Pháp lý quốc tế
TÌNH HUỐNG 532: STARTUP TỰ Ý DÙNG MỘT BẢN NHẠC KHÔNG BẢN QUYỀN CHO VIDEO MARKETING VIRAL, BỊ KIỆN
Th9
TÌNH HUỐNG 532: STARTUP TỰ Ý DÙNG MỘT BẢN NHẠC KHÔNG BẢN QUYỀN CHO VIDEO MARKETING VIRAL, BỊ KIỆN
Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, việc sử dụng các bản nhạc “hot trend” để tạo hiệu ứng lan truyền cho video marketing đang trở thành lựa chọn phổ biến của nhiều startup. Tuy nhiên, việc một bản nhạc đang được sử dụng rộng rãi trên mạng không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được quyền tự do sử dụng cho mục đích thương mại. Chỉ một lựa chọn âm thanh thiếu kiểm tra cũng có thể kéo theo tranh chấp về quyền tác giả, quyền liên quan và ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây dưới góc độ pháp lý liên quan để làm rõ quy trình, từ đó đưa ra bài học hữu ích.
- Tóm tắt tình huống thực tế
Startup của hộ ông A triển khai chiến dịch quảng bá sản phẩm mới trên TikTok và Facebook. Để bắt kịp xu hướng, nhân viên marketing đã lấy một bản nhạc đang “viral” trên mạng xã hội và chèn trực tiếp vào video quảng cáo mà không kiểm tra nguồn gốc, chủ sở hữu hoặc phạm vi quyền sử dụng của bản nhạc.
Video nhanh chóng đạt hàng trăm nghìn lượt xem, trở thành nội dung quảng bá hiệu quả cho sản phẩm. Tuy nhiên, sau đó, chủ sở hữu quyền đối với bản nhạc cho rằng startup đã sử dụng tác phẩm vào mục đích thương mại khi chưa được cho phép và yêu cầu gỡ video, chấm dứt việc sử dụng cũng như bồi thường thiệt hại. Việc Startup có thể phải chịu trách nhiệm như thế nào khi sử dụng nhạc “hot trend” mà không kiểm tra quyền sử dụng? Việc không tra cứu quyền sở hữu, trong đó có thông tin về nhãn hiệu và các quyền sở hữu trí tuệ liên quan, có thể tạo ra những rủi ro gì?
- Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
Trước hết, cần phân biệt “nhạc đang phổ biến trên mạng” với “nhạc được phép sử dụng thương mại”. Theo Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025, quyền tác giả đối với tác phẩm bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản; trong đó chủ sở hữu có các quyền tài sản như sao chép, làm tác phẩm phái sinh và truyền đạt tác phẩm đến công chúng. Việc tự ý sử dụng tác phẩm thuộc quyền của người khác có thể cấu thành hành vi xâm phạm quyền tác giả nếu không thuộc trường hợp được pháp luật cho phép.
Đối với video marketing, việc lấy bản nhạc và tích hợp vào nội dung quảng cáo cần được kiểm tra quyền sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình và các quyền liên quan, thay vì chỉ dựa vào việc bản nhạc có thể dễ dàng tìm thấy hoặc tải xuống trên Internet.
Bên cạnh đó, Luật Cạnh tranh 2018 quy định các hành vi cạnh tranh không lành mạnh bị cấm, trong đó có hành vi cung cấp thông tin không trung thực về doanh nghiệp khác, gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác hoặc lôi kéo khách hàng bất chính trong những trường hợp luật định.
Tuy nhiên, không phải cứ sử dụng một bản nhạc không được phép là mặc nhiên vi phạm Luật Cạnh tranh. Trọng tâm trực tiếp của tình huống vẫn là nguy cơ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo pháp luật sở hữu trí tuệ. Luật Cạnh tranh chỉ được đặt ra nếu hành vi thực tế đồng thời đáp ứng các dấu hiệu của hành vi cạnh tranh không lành mạnh.
Đặc biệt, doanh nghiệp cần tránh quan niệm “không thấy ghi bản quyền nên có thể dùng”. Việc kiểm tra nguồn gốc tác phẩm, chủ thể quyền, điều kiện cấp phép và phạm vi sử dụng phải được thực hiện trước khi đưa âm nhạc vào chiến dịch quảng cáo.
- Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
Tâm lý chạy theo “trend” khiến startup dễ ưu tiên tốc độ và khả năng viral hơn việc kiểm tra pháp lý. Trong khi đó, một nội dung đạt hàng triệu lượt xem nhưng phải gỡ bỏ hoặc phát sinh tranh chấp có thể gây thiệt hại lớn hơn nhiều so với chi phí xin phép sử dụng nhạc ngay từ đầu.
Về giáo dục pháp luật, nhân viên marketing cần được trang bị kiến thức cơ bản về quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và điều kiện sử dụng tài sản trí tuệ của bên thứ ba. Không nên mặc định rằng nội dung xuất hiện công khai trên TikTok, Facebook hay các nền tảng khác là tài sản có thể sử dụng tự do.
Về quản trị, startup nên xây dựng quy trình “kiểm tra trước – sử dụng sau” đối với mọi tài sản trí tuệ bên ngoài. Đặc biệt, trước khi phát hành video quảng cáo, cần xác định rõ nguồn nhạc, chủ thể quyền, giấy phép sử dụng, mục đích thương mại và thời hạn/phạm vi được phép sử dụng.
- Giải pháp toàn diện của Chuyên gia
Để hạn chế rủi ro từ xu hướng sử dụng nhạc “hot trend” không bản quyền, startup nên thực hiện:
Kiểm tra nguồn gốc bản nhạc trước khi đưa vào video marketing; không sử dụng chỉ vì bản nhạc đang phổ biến trên mạng.
Xác định chủ thể quyền và phạm vi cấp phép, đặc biệt khi video được sử dụng cho mục đích quảng cáo, thương mại.
Kiểm tra cả quyền tác giả và quyền liên quan đối với tác phẩm âm nhạc và bản ghi âm được sử dụng.
Tra cứu thông tin sở hữu trí tuệ liên quan, bao gồm nhãn hiệu nếu âm thanh, tên bài hát hoặc hình ảnh đi kèm có dấu hiệu gắn với một chủ thể kinh doanh cụ thể.
Lưu giữ hợp đồng, giấy phép, hóa đơn hoặc tài liệu chứng minh quyền sử dụng để làm căn cứ khi có tranh chấp.
Nếu đã sử dụng trái phép, cần nhanh chóng đánh giá phạm vi vi phạm, dừng hoặc điều chỉnh việc sử dụng khi cần thiết và chủ động làm việc với chủ thể quyền để xử lý tranh chấp.
Góc nhìn chuyên gia:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại:
Website: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/
Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.