THÔNG TƯ 74/2026 TT -BTC: CHUẨN HÓA PHÍ VÀ LỆ PHÍ NĂNG LƯỢNG NGUYÊN TỬ: BẢO ĐẢM AN TOÀN BỨC XẠ VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

THÔNG TƯ 74/2026 TT -BTC: CHUẨN HÓA PHÍ VÀ LỆ PHÍ NĂNG LƯỢNG NGUYÊN TỬ: BẢO ĐẢM AN TOÀN BỨC XẠ VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Phổ biến Thông tư số 74/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính dưới góc nhìn đa chiều của ThS. Nguyễn Hữu Long

I.BỐI CẢNH THỰC TẾ:

Lĩnh vực năng lượng nguyên tử và an toàn bức xạ ngày càng ứng dụng rộng rãi trong y tế (X-quang, xạ trị, y học hạt nhân), công nghiệp, nghiên cứu khoa học và nông nghiệp. Tuy nhiên, hoạt động quản lý thu – nộp phí, lệ phí thẩm định và cấp phép thời gian qua bộc lộ một số khó khăn:

Thủ tục hành chính và bất cập về định mức: Các cơ sở y tế, doanh nghiệp sử dụng thiết bị bức xạ đôi khi gặp khó khăn khi xác định mức phí thẩm định an toàn, dẫn đến kéo dài thời gian hoàn thiện hồ sơ pháp lý.

Tâm lý né tránh hoặc thực hiện hình thức: Việc thiếu minh bạch hoặc quy trình phức tạp có thể khiến một số đơn vị e ngại chi phí, chậm trễ gia hạn giấy phép, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn bức xạ, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Sự ra đời của Thông tư số 74/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định rõ mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí, lệ phí trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử. Văn bản này đóng vai trò là “chuẩn mực tài chính” giúp tháo gỡ vướng mắc, tạo sự thống nhất trên toàn quốc.

II.GÓC NHÌN PHÁP LÝ: LỒNG GHÉP CÁC ĐIỀU KHOẢN CỤ THỂ CỦA THÔNG TƯ 74/2026/TT-BTC

Dưới lăng kính pháp lý của ThS. Nguyễn Hữu Long, Thông tư 74/20

a) Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng (Điều 1 và Điều 2)

Nội dung pháp lý: Quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí thẩm định an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và lệ phí cấp giấy phép trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử. Áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân khi đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền thẩm định, cấp giấy phép và các cơ quan tổ chức thu phí, lệ phí. Định danh rõ ràng người sử dụng dịch vụ công và cơ quan có thẩm quyền, ngăn chặn tình trạng thu sai, thu vượt quy định.

b) Biểu mức thu phí, lệ phí (Điều 3 và Điều 4)

Nội dung pháp lý: Ban hành Biểu mức thu cụ thể cho từng nhóm hoạt động: thẩm định an toàn sử dụng thiết bị bức xạ, nguồn phóng xạ, công trình hạt nhân; cấp phép vận chuyển vật liệu phóng xạ; cấp chứng chỉ nhân viên bức xạ. Tách biệt rõ ràng giữa lệ phí (chi phí quản lý nhà nước khi cấp phép) và phí (chi phí trang trải hoạt động thẩm định kỹ thuật chuyên sâu), bảo đảm tính đúng, tính đủ nhưng không gây gánh nặng bất hợp lý cho tổ chức, doanh nghiệp.

c) Quy trình kê khai, nộp và quản lý nguồn thu (Điều 5, Điều 6 và Điều 7)

Nội dung pháp lý: Cơ quan thu phí thực hiện kê khai, nộp toàn bộ lệ phí thu được vào ngân sách nhà nước; nguồn phí thu được được trích để lại một tỷ lệ nhất định phục vụ công tác thẩm định, kiểm tra, còn lại nộp vào ngân sách theo Luật Phí và lệ phí và Luật Quản lý thuế. Thiết lập cơ chế kiểm soát tài chính công chặt chẽ, chống thất thoát và bảo đảm nguồn lực tái đầu tư cho công tác giám sát an toàn bức xạ.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ

• Dưới góc độ Tâm lý học:

Tạo sự an tâm tuân thủ: Mức phí minh bạch, công khai giúp tổ chức, doanh nghiệp và bệnh viện xóa bỏ tâm lý nghi ngại về “chi phí ẩn”, chủ động đăng ký cấp phép và thẩm định định kỳ.

Tăng cường ý thức an toàn: Khi chi phí tài chính được chuẩn hóa thành quy trình bắt buộc, nhận thức về rủi ro phóng xạ của người quản lý được củng cố.

• Dưới góc độ Giáo dục học:

Việc tuân thủ Thông tư 74/2026/TT-BTC là bài học thực tiễn về “Văn hóa an toàn” (Safety Culture). Giúp giáo dục đội ngũ nhân viên bức xạ, kỹ sư, bác sĩ ý thức chấp hành kỷ luật lao động và quy chuẩn pháp luật.

• Dưới góc độ Khoa học Quản trị:

Thể hiện tư duy quản trị rủi ro hiện đại: Dùng công cụ tài chính (phí, lệ phí) để duy trì bộ máy kiểm định an toàn kỹ thuật, chuyển từ “xử lý sự cố” sang “phòng ngừa chủ động”.

IV.LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Nhằm triển khai hiệu quả Thông tư 74/2026/TT-BTC, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất mô hình giải pháp 3T:

1.THÔNG SUỐT Thủ Tục & Nộp Phí Điện Tử (Căn cứ Điều 3, 4, 5):

Đẩy mạnh tích hợp thu phí, lệ phí năng lượng nguyên tử trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Doanh nghiệp và bệnh viện chỉ cần thao tác trực tuyến, giảm chi phí đi lại và thời gian chờ đợi.

2.THỰC CHẤT Trong Công Tác Thẩm Định (Căn cứ Điều 1, 2):

Các cơ quan chức năng phải nâng cao chất lượng dịch vụ thẩm định an toàn. Khoản phí người dân, doanh nghiệp nộp phải tương xứng với chất lượng kiểm tra, bảo đảm thiết bị bức xạ tuyệt đối an toàn khi vận hành.

3.THANH TRA & Tự Giám Sát Kỷ Luật Tài Chính (Căn cứ Điều 6, 7):

Các đơn vị sử dụng nguồn phóng xạ/thiết bị bức xạ cần chủ động rà soát hạn giấy phép, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ phí/lệ phí theo quy định để tránh bị đình chỉ hoạt động hoặc xử phạt vi phạm hành chính

V.THÔNG ĐIỆP NHÂN VĂN

“An toàn hạt nhân và bức xạ không có chỗ cho sự tùy tiện hay chậm trễ. Thông tư số 74/2026/TT- hỉ đơn thuần là văn bản quy định về tiền phí hay lệ phí, mà là lá chắn tài chính – pháp lý bảo vệ tính mạng, sức khỏe của nhân viên bức xạ, cộng đồng và môi trường sống.

Khi nghĩa vụ tài chính được thực hiện minh bạch và công bằng, năng lượng nguyên tử sẽ thực sự phục vụ cho sự phát triển văn minh, an toàn và bền vững của xã hội.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ: Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.