Việc học sinh sử dụng mạng xã hội để bình luận thiếu chuẩn mực về giáo viên là hành vi cần được uốn nắn. Tuy nhiên, khi nhà trường áp dụng hình thức buộc học sinh nghỉ học 01 tuần, liệu biện pháp này có phù hợp với quy định pháp luật hiện hành và mục tiêu giáo dục hay không?

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The case)

Em A là học sinh lớp 9. Do không hài lòng với phong cách ăn mặc của thầy hiệu trưởng, A cùng một số bạn lập một nhóm kín trên Facebook để đăng tải hình ảnh, bình luận mang tính chê bai, giễu cợt và lôi kéo nhiều học sinh khác tham gia bình luận.

Sau khi sự việc bị phát hiện, Ban giám hiệu xác định hành vi của các học sinh đã làm ảnh hưởng đến danh dự của nhà giáo và hình ảnh nhà trường. Hiệu trưởng quyết định buộc em A nghỉ học 01 tuần để “răn đe” và thông báo hình thức xử lý này trước toàn trường.

Nhiều phụ huynh cho rằng học sinh có hành vi sai nhưng việc buộc nghỉ học khiến em bị gián đoạn việc học, ảnh hưởng tâm lý và có dấu hiệu vượt quá mục đích giáo dục của kỷ luật học đường.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Việc học sinh lập nhóm trên mạng xã hội để xúc phạm giáo viên là hành vi đáng bị phê bình và giáo dục. Tuy nhiên, việc xử lý kỷ luật trong trường học phải đặt trong khuôn khổ pháp luật, bảo đảm quyền trẻ em và quyền được học tập, không được áp dụng các biện pháp mang tính trừng phạt làm ảnh hưởng quyền cơ bản của học sinh.

1. Quy định về bảo vệ quyền trẻ em trong môi trường giáo dục

Theo khoản 1 Điều 38 Luật Trẻ em năm 2016, bổn phận của trẻ em là tôn trọng giáo viên, cán bộ, nhân viên nhà trường. Bảo vệ danh dự, nhân phẩm của thầy cô giáo và giữ gìn phẩm chất đạo đức của một người học trò. Quy định này đặt ra yêu cầu mọi trẻ em đều phải làm tròn bổn phận của mình, phát huy những phẩm chất tốt đẹp diễn ra tại môi trường học tập.

2. Nguyên tắc bảo đảm quyền học tập của người học

Theo khoản 1 Điều 22 Luật Giáo dục năm 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2025):

“ Điều 22. Các hành vi bị nghiêm cấm trong cơ sở giáo dục

1.Xúc phạm nhân phẩm, danh dự, xâm phạm thân thể nhà giáo, cán bộ, người lao động của cơ sở giáo dục và người học.”

Áp dụng vào tình huống

• Trong vụ việc trên, hành vi lập nhóm Facebook để nói xấu, chế giễu phong cách ăn mặc của hiệu trưởng là hành vi ứng xử thiếu văn hóa, xâm phạm danh dự của nhà giáo và cần được xử lý theo nội quy trường học. Tuy nhiên, việc buộc học sinh nghỉ học 01 tuần là hình thức làm gián đoạn quá trình học tập của học sinh. Nếu việc xử lý không có căn cứ pháp luật, không bảo đảm đúng trình tự, không đặt mục tiêu giáo dục lên hàng đầu mà chỉ nhằm răn đe hoặc trừng phạt thì có nguy cơ xâm phạm quyền học tập và quyền được bảo vệ của trẻ em.

Kết luận pháp lý: Học sinh phải chịu trách nhiệm đối với hành vi sử dụng mạng xã hội để xúc phạm giáo viên. Tuy nhiên, kỷ luật học đường không được vượt quá giới hạn của pháp luật. Mọi hình thức xử lý phải bảo đảm quyền trẻ em, quyền học tập và mục tiêu giáo dục theo khoản 5 Điều 6 Luật Trẻ em năm 2016 và khoản 1 Điều 22 Luật Giáo dục năm 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2025).

3. Góc nhìn tâm lý – Giáo dục – Quản trị “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Ở lứa tuổi THCS, học sinh thường có nhu cầu thể hiện quan điểm cá nhân trên không gian mạng nhưng lại chưa nhận thức đầy đủ về ranh giới giữa quyền bày tỏ ý kiến và hành vi xúc phạm người khác. Tình huống này phản ánh xung đột giữa tư duy phản biện cá nhân của thế hệ trẻ trên môi trường số với kỷ luật hành chính trong nhà trường. Nếu nhà trường chỉ sử dụng biện pháp xử phạt nặng sẽ dễ khiến học sinh mặc cảm, phản kháng hoặc tiếp tục có thái độ chống đối, trong khi mục tiêu của giáo dục là giúp các em biết sửa sai và trưởng thành. Điều quan trọng là giáo viên cần hướng dẫn học sinh kỹ năng ứng xử văn minh trên mạng xã hội, biết tôn trọng danh dự người khác, chịu trách nhiệm với phát ngôn của mình và xây dựng văn hóa đối thoại thay vì công kích cá nhân.

Về khía cạnh quản trị rủi ro

Đây cũng là bài học về quản trị rủi ro trong trường học đối với các xung đột phát sinh từ mạng xã hội. Thay vì lựa chọn chế tài trừng phạt cực đoan, nhà trường nên xây dựng quy trình đối thoại – hòa giải – nhắc nhở – giáo dục nhân văn, gồm: Xác minh đầy đủ sự việc và lắng nghe ý kiến của học sinh. Tổ chức đối thoại giữa học sinh, giáo viên, phụ huynh và nhà trường. Cách tiếp cận này vừa bảo vệ uy tín của nhà giáo, vừa duy trì môi trường học đường tích cực, hạn chế các tranh chấp và khiếu nại phát sinh.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để xử lý hài hòa giữa kỷ luật và quyền học tập của học sinh, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất 03 giải pháp:

1. Bước1 – Giáo dục thay vì loại trừ: Ưu tiên đối thoại, phân tích hậu quả pháp lý và đạo đức của hành vi trên mạng xã hội; chỉ áp dụng kỷ luật theo đúng quy định và vì mục tiêu giáo dục.
2. Bước2 – Xây dựng văn hóa ứng xử số: Tăng cường giáo dục pháp luật, đạo đức số và kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn cho học sinh; xây dựng quy tắc ứng xử trên không gian mạng trong nhà trường.
3. Bước3 – Hoàn thiện cơ chế quản trịhọc đường: Thiết lập quy trình tiếp nhận, hòa giải và xử lý các vụ việc liên quan đến mạng xã hội với sự tham gia của giáo viên, phụ huynh và chuyên gia tâm lý nhằm bảo đảm mọi quyết định kỷ luật đều khách quan, nhân văn và đúng pháp luật.

Thông điệp: Kỷ luật học đường chỉ thực sự có giá trị khi giúp học sinh nhận ra sai lầm và trưởng thành; một quyết định xử lý đúng pháp luật luôn phải song hành với sự nhân văn và tôn trọng quyền học tập của trẻ em.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.