ngừa sự cố y khoa tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh là trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở và người làm việc tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Quy định này đặt trách nhiệm phòng ngừa sự cố lên cả cấp quản lý và những người trực tiếp làm việc tại cơ sở.

2. Nguyên tắc xử lý sự cố do thiếu bảo đảm an toàn

Khoản 2 Điều 71 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023:

“  Việc phòng ngừa sự cố y khoa tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh là trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở và người làm việc tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.”

Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải chủ động nhận diện, phòng ngừa và xử lý các nguy cơ có thể gây mất an toàn. Khi xảy ra sự cố, cần xác định cụ thể quy trình quản lý người bệnh, nhiệm vụ của người trực, tình trạng cửa khóa, chế độ kiểm tra và nguyên nhân dẫn đến việc người bệnh rời khỏi khu điều trị.

Áp dụng vào tình huống:

• Hộ lý được phân công trực nhưng ngủ quên và không thực hiện việc kiểm soát cửa theo nhiệm vụ được giao.
• Người bệnh rời khỏi khu điều trị và sau đó gây thương tích cho người đi đường.
• Cần xác định bệnh viện đã ban hành quy trình quản lý, phân công trực và biện pháp bảo đảm an toàn hay chưa; đồng thời xác định cá nhân nào có trách nhiệm trực tiếp.
• Phải làm rõ mối quan hệ nhân quả giữa thiếu sót trong công tác quản lý của bệnh viện với việc người bệnh thoát ra ngoài và gây thiệt hại.

Kết luận pháp lý: Nếu có căn cứ xác định bệnh viện hoặc người làm việc tại bệnh viện đã không thực hiện trách nhiệm phòng ngừa sự cố theo quy định, dẫn đến việc người bệnh thoát khỏi khu điều trị và gây thiệt hại, trách nhiệm của cá nhân và cơ sở phải được xem xét theo quy định pháp luật. Khoản 2 Điều 71 là căn cứ xác định trách nhiệm phòng ngừa sự cố y khoa, còn trách nhiệm bồi thường cho người bị thiệt hại phải được xác định theo các quy định pháp luật có liên quan và căn cứ vào kết quả xác minh cụ thể.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Đối với người bệnh tâm thần có nguy cơ mất kiểm soát hành vi, việc quản lý an toàn không chỉ là một nhiệm vụ hành chính mà còn là trách nhiệm nghề nghiệp gắn trực tiếp với tính mạng, sức khỏe của người bệnh và cộng đồng. Một ca trực bị xem nhẹ có thể tạo ra hậu quả rất lớn. Người làm việc tại cơ sở cần nhận thức rằng “ngủ quên trong ca trực” không đơn thuần là vi phạm kỷ luật nếu sự sơ suất đó làm mất khả năng kiểm soát người bệnh và dẫn đến hậu quả thực tế. Đồng thời, người bệnh tâm thần cũng cần được nhìn nhận với thái độ nhân văn, không kỳ thị; trọng tâm phải là điều trị, kiểm soát nguy cơ và bảo vệ an toàn cho chính người bệnh và những người xung quanh.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản, đây là khủng hoảng an toàn có khả năng kéo theo chi phí điều trị, bồi thường và tổn thất uy tín cho cơ sở y tế. Bệnh viện cần lập tức bảo toàn hồ sơ bệnh án, sổ trực, camera, dữ liệu ra vào và các tài liệu về phân công nhiệm vụ để xác định nguyên nhân. Nếu có căn cứ cho thấy sự thiếu trách nhiệm của bệnh viện góp phần gây ra thiệt hại, nạn nhân có quyền yêu cầu giải quyết trách nhiệm bồi thường theo quy định pháp luật. Việc bệnh viện có phải thanh toán toàn bộ viện phí phẫu thuật sọ não hay không phải căn cứ vào trách nhiệm bồi thường được xác định, mức thiệt hại thực tế và quan hệ nhân quả, không thể mặc nhiên kết luận chỉ từ khoản 2 Điều 71.

Thông điệp: Trong môi trường điều trị tâm thần, một cánh cửa không được khóa đúng quy trình có thể trở thành điểm khởi đầu của một sự cố nghiêm trọng. Kỷ luật trực, kiểm soát an toàn và trách nhiệm nghề nghiệp chính là hàng rào bảo vệ người bệnh và cộng đồng.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1 – Cấp cứu và kiểm soát khẩn cấp: Khi sự cố xảy ra, ưu tiên trước hết là đưa nạn nhân bị thương đến cơ sở y tế để cấp cứu, đồng thời nhanh chóng phối hợp với cơ quan chức năng và tổ chức tìm kiếm, kiểm soát người bệnh đã rời khỏi bệnh viện. Bệnh viện cần thông báo cho lãnh đạo trực và kích hoạt quy trình xử lý sự cố thay vì chỉ tập trung xác định lỗi của cá nhân hộ lý.

Bước 2 – Bảo toàn hồ sơ và hiện trường: Bệnh viện cần giữ nguyên dữ liệu camera, sổ trực, bảng phân công nhiệm vụ, hồ sơ quản lý người bệnh, lịch kiểm tra cửa và các tài liệu liên quan. Không được tự ý sửa chữa, xóa hoặc thay đổi dữ liệu nhằm che giấu thiếu sót. Đây là cơ sở quan trọng để xác định thời điểm người bệnh rời khỏi khu điều trị, người chịu trách nhiệm trực và nguyên nhân dẫn đến sự cố.

Bước 3 – Xác định trách nhiệm và giải quyết thiệt hại: Cần làm rõ hộ lý có được phân công nhiệm vụ cụ thể hay không, quy trình khóa và kiểm tra cửa được quy định như thế nào, người quản lý có tổ chức kiểm tra việc thực hiện hay không và bệnh viện có thiếu biện pháp kiểm soát nguy cơ hay không. Đối với nạn nhân, cần xác định đầy đủ chi phí cấp cứu, phẫu thuật, điều trị, phục hồi và các thiệt hại khác theo quy định pháp luật để làm căn cứ giải quyết trách nhiệm bồi thường nếu có căn cứ.

Bước 4 – Phòng ngừa tái diễn: Bệnh viện cần rà soát toàn bộ quy trình quản lý người bệnh có nguy cơ bỏ trốn hoặc gây nguy hiểm, tăng cường kiểm tra cửa, camera, hệ thống cảnh báo và chế độ bàn giao giữa các ca trực. Không nên chỉ xử lý một hộ lý rồi coi vụ việc đã kết thúc; nếu nguyên nhân còn nằm ở quy trình, nhân lực hoặc cơ chế giám sát thì sự cố tương tự vẫn có thể lặp lại. Người đứng đầu cơ sở phải tổ chức đánh giá nguyên nhân, đưa ra giải pháp phòng ngừa và nâng cao an toàn người bệnh theo tinh thần của Điều 71.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.