TÌNH HUỐNG 148 : STARTUP BỊ XỬ PHẠT VÌ NHÂN VIÊN KHÔNG CÓ CHỨNG CHỈ HÀNH NGHỀ TRONG NGÀNH NGHỀ KINH DOANH CÓ ĐIỀU KIỆN – KHI KHỞI NGHIỆP NHANH HƠN TUÂN THỦ PHÁP LUẬT LÀ GÌ?

“Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.”

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Anh M và anh K là hai nhà sáng lập Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng FutureDesign. Anh M giữ chức Giám đốc điều hành (CEO), phụ trách kinh doanh và tuyển dụng nhân sự. Anh K là Giám đốc kỹ thuật (CTO), phụ trách chuyên môn và quản lý chất lượng hồ sơ thiết kế.

Đầu năm 2027, để đáp ứng nhu cầu mở rộng thị trường, công ty tuyển dụng nhiều kỹ sư trẻ mới tốt nghiệp. Do thiếu nhân sự có kinh nghiệm, anh M phân công một số nhân viên trực tiếp thực hiện và ký xác nhận các hồ sơ chuyên môn thuộc lĩnh vực mà pháp luật yêu cầu người thực hiện phải có chứng chỉ hành nghề. Anh M cho rằng các nhân viên đều có trình độ đại học, làm việc dưới sự hướng dẫn của cấp trên nên chưa cần hoàn thiện chứng chỉ.

Trong một đợt thanh tra chuyên ngành, cơ quan có thẩm quyền phát hiện nhiều hồ sơ chuyên môn do những người chưa đủ điều kiện hành nghề trực tiếp thực hiện. Doanh nghiệp bị xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời buộc khắc phục hậu quả và rà soát lại toàn bộ hoạt động chuyên môn.

Sự việc khiến nhiều khách hàng nghi ngờ năng lực của FutureDesign, một số hợp đồng bị tạm dừng thực hiện. Anh K cho rằng việc anh M chạy theo tiến độ kinh doanh mà bỏ qua điều kiện pháp lý đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của doanh nghiệp. Hai nhà sáng lập xảy ra tranh cãi gay gắt về trách nhiệm quản trị và tuân thủ pháp luật.

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Dưới góc độ pháp luật về đầu tư, doanh nghiệp và pháp luật chuyên ngành, việc sử dụng người không đủ điều kiện hành nghề trong ngành nghề kinh doanh có điều kiện là hành vi tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý.

• Doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện kinh doanh trong suốt quá trình hoạt động

Theo Luật Đầu tư năm 2025, đối với ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, doanh nghiệp phải đáp ứng và duy trì đầy đủ các điều kiện đầu tư kinh doanh theo quy định của pháp luật trong suốt quá trình hoạt động. Nếu pháp luật chuyên ngành quy định cá nhân thực hiện hoạt động chuyên môn phải có chứng chỉ hành nghề thì doanh nghiệp chỉ được bố trí người đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.

• Chứng chỉ hành nghề là điều kiện bắt buộc đối với một số lĩnh vực

Tùy từng ngành nghề như xây dựng, khám chữa bệnh, luật sư, đấu giá tài sản, kiểm toán, kế toán, môi giới bất động sản, giám định… pháp luật chuyên ngành đều quy định rõ điều kiện về chứng chỉ hành nghề đối với cá nhân trực tiếp thực hiện hoạt động chuyên môn.

Việc sử dụng người không có chứng chỉ hành nghề trong các vị trí bắt buộc có thể dẫn đến xử phạt vi phạm hành chính, bị buộc đình chỉ hoạt động chuyên môn, hủy bỏ kết quả thực hiện hoặc áp dụng các biện pháp khắc phục khác theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

• Trách nhiệm của người quản lý doanh nghiệp

Theo Điều 165 Luật Doanh nghiệp 2020, người quản lý doanh nghiệp có nghĩa vụ quản lý, điều hành một cách trung thực, cẩn trọng và bảo đảm lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.

Việc CEO bố trí nhân sự không đáp ứng điều kiện pháp luật vào vị trí bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề là biểu hiện của sự thiếu cẩn trọng trong quản trị tuân thủ (Compliance Management), làm gia tăng nguy cơ xử phạt và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục

• Tâm lý “làm trước, bổ sung sau”

Nhiều startup cho rằng nhân viên có chuyên môn là đủ và sẽ hoàn thiện chứng chỉ sau. Chính tư duy “linh hoạt” này khiến doanh nghiệp vô tình vi phạm quy định bắt buộc của pháp luật.

• Áp lực tăng trưởng làm lu mờ tư duy tuân thủ

Trong giai đoạn phát triển nhanh, nhà quản trị thường ưu tiên doanh thu và tiến độ dự án. Nếu thiếu kiến thức pháp lý, họ dễ xem nhẹ các điều kiện hành nghề, trong khi đây lại là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo vệ khách hàng và lợi ích công cộng.

Góc nhìn Quản trị

• Tuân thủ pháp luật là một phần của năng lực cạnh tranh

Một doanh nghiệp chỉ thực sự phát triển bền vững khi mọi hoạt động chuyên môn đều được thực hiện bởi những người đủ điều kiện theo quy định. Việc sử dụng nhân sự chưa đủ điều kiện không chỉ làm tăng rủi ro pháp lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dịch vụ và niềm tin của khách hàng.

• Quản trị nhân sự phải gắn với quản trị tuân thủ

Đối với ngành nghề kinh doanh có điều kiện, tuyển dụng không chỉ dừng ở việc đánh giá năng lực mà còn phải kiểm tra đầy đủ chứng chỉ hành nghề, giấy phép chuyên môn và các điều kiện pháp lý khác trước khi bố trí công việc.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1: Khắc phục vi phạm và ổn định hoạt động (Ngắn hạn)

• Doanh nghiệp cần lập tức rà soát toàn bộ vị trí công việc yêu cầu chứng chỉ hành nghề; tạm dừng việc phân công người chưa đủ điều kiện thực hiện các hoạt động chuyên môn theo quy định.

• Chủ động phối hợp với cơ quan có thẩm quyền trong quá trình kiểm tra, chấp hành quyết định xử phạt và thực hiện đầy đủ các biện pháp khắc phục hậu quả.

• Thông báo minh bạch với khách hàng về kế hoạch khắc phục nhằm bảo đảm chất lượng dịch vụ và duy trì uy tín doanh nghiệp.

Bước 2: Chuẩn hóa công tác tuyển dụng và quản lý nhân sự (Trung hạn)

• Xây dựng danh mục các vị trí bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề theo từng lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp.

• Thiết lập quy trình kiểm tra hồ sơ pháp lý của nhân sự trước khi ký hợp đồng và trước khi giao nhiệm vụ chuyên môn.

• Xây dựng kế hoạch đào tạo, hỗ trợ nhân viên hoàn thiện chứng chỉ hành nghề theo đúng quy định của pháp luật.

Bước 3: Xây dựng văn hóa tuân thủ trong startup (Dài hạn)

• Thành lập bộ phận hoặc giao đầu mối phụ trách công tác pháp chế và quản trị tuân thủ để thường xuyên cập nhật các quy định pháp luật chuyên ngành.

• Định kỳ kiểm tra điều kiện kinh doanh, điều kiện hành nghề và các giấy phép liên quan nhằm kịp thời phát hiện, khắc phục các rủi ro pháp lý.

• Xây dựng văn hóa doanh nghiệp với nguyên tắc: “Tăng trưởng phải đi cùng tuân thủ; mở rộng phải song hành với trách nhiệm pháp lý.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

• Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS.Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

• Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.