Một tấm bằng đại học không thể xác thực trên hệ thống tra cứu chính thức không chỉ làm người học hoang mang về giá trị pháp lý của văn bằng mà còn đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của cơ sở giáo dục trong quản lý, cấp phát và công khai thông tin văn bằng theo quy định pháp luật.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Sinh viên A hoàn thành chương trình đào tạo tại Trường Đại học dân lập X và được cấp bằng cử nhân theo đúng thời hạn. Tuy nhiên, khi nộp hồ sơ tuyển dụng vào một doanh nghiệp, đơn vị tuyển dụng kiểm tra trên hệ thống tra cứu văn bằng chính thức thì không tìm thấy thông tin về bằng tốt nghiệp của A.

Nhiều lần liên hệ với nhà trường nhưng không được giải quyết dứt điểm, A cho rằng việc không cập nhật dữ liệu văn bằng đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến cơ hội việc làm, danh dự và quyền lợi hợp pháp của mình nên đã khởi kiện yêu cầu nhà trường khắc phục hậu quả và bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét dưới góc độ pháp luật, việc quản lý, cấp phát và công khai thông tin văn bằng là trách nhiệm của cơ sở giáo dục đại học nhằm bảo đảm tính minh bạch, khả năng xác thực và quyền lợi hợp pháp của người học.

1. Quy định về trách nhiệm quản lý văn bằng của cơ sở giáo dục đại học

Theo khoản 3 Điều 38 Luật Giáo dục đại học năm 2012 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025), cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm tổ chức, quản lý hoạt động đào tạo, cấp văn bằng, chứng chỉ và chịu trách nhiệm trước pháp luật về chất lượng đào tạo cũng như tính hợp pháp của văn bằng do mình cấp. Đây là nghĩa vụ pháp lý gắn liền với trách nhiệm bảo đảm tính chính xác, minh bạch và khả năng xác minh thông tin của người học theo quy định của pháp luật.

2. Nguyên tắc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người học

Theo khoản 3 Điều 38 Luật Giáo dục đại học năm 2012 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025):

“ Điều 38. Văn bằng giáo dục đại học

1.  Văn bằng giáo dục đại học thuộc hệ thống giáo dục quốc dân bao gồm bằng cử nhân, bằng thạc sĩ, bằng tiến sĩ và văn bằng trình độ tương đương.

2. Người học hoàn thành chương trình đào tạo, đạt chuẩn đầu ra của trình độ đào tạo theo quy định, hoàn thành nghĩa vụ, trách nhiệm của người học thì được hiệu trưởng cơ sở giáo dục đại học cấp văn bằng ở trình độ đào tạo tương ứng.

3. Cơ sở giáo dục đại học thiết kế mẫu, in phôi, cấp phát văn bằng cho người học và quản lý văn bằng, chứng chỉ phù hợp với quy định của pháp luật; công bố công khai mẫu văn bằng, thông tin liên quan đến việc cấp văn bằng cho người học trên trang thông tin điện tử cửa cơ sở giáo dục đại học.”

Áp dụng vào tình huống

• Trong vụ việc này, nếu sinh viên đã hoàn thành đầy đủ chương trình đào tạo và được cấp bằng hợp pháp nhưng thông tin văn bằng không được cập nhật hoặc không thể xác thực trên hệ thống tra cứu chính thức do lỗi thuộc phía nhà trường thì đây là thiếu sót trong công tác quản lý dữ liệu văn bằng.

Kết luận pháp lý: Đối chiếu khoản 3 Điều 38 Luật Giáo dục đại học năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), cơ sở giáo dục đại học phải chịu trách nhiệm về việc cấp và quản lý văn bằng do mình cấp. Trường hợp dữ liệu văn bằng không được quản lý, cập nhật hoặc xác thực đúng quy định dẫn đến ảnh hưởng quyền lợi của người học thì nhà trường có trách nhiệm khắc phục, giải quyết theo quy định của pháp luật và chịu trách nhiệm tương ứng nếu có thiệt hại phát sinh.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Nếu tình trạng kéo dài, người học dễ mất niềm tin vào cơ sở đào tạo, cảm thấy bị xâm phạm quyền lợi chính đáng và chịu áp lực lớn trong quá trình xin việc, học liên thông hoặc tham gia các kỳ tuyển dụng. Vì vậy, đạo đức ứng xử của nhà trường đòi hỏi phải minh bạch thông tin, chủ động tiếp nhận phản ánh và xử lý kịp thời, thay vì né tránh hoặc chậm trễ giải quyết.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Khi có dấu hiệu vi phạm, cơ quan quản lý giáo dục có thể tiến hành thanh tra, kiểm tra việc cấp và quản lý văn bằng; yêu cầu nhà trường rà soát toàn bộ dữ liệu, cập nhật hệ thống, bảo đảm quyền lợi học tập, tuyển dụng và liên thông của sinh viên theo quy định pháp luật. Đây cũng là cơ sở để xử lý trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan nếu phát hiện sai phạm trong quá trình quản lý.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Trên cơ sở phân tích vụ việc, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất ba nhóm giải pháp nhằm hạn chế tranh chấp liên quan đến văn bằng và nâng cao chất lượng quản trị giáo dục đại học:

1. Bước 1 – Chuẩn hóa hệ thống quản lý dữ liệu văn bằng: Nhà trường cần xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử đồng bộ, thường xuyên đối chiếu và cập nhật thông tin văn bằng, bảo đảm khả năng xác thực nhanh chóng và chính xác.
2. Bước 2 – Thiết lập cơ chế bảo vệ quyền lợi người học: Xây dựng quy trình tiếp nhận, xử lý phản ánh về văn bằng với thời hạn giải quyết rõ ràng; chủ động xác minh và cấp văn bản xác nhận trong thời gian chờ hoàn tất việc cập nhật dữ liệu nhằm hạn chế ảnh hưởng đến cơ hội học tập và việc làm của sinh viên.
3. Bước 3 – Tăng cường kiểm tra nội bộ và phối hợp với cơ quan quản lý: Định kỳ rà soát toàn bộ hồ sơ cấp bằng, kiểm tra tính chính xác của dữ liệu và phối hợp với cơ quan quản lý giáo dục trong công tác thanh tra, kiểm tra để kịp thời phát hiện, khắc phục sai sót, nâng cao tính minh bạch và uy tín của cơ sở đào tạo.

Thông điệp: “Một tấm bằng đại học không chỉ là minh chứng cho kết quả học tập mà còn là cam kết pháp lý và uy tín của cơ sở giáo dục. Minh bạch trong quản lý văn bằng chính là bảo vệ quyền lợi người học và gìn giữ niềm tin của xã hội đối với giáo dục đại học.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.