Việc sinh viên đại học sử dụng thiết bị công nghệ cao (tai nghe siêu nhỏ) để gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp, dẫn đến bị phát hiện và đình chỉ thi, là dấu hiệu vi phạm quy định về quy chế thi và công tác học sinh, sinh viên. Nếu hành vi vi phạm được xác định rõ ràng thông qua biên bản và chứng cứ thu thập, nhà trường có trách nhiệm thực hiện quy trình xử lý kỷ luật và ban hành quyết định kỷ luật đối với sinh viên theo đúng quy định của pháp luật

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại Trường Đại học M, trong buổi thi tốt nghiệp, Hội đồng coi thi phát hiện sinh viên N. có biểu hiện bất thường khi liên tục đưa tay lên tai và nhận tín hiệu từ bên ngoài. Qua kiểm tra, giám thị phát hiện sinh viên sử dụng một tai nghe siêu nhỏ được giấu sâu trong ống tai và một thiết bị thu phát tín hiệu kết nối với điện thoại đặt bên ngoài phòng thi nhằm nhận đáp án từ người hỗ trợ.

Ngay sau đó, giám thị lập biên bản vi phạm, đình chỉ bài thi, thu giữ tang vật và báo cáo Chủ tịch Hội đồng thi để xử lý theo quy chế đào tạo và quy định của nhà trường. Sinh viên cho rằng mình chỉ “nhất thời nông nổi” và mong được tiếp tục dự thi.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét dưới góc độ pháp luật giáo dục đại học, hành vi sử dụng thiết bị công nghệ cao để gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp không chỉ vi phạm quy chế đào tạo của cơ sở giáo dục mà còn xâm phạm nguyên tắc trung thực, công bằng trong đánh giá kết quả học tập.

1. Quy định về nghĩa vụ của người học trong cơ sở giáo dục đại học

Theo khoản 3 Điều 60 Luật Giáo dục đại học năm 2012 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025), người học có nghĩa vụ chấp hành pháp luật, nội quy, quy chế đào tạo của cơ sở giáo dục đại học; trung thực trong học tập, kiểm tra, thi cử và rèn luyện.

Đây là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc đối với mọi sinh viên trong quá trình học tập và tham gia các kỳ kiểm tra, đánh giá.

2. Nguyên tắc xử lý kỷ luật đối với hành vi gian lận thi cử

Theo khoản 3 Điều 60 Luật Giáo dục đại học năm 2012 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025):

“ Điều 60. Nhiệm vụ và quyền của người học

1. Học tập, nghiên cứu khoa học, rèn luyện theo quy định.

2. Tôn trọng giảng viên, cán bộ quản lý, viên chức và nhân viên của cơ sở giáo dục đại học; đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau trong học tập và rèn luyện.

3. Tham gia lao động và hoạt động xã hội, hoạt động bảo vệ môi trường, bảo vệ an ninh, trật tự, phòng, chống tiêu cực, gian lận trong học tập và thi cử, phòng chống tội phạm, tệ nạn xã hội.”

Áp dụng vào tình huống

• Sinh viên đã cố ý sử dụng tai nghe siêu nhỏ và thiết bị truyền tin nhằm nhận đáp án từ bên ngoài, thể hiện hành vi gian lận có sự chuẩn bị trước. Sau khi lập biên bản, cơ sở giáo dục cần tiếp tục xem xét hồ sơ, chứng cứ và tổ chức họp Hội đồng có thẩm quyền để quyết định hình thức xử lý kỷ luật theo quy chế đào tạo, bảo đảm quyền trình bày ý kiến của sinh viên.

Kết luận pháp lý: Hành vi sử dụng thiết bị công nghệ cao để gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp là hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ của người học theo khoản 3 Điều 60 Luật Giáo dục đại học năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2025). Nếu được phát hiện và chứng minh đầy đủ, cơ sở giáo dục có căn cứ đình chỉ bài thi, hủy kết quả môn thi và xem xét áp dụng hình thức kỷ luật theo quy chế đào tạo nội bộ. Tuy nhiên, toàn bộ quá trình xử lý phải được thực hiện đúng trình tự, có lập biên bản, bảo đảm khách quan, minh bạch và đúng thẩm quyền.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Tuy nhiên, hành vi này làm mất đi ý nghĩa thực chất của giáo dục đại học, phá vỡ chuẩn mực đạo đức học thuật và tạo ra sự bất công đối với những sinh viên học tập nghiêm túc. Vì vậy, xử lý nghiêm minh không chỉ nhằm xử phạt cá nhân vi phạm mà còn để bảo vệ tính công bằng, trung thực và giá trị của tấm bằng đại học.

Về khía cạnh Quản trị rủi ro

Đối với cơ sở giáo dục đại học, việc phát hiện gian lận bằng công nghệ cao đặt ra yêu cầu phải hoàn thiện hệ thống quản trị kỳ thi. Nhà trường cần thực hiện đầy đủ quy trình lập biên bản, niêm phong tang vật, bảo quản chứng cứ, xác minh thông tin và tổ chức Hội đồng kỷ luật hoặc Hội đồng có thẩm quyền xem xét vụ việc theo đúng quy chế.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Trên cơ sở phân tích vụ việc, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất ba nhóm giải pháp nhằm phòng ngừa và xử lý hiệu quả hành vi gian lận trong thi cử:

1. Bước 1 – Tăng cường kiểm soát công nghệ trong kỳ thi: Nhà trường cần đầu tư thiết bị phát hiện tín hiệu vô tuyến, tăng cường kiểm tra trước khi vào phòng thi, tập huấn giám thị nhận diện các phương thức gian lận bằng công nghệ cao và hoàn thiện quy trình thu giữ, niêm phong vật chứng.
2. Bước 2 – Giáo dục liêm chính học thuật: Thường xuyên tổ chức các chương trình giáo dục về đạo đức nghề nghiệp, liêm chính học thuật và hậu quả pháp lý của hành vi gian lận; đồng thời tăng cường tư vấn tâm lý, giúp sinh viên giảm áp lực thành tích và xây dựng động cơ học tập đúng đắn.
3. Bước 3 – Chuẩn hóa quy trình xử lý kỷ luật: Nhà trường cần bảo đảm mọi vụ việc đều được lập biên bản đầy đủ, thu thập chứng cứ khách quan, tổ chức họp Hội đồng có thẩm quyền và ban hành quyết định xử lý đúng quy chế, bảo đảm quyền giải trình của sinh viên cũng như tính minh bạch, công bằng trong toàn bộ quá trình.

Thông điệp: Công nghệ có thể hỗ trợ việc học, nhưng không bao giờ được trở thành công cụ để gian lận. Giá trị của tấm bằng đại học chỉ thực sự bền vững khi được xây dựng trên nền tảng trung thực, công bằng và liêm chính học thuật.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.