Khi phụ huynh đã thanh toán toàn bộ học phí nhiều năm nhưng trường bất ngờ đóng cửa, không chỉ tài sản bị đe dọa mà quyền được học tập liên tục của trẻ em cũng đứng trước nguy cơ bị gián đoạn.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Trường Mầm non Quốc tế A triển khai chương trình ưu đãi đóng học phí trọn gói trước 03 năm với cam kết giảm 35% học phí và miễn nhiều khoản dịch vụ. Tin tưởng vào uy tín quảng bá của nhà trường, hàng trăm phụ huynh đã thanh toán toàn bộ học phí.

Sau gần hai năm hoạt động, trường bất ngờ thông báo mất khả năng thanh toán, làm thủ tục phá sản rồi đóng cửa. Chủ đầu tư và ban điều hành rời khỏi địa phương, không hoàn trả khoản học phí còn lại.

Hàng trăm trẻ mầm non buộc phải nghỉ học giữa năm học, nhiều phụ huynh vừa mất số tiền rất lớn vừa không kịp tìm trường mới cho con.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét dưới góc độ pháp luật, đây không chỉ là tranh chấp dân sự về học phí mà còn liên quan trực tiếp đến quyền học tập của trẻ em, trình tự thanh toán tài sản khi doanh nghiệp phá sản và trách nhiệm hình sự nếu có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản.

1. Quy định về bảo đảm quyền học tập của người học

Theo khoản 1 Điều 107 Luật Giáo dục 2019 (sửa đổi, bổ sung 2025), Nhà nước có trách nhiệm phát triển hệ thống cơ sở giáo dục, bảo đảm điều kiện để người học được thực hiện quyền học tập. Theo điểm g khoản 1 Điều 46 Luật Phục hồi, phá sản 2014 (sửa đổi, bổ sung 2025), sau khi thanh toán các khoản ưu tiên theo luật định, các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp được giải quyết theo trình tự pháp luật quy định. Điều này đồng nghĩa với việc khi một cơ sở giáo dục chấm dứt hoạt động, cơ quan quản lý giáo dục không chỉ xử lý về mặt hành chính mà còn phải có giải pháp nhằm hạn chế tối đa việc gián đoạn quá trình học tập của trẻ.

2. Nguyên tắc thanh toán và xử lý tài sản khi cơ sở giáo dục phá sản

Tại điểm c khoản 1 Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025):

       “ Điều 174. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

2. a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;

3. b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

4. c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;”

Áp dụng vào tình huống

• Việc trường thu trước học phí nhiều năm không đồng nghĩa với việc được quyền sử dụng khoản tiền đó trái cam kết hoặc bỏ mặc quyền lợi của người học khi trường ngừng hoạt động. Nếu cơ quan điều tra chứng minh được việc huy động học phí chỉ nhằm mục đích chiếm đoạt tiền của phụ huynh thì vụ việc không còn đơn thuần là tranh chấp dân sự mà có thể chuyển sang xử lý hình sự.

Kết luận pháp lý: Việc trường mầm non quốc tế đóng cửa không làm mất đi quyền học tập của trẻ. Cơ quan quản lý giáo dục cần nhanh chóng bảo đảm việc chuyển trường cho trẻ; đồng thời khoản học phí còn lại của phụ huynh phải được giải quyết theo quy định của pháp luật và nếu có dấu hiệu gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản thì người thực hiện hành vi có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Khi trường bất ngờ đóng cửa, phụ huynh thường rơi vào trạng thái hoang mang, mất niềm tin vì vừa thiệt hại tài chính vừa lo con bị gián đoạn việc học. Đối với trẻ mầm non, việc phải rời xa giáo viên, bạn bè và môi trường quen thuộc có thể tạo nên cảm giác bất an, sợ hãi, ảnh hưởng đến quá trình thích nghi và phát triển tâm lý. Trong giai đoạn này, điều quan trọng nhất là các cơ quan quản lý và nhà trường tiếp nhận cần hỗ trợ trẻ chuyển tiếp nhẹ nhàng, bảo đảm các em được tiếp tục học tập trong môi trường ổn định, hạn chế tối đa cú sốc tâm lý.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Vụ việc cũng là lời cảnh báo về “bẫy tài chính giáo dục đa cấp”, khi một số cơ sở giáo dục sử dụng chính sách đóng học phí nhiều năm với mức chiết khấu rất lớn để huy động dòng tiền nhưng không có năng lực tài chính tương ứng. Để giảm thiểu rủi ro, cần xây dựng quy trình phối hợp giữa Sở Giáo dục và Đào tạo, chính quyền địa phương và các cơ sở giáo dục trên địa bàn nhằm: khẩn cấp rà soát số lượng trẻ bị ảnh hưởng; điều phối, chuyển tuyến học tập sang các trường phù hợp;

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để hạn chế những vụ việc tương tự và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của trẻ em cũng như phụ huynh, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất giải pháp theo ba bước:

1. Bước 1. Thiết lập cơ chế giám sát tài chính đối với các chương trình thu học phí dài hạn: Các cơ sở giáo dục thu học phí nhiều năm cần công khai năng lực tài chính, minh bạch việc sử dụng nguồn tiền và chịu sự giám sát của cơ quan quản lý nhằm hạn chế nguy cơ huy động vốn trá hình.
2. Bước 2. Kích hoạt quy trình bảo vệ quyền học tập của trẻ: Ngay khi trường ngừng hoạt động, Sở Giáo dục và Đào tạo cần chủ trì điều phối, hướng dẫn chuyển trường, tiếp nhận hồ sơ và bố trí chỗ học mới để bảo đảm trẻ không bị gián đoạn việc học.
3. Bước 3. Hoàn thiện cơ chế bảo vệ phụ huynh: Khuyến khích áp dụng cơ chế ký quỹ, bảo lãnh ngân hàng hoặc quỹ bảo đảm đối với các khoản học phí thu trước nhiều năm; đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng mô hình giáo dục để chiếm đoạt tài sản của phụ huynh.

Thông điệp: Giá trị của giáo dục không chỉ nằm ở những lời hứa về chất lượng đào tạo mà còn ở trách nhiệm bảo vệ quyền học tập của trẻ em và sự minh bạch trong quản lý tài chính.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.