Khi bạo lực tình dục xảy ra trong môi trường học đường, việc bảo vệ nạn nhân và chuyển vụ việc đến cơ quan có thẩm quyền phải được ưu tiên tuyệt đối.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại một trường THPT, nam sinh lớp 12 dùng clip nhạy cảm để đe dọa, ép buộc một nữ sinh lớp 10 cùng trường đến khu nhà kho cũ của trường. Tại đây, nam sinh tiếp tục khống chế và thực hiện hành vi quan hệ tình dục trái với ý muốn của nữ sinh.

Sau sự việc, nữ sinh có biểu hiện hoảng loạn, sợ hãi, thu mình và không dám đến trường. Gia đình phát hiện sự việc, yêu cầu nhà trường bảo vệ con, giữ lại các chứng cứ liên quan và làm rõ trách nhiệm của người thực hiện hành vi.

Vấn đề đặt ra: Nhà trường phải xử lý như thế nào? Có được chỉ hòa giải, kỷ luật nội bộ hay phải chuyển vụ việc cho cơ quan có thẩm quyền để giải quyết theo tố tụng hình sự?

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về hành vi hiếp dâm

Theo Điều 141 Bộ luật Hình sự 2015, người dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc Vụ việc có dấu hiệu tội phạm không nên chỉ xử lý bằng hình thức kỷ luật nội bộ. Pháp luật về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm quy định việc chuyển hồ sơ, tài liệu và thông tin liên quan đến cơ quan điều tra hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền khi có dấu hiệu tội phạm

2. Nguyên tắc xử lý và quy trình tố tụng

Điều 141 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025):

“ 1. Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

2.Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Có tổ chức;…….”

Áp dụng vào tình huống:

• Nếu có căn cứ ban đầu cho thấy nam sinh đã sử dụng clip nhạy cảm để ép buộc và thực hiện hành vi quan hệ tình dục trái ý muốn của nữ sinh, vụ việc có dấu hiệu của tội Hiếp dâm theo Điều 141 Bộ luật Hình sự. Nhà trường không nên tự hòa giải hoặc chỉ xử lý kỷ luật mà phải bảo toàn thông tin, bảo vệ nữ sinh và chuyển vụ việc đến cơ quan điều tra có thẩm quyền để xác minh, xử lý theo quy định.

Kết luận pháp lý: Trách nhiệm xác định tội danh, chứng cứ và hình thức xử lý thuộc cơ quan tiến hành tố tụng. Nhà trường có trách nhiệm phối hợp, cung cấp thông tin, bảo vệ học sinh và không được để việc xử lý nội bộ làm mất hoặc sai lệch chứng cứ.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

• Tổn thương thể xác và tinh thần nghiêm trọng tột cùng của nạn nhân: Hành vi xâm hại tình dục có thể khiến học sinh rơi vào trạng thái sợ hãi, mặc cảm, mất niềm tin, rối loạn cảm xúc và ảnh hưởng lâu dài đến việc học tập, giao tiếp.
• Không đổ lỗi cho nạn nhân: Giáo viên, nhà trường và gia đình cần khẳng định rằng trách nhiệm thuộc về người thực hiện hành vi xâm hại, không được chất vấn, miệt thị hoặc lan truyền thông tin đời tư của nữ sinh.
• Giáo dục đạo đức ứng xử: Nhà trường cần tăng cường giáo dục giới tính, kỹ năng nhận diện hành vi cưỡng ép, kỹ năng tìm kiếm sự trợ giúp và xây dựng môi trường học đường an toàn.

Về khía cạnh quản trị rủi ro

• Bẫy xử lý nội bộ che giấu tội phạm: Việc chỉ hòa giải, yêu cầu viết kiểm điểm hoặc xử lý kỷ luật học sinh mà không chuyển vụ việc có dấu hiệu tội phạm đến cơ quan có thẩm quyền có thể làm mất chứng cứ, kéo dài tổn thương cho nạn nhân và phát sinh trách nhiệm cho người có liên quan.
• Quy trình bảo vệ chứng cứ y khoa khẩn cấp và chuyển giao hồ sơ: Cần đưa nạn nhân đến cơ sở y tế phù hợp để được chăm sóc, đánh giá tổn thương và thực hiện các thủ tục chuyên môn cần thiết; đồng thời bảo quản quần áo, thiết bị điện tử, tin nhắn, clip, dữ liệu liên lạc và các tài liệu liên quan, sau đó chuyển giao cho cơ quan điều tra có thẩm quyền theo đúng quy trình.
• Kiểm soát khu vực có nguy cơ: Nhà trường cần rà soát các khu vực bỏ trống, nhà kho, phòng cũ, khu vực ít người qua lại; tăng cường kiểm tra, chiếu sáng và cơ chế giám sát để phòng ngừa nguy cơ xâm hại học sinh.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

1. Bước 1 – Bảo vệ khẩn cấp: Đưa nữ sinh ra khỏi môi trường có nguy cơ, thông báo cho gia đình, hỗ trợ y tế và tâm lý; tuyệt đối không để nạn nhân phải đối mặt hoặc tiếp xúc trực tiếp với người bị tố giác.
2. Bước 2 – Bảo toàn chứng cứ và chuyển vụ việc: Ghi nhận thông tin ban đầu, bảo vệ dữ liệu điện tử, chứng cứ y khoa và các tài liệu liên quan; nhanh chóng chuyển thông tin, hồ sơ cho cơ quan điều tra có thẩm quyền để xác minh, xử lý theo tố tụng hình sự.
3. Bước 3 – Phối hợp và phòng ngừa: Nhà trường phối hợp với gia đình, cơ quan chức năng và chuyên gia tâm lý để bảo vệ nữ sinh; đồng thời rà soát quy trình quản lý khuôn viên, tăng cường giáo dục phòng chống xâm hại và thiết lập cơ chế tiếp nhận phản ánh an toàn, bảo mật.

Thông điệp: Một môi trường giáo dục an toàn không thể được xây dựng bằng sự im lặng. Khi có dấu hiệu xâm hại tình dục, ưu tiên cao nhất phải là bảo vệ nạn nhân, giữ nguyên chứng cứ và chuyển vụ việc cho cơ quan có thẩm quyền; không để “xử lý nội bộ” trở thành rào cản của công lý.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuv anphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.