TÌNH HUỐNG 63 : FOUNDER KHÔNG LÀM HỢP ĐỒNG LÀM VIỆC VỚI CHÍNH MÌNH: ĐÂU LÀ RỦI RO PHÁP LÝ VÀ BÀI HỌC VỀ QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP?

“Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình” .

 

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Anh M và anh K là hai nhà sáng lập. Họ là hàng xóm thân thiết lâu năm tại khu dân cư. Năm 2024, hai anh dốc vốn lập Công ty Cổ phần Giải pháp Số TechBoss. Anh M giữ chức Giám đốc điều hành (Founder), phụ trách quản lý chung. Anh K làm Giám đốc kỹ thuật, chịu trách nhiệm hạ tầng cốt lõi. Do nể tình láng giềng, anh K đồng ý giao toàn quyền vận hành hằng ngày cho anh M.

Suốt hai năm (2024 – 2025), anh M trực tiếp điều hành công ty. Anh tự trích dòng tiền nhận mức lương 50 triệu/tháng. Do lòng tham muốn đơn giản hóa thủ tục nhằm tự do quyết định quyền lợi, anh M chủ quan không ký hợp đồng lao động giữa chính mình và công ty. Đến đầu năm 2026, khi nội bộ xảy ra bất đồng về chiến lược, anh K rà soát lại hệ thống hồ sơ pháp lý. Anh K phát hiện anh M không hề có hợp đồng làm việc hợp pháp. Anh K lập tức tuyên bố toàn bộ khoản lương anh M nhận trong hai năm qua là bất hợp pháp. Anh yêu cầu anh M phải hoàn trả lại tiền cho quỹ công ty.

Do doanh nghiệp bị phong tỏa dòng tiền chi tiêu để đối soát, dự án bị đình trệ. Cho rằng anh M mập mờ, làm thất thoát tài sản chung của tổ chức, anh K vô cùng phẫn nộ. Anh K yêu cầu anh M bồi thường toàn bộ thiệt hại bằng tài sản cá nhân. Mối quan hệ xóm giềng lập tức đổ vỡ hoàn toàn. Hai nhà xảy ra cãi vã, xúc phạm nhau gay gắt tại khu phố. Họ ném chất bẩn vào nhà nhau, gây mất an ninh trật tự. Công an địa phương phải can thiệp xử lý.

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Dưới góc độ pháp luật dân sự, lao động và doanh nghiệp, việc Giám đốc điều hành không ký hợp đồng làm việc với pháp nhân là hành vi vi phạm quy trình, tước đi hành lang an toàn duy nhất của người quản lý.

• Nghĩa vụ giao kết hợp đồng của người quản lý: Căn cứ quy định tại Luật Doanh nghiệp 2020, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc là người điều hành công việc kinh doanh hằng ngày của công ty và chịu sự giám sát của Hội đồng quản trị. Căn cứ Điều 13 và Điều 14 Bộ luật Lao động 2019, trước khi nhận người lao động vào làm việc, người sử dụng lao động và người lao động phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản. Dù anh M là chủ sở hữu vốn góp (Founder), nhưng khi bước vào vai trò điều hành nhận lương, anh M vẫn là người lao động của pháp nhân. Việc anh M tự ý bỏ trống hợp đồng khiến các khoản chi lương không có căn cứ pháp lý phê duyệt.
• Trách nhiệm dân sự do lỗi cẩu thả hành chính: Căn cứ Điều 165 Luật Doanh nghiệp 2020, người quản lý có nghĩa vụ thực hiện các quyền và nghĩa vụ được giao một cách cẩn trọng để bảo đảm lợi ích hợp pháp tối đa của công ty. Việc anh M thiếu sâu sát hồ sơ cá nhân gây xung đột dòng tiền nội bộ là lỗi điều hành nghiêm trọng. Theo quy định tại Điều 584 và Điều 585 Bộ luật Dân sự 2015, nếu anh Kchứng minh được hành vi thiếu quy chuẩn của anh M là nguyên nhân trực tiếp làm tê liệt hoạt động của doanh nghiệp, anh M có nghĩa vụ pháp lý phải bồi thường thiệt hại bằng chính tài sản cá nhân của mình.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục

• Lòng tham tự quyền ngắn hạn tạo tâm lý chủ quan: Anh M vì muốn giữ sự tự do tối đa trong việc quyết định quyền lợi cá nhân nên chọn giải pháp bỏ qua quy trình. Lòng tham ích kỷ trước mắt khiến anh xem nhẹ các nguyên tắc rạch ròi của pháp nhân độc lập. Khi biến cố xảy ra, tâm lý anh K rơi vào hoảng loạn, sợ bị ảnh hưởng đến dòng vốn của gia đình nên lập tiếp kích hoạt cơ chế nghi kỵ, đổ lỗi cho người bạn thân.
• Sự thiếu sót trong giáo dục tư duy quản trị chính trực: Nhiều Founder Startup lầm tưởng rằng mình là chủ công ty thì không cần ký hợp đồng với chính mình. Họ thiếu hụt giáo dục về tính tuân thủ quy trình và thượng tôn pháp luật doanh nghiệp. Họ nhầm lẫn giữa tư cách của một cổ đông nhận cổ tức và tư cách của một người lao động nhận lương.

Góc nhìn Quản trị

• Thất bại chí mạng trong quản trị rủi ro hành chính nhân sự (HR Compliance Risk): Anh M đã đặt cược uy tín điều hành của mình vào một vị trí làm việc không có danh phận pháp lý. Quản trị doanh nghiệp bằng niềm tin cảm tính hàng xóm là hành vi tự sát. Việc thiếu bộ quy trình rà soát hồ sơ nhân sự cấp cao (Internal Audit) làm vô hiệu hóa hàng lăng bảo vệ của người điều hành trước sự đối soát của cổ đông.
• Khủng hổng quy trình kiểm soát quyền lực tài chính: TechBoss hoàn toàn bỏ trống quy trình phê duyệt lương Ban giám đốc. Một doanh nghiệp đúng chuẩn bắt buộc phải có quy định: Mọi khoản thù lao, tiền lương của người quản lý phải được Hội đồng quản trị thông qua bằng Nghị quyết bằng văn bản, có sự đối soát chứng từ công khai rõ ràng.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1: Hòa giải xóm giềng và đóng băng khủng hoảng nội bộ (Ngắn hạn)

• Hòa giải xóm giềng khẩn cấp: Anh M và anh K phải dừng ngay hành vi ném chất bẩn sang nhà nhau để tránh bị xử lý vi phạm trật tự công cộng theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Anh M cần giữ cái đầu lạnh, chủ động mời tổ trưởng dân phố làm trung gian tổ chức buổi gặp gỡ riêng. Mục tiêu là lập biên bản hòa giải láng giềng, cam kết giữ an toàn cho hai gia đình trước khi xử lý câu chuyện kinh tế.
• Hồi tố chứng cứ công nhận công sức thực tế: Thay vì ép anh M hoàn trả lại tiền lương gây sụp đổ hệ thống điều hành, hai bên cần ngồi lại cùng một luật sư trung lập. Căn cứ nguyên tắc thực tế có phát sinh quan hệ lao động và anh M thực sự có đóng góp công sức quản lý trong 2 năm qua, anh K cần đồng ý ký biên bản chấp thuận bổ sung (hồi tố phê duyệt lương) theo đúng Bộ luật Dân sự 2015 để giải vây dòng tiền và khép lại tranh chấp.

Bước 2: Tái cấu trúc quy trình phân quyền và chuẩn hóa văn bản (Trung hạn)

• Giao kết hợp đồng lao động chính thức cho Founder: Đại diện Hội đồng quản trị (do anh K ký tên làm đại diện) phải lập tức tiến hành giao kết Hợp đồng lao động bằng văn bản với anh M cho vị trí Giám đốc điều hành theo đúng quy định tại Bộ luật Lao động 2019. Trong hợp đồng ghi rõ phạm vi công việc, mức lương, quyền hạn và nghĩa vụ trung thành cụ thể.
• Chuẩn hóa Quy chế tài chính và thù lao Ban giám đốc: Ban hành Quy chế quản lý tài chính nội bộ mới dựa trên Luật Doanh nghiệp 2020. Quy định rõ: Mọi khoản chi lương, thưởng cho các vị trí quản lý cấp cao bắt buộc phải có Nghị quyết Hội đồng quản trị phê duyệt hằng năm, có sự đối soát dòng tiền của kế toán để bảo đảm tính minh bạch tuyệt đối 100%.

Bước 3: Bài học dài hạn về tách biệt tình cảm và tài sản

• Rạch ròi danh phận là hành vi quản trị nhân văn nhất: Bài học xương máu cho các nhà quản trị là: “Dù là chủ doanh nghiệp, bạn vẫn phải làm việc dưới hành lang của luật lao động”. Sự rõ ràng, nghiêm minh trong thủ tục hành chính và thượng tôn quy trình văn bản ngay từ ngày đầu không làm giảm đi uy tín của Founder, mà ngược lại, đó chính là lá chắn duy nhất để bảo vệ tài sản cá nhân, bảo vệ dòng vốn doanh nghiệp và giữ gìn tình nghĩa xóm giềng bền chặt trước những sóng gió của thương trường.

 

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

• Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS.Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
• Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.