Việc sinh viên nước ngoài có hành vi tàng trữ chất cấm trong khuôn viên ký túc xá không chỉ đặt ra trách nhiệm xử lý theo pháp luật hình sự mà còn đòi hỏi nhà trường phải thực hiện đúng quy trình phối hợp với cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm quyền của người nước ngoài và xử lý thận trọng các yếu tố đối ngoại.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Trong quá trình kiểm tra an ninh tại ký túc xá, Ban Quản lý ký túc xá Trường Đại học A phát hiện một du học sinh quốc tịch Lào đang lưu trú tại phòng ở có hành vi cất giữ một lượng chất nghi là chất ma túy trong tủ cá nhân. Ngay sau đó, nhà trường đã lập biên bản, niêm phong tang vật và báo cho cơ quan Công an để xác minh.

Kết quả giám định bước đầu xác định đây là chất ma túy thuộc danh mục cấm theo quy định của pháp luật Việt Nam. Vụ việc nhanh chóng thu hút sự quan tâm của dư luận do liên quan đến sinh viên nước ngoài đang học tập theo chương trình hợp tác giữa hai quốc gia. Nhà trường đứng trước yêu cầu vừa phải phối hợp xử lý nghiêm theo quy định pháp luật, vừa bảo đảm thực hiện đúng trình tự liên quan đến yếu tố ngoại giao và quyền của người nước ngoài.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về xử lý hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy của người nước ngoài

Theo Điều 249 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), người nào có hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy đủ định lượng hoặc thuộc các trường hợp luật định thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định.

Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 28 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam năm 2014 (sửa đổi, bổ sung năm 2023) quy định người nước ngoài cư trú tại Việt Nam có trách nhiệm tuân thủ Hiến pháp và pháp luật Việt Nam trong thời gian nhập cảnh, cư trú.

2. Nguyên tắc xử lý vụ việc có yếu tố nước ngoài trong cơ sở giáo dục

Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 28 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam năm 2014 (sửa đổi, bổ sung năm 2023) quy định:

“ Điều 28. Các trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh và thời hạn tạm hoãn xuất cảnh

1. Người nước ngoài có thể bị tạm hoãn xuất cảnh nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

2. a) Đang là bị can, bị cáo, người có nghĩa vụ liên quan trong vụ án hình sự hoặc đang là bị đơn, người bị kiện, người có nghĩa vụ liên quan trong vụ việc dân sự, kinh doanh thương mại, lao động, hành chính, hôn nhân và gia đình;

3. b) Đang có nghĩa vụ chấp hành bản án, quyết định của Tòa án, quyết định của Hội đồng xử lý cạnh tranh;

……….”

Áp dụng vào tình huống

• Du học sinh Lào bị phát hiện cất giữ chất ma túy trong phòng ký túc xá.
• Hành vi có dấu hiệu của tội tàng trữ trái phép chất ma túy nên thuộc thẩm quyền xác minh, điều tra của cơ quan tiến hành tố tụng.
• Nhà trường có trách nhiệm bảo vệ hiện trường, lập biên bản ban đầu, phối hợp với cơ quan Công an và cung cấp hồ sơ liên quan; không tự ý xử lý hoặc che giấu vụ việc.
• Do người vi phạm là công dân nước ngoài, việc xử lý cần được thực hiện đúng quy định pháp luật Việt Nam, đồng thời bảo đảm quy trình phối hợp với các cơ quan quản lý đối ngoại khi cần thiết.

Kết luận pháp lý: Nếu kết quả điều tra xác định đủ yếu tố cấu thành tội tàng trữ trái phép chất ma túy, du học sinh phải chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 249 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025). Đồng thời, với tư cách là người nước ngoài cư trú tại Việt Nam, người vi phạm có nghĩa vụ tuân thủ pháp luật Việt Nam theo khoản 1 Điều 28 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam năm 2014 (sửa đổi, bổ sung năm 2026). Nhà trường phải phối hợp chặt chẽ với cơ quan có thẩm quyền để bảo đảm việc xử lý khách quan, đúng pháp luật và phù hợp với yêu cầu quản lý đối ngoại.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

• Khủng hoảng an ninh nội khu quốc tế: Vụ việc dễ tạo tâm lý hoang mang trong cộng đồng sinh viên Việt Nam và sinh viên quốc tế, làm gia tăng cảm giác mất an toàn tại ký túc xá nếu nhà trường không có biện pháp truyền thông và ổn định tâm lý kịp thời.
• Đạo đức ứng xử trong môi trường đa văn hóa: Việc xử lý cần bảo đảm khách quan, tôn trọng nhân phẩm của người vi phạm và tuyệt đối tránh kỳ thị hoặc quy kết đối với sinh viên nước ngoài nói chung. Đây là yếu tố quan trọng để duy trì môi trường học tập bình đẳng và tôn trọng sự khác biệt văn hóa.

Về khía cạnh quản trị rủi ro

• Quản trị rủi ro truyền thông và đối ngoại: Nếu thông tin bị lan truyền thiếu kiểm chứng hoặc phát ngôn không thống nhất, vụ việc có thể ảnh hưởng đến uy tín của nhà trường và quan hệ hợp tác quốc tế. Vì vậy, mọi thông tin cung cấp ra bên ngoài cần được kiểm soát, thống nhất và đúng thẩm quyền.
• Quy trình phối hợp liên ngành (Sở Ngoại vụ – Công an tỉnh – Nhà trường): Nhà trường cần chủ động phối hợp với Công an tỉnh trong quá trình điều tra; đồng thời trao đổi với Sở Ngoại vụ và các cơ quan liên quan khi vụ việc ảnh hưởng đến công dân nước ngoài hoặc chương trình hợp tác quốc tế, nhằm bảo đảm việc xử lý đúng pháp luật và phù hợp yêu cầu đối ngoại.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

1. Bước 1 – Xử lý khẩn cấp và bảo đảm chứng cứ: Khoanh vùng hiện trường, lập biên bản, bảo quản tang vật, báo ngay cho cơ quan Công an; tuyệt đối không tự ý khám xét hoặc xử lý vượt thẩm quyền.
2. Bước 2 – Phối hợp liên ngành và quản lý truyền thông: Thiết lập đầu mối phối hợp giữa Nhà trường – Công an – Sở Ngoại vụ và các cơ quan liên quan; công bố thông tin chính thức, tránh phát tán tin chưa được kiểm chứng gây ảnh hưởng đến quan hệ hợp tác quốc tế.
3. Bước 3 – Tăng cường phòng ngừa trong môi trường quốc tế: Rà soát quy chế quản lý ký túc xá, tăng cường tuyên truyền pháp luật Việt Nam cho sinh viên quốc tế, tổ chức các chương trình phổ biến quy định về phòng, chống ma túy và thiết lập cơ chế cảnh báo, hỗ trợ sớm đối với các hành vi có nguy cơ vi phạm.

Thông điệp: Mọi công dân, dù là người Việt Nam hay người nước ngoài, khi học tập và sinh sống tại Việt Nam đều phải tuân thủ pháp luật. Xử lý đúng quy định, khách quan và phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan chức năng là nền tảng bảo đảm an ninh học đường và giữ gìn uy tín của môi trường giáo dục quốc tế.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.