THÔNG TƯ 29/2026/TT-BNNMT: CHUẨN KỸ THUẬT MỚI VỀ ĐO ĐỊA CHẤN PHẢN XẠ ĐA KÊNH TRÊN BIỂN TRONG ĐIỀU TRA ĐỊA CHẤT, KHOÁNG SẢN

THÔNG TƯ 29/2026/TT-BNNMT: CHUẨN KỸ THUẬT MỚI VỀ ĐO ĐỊA CHẤN PHẢN XẠ ĐA KÊNH TRÊN BIỂN TRONG ĐIỀU TRA ĐỊA CHẤT, KHOÁNG SẢN

Biển và thềm lục địa Việt Nam ẩn chứa tiềm năng khoáng sản to lớn, nhưng để “đọc” được cấu trúc địa chất dưới đáy biển, các đơn vị điều tra, thăm dò phải dựa vào một công cụ kỹ thuật đặc thù: đo địa chấn phản xạ đa kênh. Đây là công tác đòi hỏi tính chính xác cao, chi phí lớn và tiềm ẩn nhiều rủi ro an toàn trên biển, nên rất cần một hành lang kỹ thuật thống nhất để các đơn vị thi công, cơ quan quản lý cùng “nói chung một ngôn ngữ” khi triển khai, nghiệm thu.

Ngày 30/6/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 29/2026/TT-BNNMT quy định kỹ thuật công tác đo địa chấn phản xạ đa kênh trên biển trong hoạt động điều tra cơ bản địa chất, điều tra địa chất về khoáng sản và thăm dò khoáng sản, có hiệu lực từ ngày 15/8/2026.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị, bài viết phổ biến pháp luật này sẽ giải mã những nội dung quan trọng nhất của Thông tư và mang đến những lời khuyên thiết thực cho các tổ chức, đơn vị thực hiện đề án điều tra, thăm dò địa chất trên biển.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHẼN” KHI THIẾU CHUẨN KỸ THUẬT THỐNG NHẤT

Thực tế cho thấy, không ít đơn vị thi công từng gặp khó khăn khi triển khai đo địa chấn trên biển do thiếu quy chuẩn kỹ thuật cụ thể, đồng bộ:

Câu chuyện của một đơn vị điều tra địa chất: Một đoàn khảo sát địa chất khi lập đề án điều tra tổng thể trên vùng biển rộng đã lúng túng trong việc xác định tỷ lệ bản đồ, khoảng cách tuyến đo phù hợp, dẫn đến phải điều chỉnh thiết kế nhiều lần, kéo dài thời gian phê duyệt.

Câu chuyện về an toàn thi công trên biển: Một tàu khảo sát trong quá trình lắp đặt thiết bị đo địa chấn từng xảy ra sự cố do cáp thu tín hiệu không được gia cố đúng cách, gây gián đoạn thi công và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho thiết bị lẫn con người.

Tâm lý chung của các đơn vị thi công khi thiếu quy chuẩn kỹ thuật rõ ràng là thiếu tự tin, dễ phát sinh sai sót và rủi ro khi nghiệm thu. Thông tư 29/2026/TT-BNNMT ra đời với hệ thống quy định kỹ thuật chi tiết từ khâu chuẩn bị đến báo cáo kết quả, chính là công cụ giúp chuẩn hóa toàn bộ quy trình.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – NHỮNG ĐIỂM CỐT LÕI CẦN NẮM VỮNG

1. Phạm vi áp dụng rõ ràng, cụ thể

Theo Điều 1, Điều 2, Thông tư quy định nội dung, quy trình và kỹ thuật đo địa chấn phản xạ đa kênh trên biển sử dụng trạm địa chấn 48 kênh, áp dụng cho cơ quan quản lý nhà nước về địa chất, khoáng sản và các tổ chức, cá nhân thực hiện đề án điều tra cơ bản địa chất, điều tra địa chất về khoáng sản, thăm dò khoáng sản.

2. Điều kiện thi công theo độ sâu mực nước

Theo điểm b khoản 1 Điều 4, công tác đo địa chấn phản xạ đa kênh trên biển được tiến hành ở vùng biển có độ sâu mực nước lớn hơn 7m; trường hợp độ sâu nhỏ hơn 7m chỉ được thực hiện khi bảo đảm tàu khảo sát di chuyển an toàn.

3. Tỷ lệ, mạng lưới điều tra được lượng hóa cụ thể

Theo Điều 5, Thông tư quy định chi tiết bằng bảng tỷ lệ mạng lưới tuyến điều tra, từ tỷ lệ 1:250.000 (điều tra tổng thể, khoảng cách tuyến ngang 2,5-3,0km) đến tỷ lệ 1:5.000 (thăm dò khoáng sản, khoảng cách tuyến ngang chỉ 0,05-0,1km), giúp đơn vị lập đề án dễ dàng tra cứu, áp dụng đúng theo mục tiêu nhiệm vụ.

4. Yêu cầu an toàn nghiêm ngặt khi lắp đặt, vận hành thiết bị

Theo Điều 6, Điều 7, việc lắp đặt thiết bị phải bảo đảm an toàn vận hành, hạn chế rung lắc, va chạm; hệ thống cấp điện, thu tín hiệu, định vị GPS phải bố trí khoa học; các thiết bị phát – thu phải được cố định chắc chắn, có biện pháp chống trượt, dịch chuyển; đồng thời phải kiểm tra hệ thống cách điện, tiếp địa, phòng chống cháy nổ trước khi vận hành.

5. Quy trình đo thử nghiệm và lựa chọn thông số bắt buộc

Theo Điều 8, trước khi đo đạc chính thức trên tuyến, đơn vị thi công phải tiến hành đo thử nghiệm để xác định tốc độ chạy tàu, chiều sâu gây sóng, khoảng cách thu phát và các tham số đo ghi phù hợp, bảo đảm băng ghi sóng địa chấn rõ nét, ít nhiễu.

6. Sản phẩm và báo cáo kết quả được chuẩn hóa

Theo Điều 14, Điều 15, sản phẩm công tác gồm tài liệu nguyên thủy (số liệu đo dạng SEG-Y, nhật ký đo đạc), báo cáo kết quả và các bản vẽ kèm theo (sơ đồ thực tế thi công, mặt cắt địa chấn, mặt cắt địa chấn – địa chất, các bản đồ minh giải), với nội dung thuyết minh báo cáo được quy định chi tiết theo từng chương mục.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

1. Phân tích góc nhìn tâm lý: Chuẩn kỹ thuật rõ ràng giúp đơn vị thi công an tâm

Khi có bộ tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể, lượng hóa được (tỷ lệ, khoảng cách tuyến, thông số đo), các đơn vị thi công giảm bớt tâm lý lo lắng bị bác bỏ kết quả khi nghiệm thu, đồng thời tự tin hơn khi lập và bảo vệ thiết kế kỹ thuật – dự toán trước cơ quan có thẩm quyền.

2. Phân tích góc nhìn giáo dục: Đào tạo ý thức an toàn lao động trên biển

Những quy định chi tiết về an toàn khi vận chuyển, lắp đặt, vận hành thiết bị trên tàu khảo sát có giá trị giáo dục sâu sắc, giúp kỹ thuật viên hình thành thói quen tuân thủ quy trình an toàn nghiêm ngặt, đặc biệt trong môi trường biển tiềm ẩn nhiều rủi ro về sóng gió, điện, cháy nổ.

3. Phân tích góc nhìn quản trị: Chuẩn hóa toàn bộ chu trình từ chuẩn bị đến báo cáo

Việc quy định thống nhất quy trình từ công tác chuẩn bị, thi công thực địa, đến xử lý số liệu và lập báo cáo thể hiện tư duy quản trị hiện đại, giúp cơ quan quản lý nhà nước dễ dàng kiểm tra, giám sát chất lượng công tác điều tra, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu địa chất đồng bộ, có thể kế thừa, đối chiếu giữa các đề án khác nhau.

IV.LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để các đơn vị thực hiện đúng, đủ và hiệu quả quy định tại Thông tư 29/2026/TT-BNNMT (có hiệu lực từ ngày 15/8/2026), ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên thiết thực:

1. Nghiên cứu kỹ bảng tỷ lệ mạng lưới điều tra trước khi lập đề án: Căn cứ vào mục tiêu nhiệm vụ (điều tra tổng thể hay thăm dò khoáng sản), đơn vị lập đề án cần đối chiếu đúng tỷ lệ và khoảng cách tuyến tại Điều 5 Thông tư để thiết kế kỹ thuật – dự toán được phê duyệt nhanh chóng, tránh phải điều chỉnh nhiều lần.
2. Tuân thủ nghiêm ngặt quy trình an toàn khi lắp đặt, vận hành thiết bị: Đơn vị thi công cần xây dựng quy trình kiểm tra an toàn điện, cách điện, phòng chống cháy nổ và gia cố thiết bị chống trượt, dịch chuyển theo đúng Điều 6, Điều 7, đặc biệt chú trọng huấn luyện kỹ thuật viên trước mỗi đợt khảo sát.
3. Thực hiện đầy đủ quy trình đo thử nghiệm trước khi đo chính thức: Không nên bỏ qua hoặc rút gọn bước đo thử nghiệm và lựa chọn thông số tại Điều 8, vì đây là cơ sở bảo đảm chất lượng băng ghi sóng địa chấn và độ tin cậy của toàn bộ dữ liệu thu được sau này.
4. Lưu giữ đầy đủ tài liệu nguyên thủy và nhật ký đo đạc: Đơn vị thi công cần sao lưu số liệu đo đạc, nhật ký đo địa chấn theo đúng mẫu tại Phụ lục Thông tư ngay sau mỗi tuyến đo, bảo đảm tính nguyên thủy, an toàn dữ liệu và thuận lợi cho công tác xử lý, minh giải, lập báo cáo sau này.

Thông điệp nhân văn: “Một quy chuẩn kỹ thuật rõ ràng, thống nhất không chỉ giúp các đơn vị điều tra, thăm dò địa chất trên biển làm việc an toàn, hiệu quả hơn, mà còn góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu địa chất – khoáng sản quốc gia đáng tin cậy, phục vụ chiến lược khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên biển của đất nước.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.