Môi trường giáo dục mầm non luôn tiềm ẩn những nguy cơ rủi ro cao về sức khỏe và an toàn của trẻ nhỏ do đặc thù lứa tuổi này chưa có nhận thức đầy đủ để tự bảo vệ bản thân. Vụ việc học sinh mầm non tự ý chia sẻ đồ ăn mang từ nhà khiến bạn bị sốc phản vệ nguy kịch là một hồi chuông cảnh báo nghiêm trọng về trách nhiệm giám sát, kiểm soát đồ ăn lạ của giáo viên và công tác quản trị y tế học đường.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại Trường Mầm non X, trong giờ chơi tự do tại lớp chồi (trẻ 4 tuổi), em Nguyễn Hoàng M đã tự ý lấy túi hạt lạc (đậu phộng) rang sẵn mang từ nhà đi trong cặp sách ra và chia cho bạn cùng bàn là em Lê Phan K ăn cùng. Ngay sau khi ăn vài hạt, em K có biểu hiện ngứa ngáy, nổi mề đay toàn thân, khó thở, môi tím tái và nhanh chóng rơi vào trạng thái hôn mê do sốc phản vệ cấp tính (tiền sử em K bị dị ứng nặng với các loại đậu, hạt nhưng giáo viên chủ nhiệm không bao quát kỹ thông tin này từ gia đình).

Thời điểm xảy ra sự việc, hai giáo viên phụ trách lớp đang bận dọn dẹp tủ đồ chơi ở góc lớp nên không kịp thời phát hiện để ngăn chặn việc trẻ ăn đồ ăn lạ. Khi thấy em K ngất xỉu, các cô mới hốt hoảng bế em xuống phòng y tế trường để sơ cứu và chuyển viện cấp cứu khẩn cấp. Gia đình em K vô cùng bức xúc trước sự lơ là của giáo viên và đã gửi đơn yêu cầu Ban Giám hiệu nhà trường cùng cơ quan chức năng làm rõ trách nhiệm quản lý, giám sát học sinh trong giờ học.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét về mặt pháp luật, khi cha mẹ gửi con đến trường mầm non, nhà trường và trực tiếp là giáo viên đứng lớp có nghĩa vụ bảo đảm an toàn tuyệt đối về sức khỏe, tính mạng cho trẻ trong suốt thời gian trẻ sinh hoạt tại trường.

1. Quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại, an toàn thực phẩm và môi trường giáo dục

Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 (Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại): Quy định người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản… Và khoản 1 Điều 10 Luật An toàn thực phẩm 2010 (sửa đổi, bổ sung 2018) (Quyền và nghĩa vụ của người tiêu dùng thực phẩm): Quy định về quyền được bảo đảm an toàn thực phẩm, đồng thời các tổ chức quản lý, nuôi dưỡng (như trường mầm non) có nghĩa vụ kiểm soát nguồn thực phẩm đưa vào cơ thể trẻ để ngăn ngừa nguy cơ ngộ độc, dị ứng.

Khoản 1 Điều 23 Luật Giáo dục 2019 (sửa đổi, bổ sung 2025) (Vị trí, vai trò và mục tiêu của giáo dục mầm non): Xác định mục tiêu giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tình cảm, trí tuệ; nhà trường phải đảm bảo nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ trong môi trường an toàn, lành mạnh.

2. Nguyên tắc xác định lỗi và trách nhiệm trong công tác quản lý người học

Theo Khoản 1 Điều 23 Luật Giáo dục 2019 (sửa đổi, bổ sung 2025):

“ Điều 23. Vị trí, vai trò và mục tiêu của giáo dục mầm non

1. Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, đặt nền móng cho sự phát triển toàn diện con người Việt Nam, thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ 03 tháng tuổi đến 06 tuổi.”

Áp dụng vào tình huống:

• Về phía giáo viên và nhà trường: Việc giáo viên để học sinh tự ý mang thực phẩm lạ từ nhà vào lớp mà không kiểm tra cặp sách đầu giờ, đồng thời thiếu quan sát trong giờ chơi để trẻ tự ý cho nhau ăn dẫn đến sốc phản vệ là hành vi thiếu trách nhiệm trong quản lý, vi phạm Khoản 1 Điều 23 Luật Giáo dục. Do đó, theo Điều 584 Bộ luật Dân sự, nhà trường và giáo viên phải liên đới chịu trách nhiệm bồi thường toàn bộ chi phí cứu chữa, điều trị cho em K.

Kết luận pháp lý: Trường Mầm non X và hai giáo viên phụ trách lớp đã vi phạm nghĩa vụ bảo đảm an toàn thực phẩm và an toàn chăm sóc trẻ được quy định tại Luật Giáo dục và Luật An toàn thực phẩm. Nhà trường phải đứng ra chịu trách nhiệm dân sự bồi thường thiệt hại, đồng thời xử lý kỷ luật nghiêm khắc đối với giáo viên đứng lớp do thiếu tinh thần trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Khủng hoảng y tế khẩn cấp tại lớp mầm non: Sự cố sốc phản vệ xảy ra bất ngờ thường gây tâm lý hoảng loạn cực độ cho cả giáo viên lẫn các trẻ em khác chứng kiến. Nếu giáo viên mất bình tĩnh, việc xử lý sơ cứu sai cách sẽ trực tiếp đe dọa đến tính mạng của trẻ. Về đạo đức nghề nghiệp, sự lơ là dù chỉ vài phút của giáo viên cũng là hành vi đáng trách, làm suy giảm nghiêm trọng niềm tin của xã hội vào tình yêu thương và sự tận tụy học đường.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Quy trình quản lý nghiêm ngặt vật dụng đồ ăn lạ trẻ mang từ nhà đến lớp: Nhà trường thiếu một quy trình chuẩn về việc kiểm soát đồ ăn, vật dụng cá nhân của trẻ đầu giờ học. Trẻ mầm non thường có thói quen giấu bánh kẹo, các loại hạt vào cặp để mang đến lớp, nếu không có sự rà soát chặt chẽ từ giáo viên, nguy cơ nghẹn dị vật hoặc dị ứng thực phẩm luôn thường trực.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để khắc phục triệt để lỗ hổng quản lý và nâng cao năng lực ứng phó y tế học đường, chuyên gia Nguyễn Hữu Long đề xuất giải pháp theo 3 bước sau:

1. Bước 1 – Xử lý khẩn cấp và khắc phục hậu quả: Ban Giám hiệu phối hợp cùng gia đình tập trung tối đa nguồn lực y tế cứu chữa cho em K. Nhà trường cần tổ chức cuộc họp khẩn cấp với toàn thể giáo viên lớp để làm rõ trách nhiệm, ra quyết định tạm đình chỉ công tác đối với các giáo viên lơ là để tiến hành kiểm điểm, thiết lập hội đồng kỷ luật xử lý nghiêm minh theo đúng Luật Giáo dục.
2. Bước 2 – Chuẩn hóa quy trình kiểm soát đồ ăn lạ từ nhà đến lớp: Ban hành quy định nghiêm cấm phụ huynh cho trẻ mang các loại đồ ăn, bánh kẹo, các loại hạt (đặc biệt là các chất dễ gây dị ứng như lạc, hải sản) từ nhà đến trường. Giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệm đón trẻ tận tay, thực hiện kiểm tra nhanh cặp sách của trẻ vào đầu giờ sáng để tịch thu, quản lý hộ các vật dụng, đồ ăn lạ (nếu có). Thiết lập “Sơ đồ tiền sử dị ứng của trẻ” treo ngay tại lớp học để tất cả giáo viên đều nắm rõ học sinh nào dị ứng với thực phẩm gì.
3. Bước 3 – Tập huấn kỹ năng xử lý sốc phản vệ và diễn tập y tế học đường: Nhà trường cần chủ động phối hợp với cơ sở y tế có thẩm quyền tổ chức các khóa tập huấn, diễn tập bắt buộc cho toàn bộ giáo viên và nhân viên y tế trường học về kỹ năng nhận biết sớm các dấu hiệu dị ứng, ngộ độc, nghẹn dị vật và phác đồ cấp cứu sốc phản vệ khẩn cấp. Chuẩn bị đầy đủ cơ số thuốc cấp cứu tại phòng y tế trường để sẵn sàng kích hoạt quy trình cứu người trong “giờ vàng”.

Thông điệp: Sự an toàn của trẻ mầm non không có chỗ cho sự chủ quan. Một quy trình quản trị nghiêm ngặt và một trái tim trách nhiệm của người thầy là tấm lá chắn vững chắc nhất bảo vệ mầm non tương lai.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.