THÔNG TƯ 112/2026/TT-BTC: HÀNH LANG TÀI CHÍNH MINH BẠCH CHO CHƯƠNG TRÌNH HIỆN ĐẠI HÓA, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO GIAI ĐOẠN 2026 – 2035

THÔNG TƯ 112/2026/TT-BTC: HÀNH LANG TÀI CHÍNH MINH BẠCH CHO CHƯƠNG TRÌNH HIỆN ĐẠI HÓA, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO GIAI ĐOẠN 2026 – 2035

Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 – 2035 là một trong những chủ trương đầu tư lớn nhất của Quốc hội dành cho ngành Giáo dục trong giai đoạn tới, được phê duyệt tại Nghị quyết số 249/2025/QH15 ngày 10/12/2025. Để chủ trương lớn này thực sự đi vào cuộc sống, đến từng nhà trường, từng thầy cô và học sinh, điều kiện tiên quyết là phải có một hành lang tài chính rõ ràng, minh bạch, dễ áp dụng.

Ngày 31/7/2026, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 112/2026/TT-BTC quy định quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí thường xuyên nguồn ngân sách nhà nước của Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 – 2035, giai đoạn I: từ năm 2026 đến năm 2030 (sau đây gọi là Thông tư 112). Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long, bài viết sẽ giải mã những nội dung cốt lõi của Thông tư này và đưa ra những khuyến nghị thiết thực cho các cơ quan, đơn vị thụ hưởng.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – “NÚT THẮT” TRONG GIẢI NGÂN KINH PHÍ CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA

Không ít kế toán trường học, cán bộ phụ trách tài chính tại các Sở Giáo dục và Đào tạo từng rơi vào tình cảnh loay hoay khi được giao dự toán thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia nhưng lại thiếu văn bản hướng dẫn nội dung, định mức chi cụ thể cho từng hoạt động như tập huấn, hội thảo, dịch thuật tài liệu, thuê chuyên gia…

Giả định: Mỗi lần trường được phân bổ kinh phí cho một chương trình mục tiêu quốc gia, việc “dò” xem khoản chi nào áp dụng thông tư nào, mức chi bao nhiêu, cần lưu hồ sơ gì luôn là nỗi ám ảnh, bởi chỉ cần chi sai định mức hay thiếu chứng từ là có thể bị xuất toán khi quyết toán, kiểm toán.

Tâm lý chung của những người trực tiếp “cầm cân nảy mực” nguồn kinh phí công là sự thận trọng, thậm chí e ngại, dẫn đến tình trạng chậm giải ngân dù kinh phí đã được cấp. Thông tư 112/2026/TT-BTC ra đời chính là quy định, hướng dẫn các nội dung và mức chi áp dụng cho Chương trình, đồng thời dẫn chiếu một số chế độ chi tiêu hiện hành

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – KHUNG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CHẶT CHẼ TỪ THÔNG TƯ 112/2026/TT-BTC

1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Theo điểm a khoản 1 Điều 1 Thông tư 112/2026/TT-BTC, Thông tư này quy định việc quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí chi thường xuyên ngân sách nhà nước thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 – 2035, giai đoạn I: từ năm 2026 đến năm 2030, được phê duyệt tại Quyết định số 1888/QĐ-BGDĐT ngày 30/6/2026 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Đáng chú ý, điểm b khoản 1 Điều 1 Thông tư số 112/2026/TT-BTC mở rộng phạm vi áp dụng cho cả các khoản tài trợ, viện trợ thuộc ngân sách nhà nước để triển khai các dự án, tiểu dự án thành phần thuộc Chương trình, trong trường hợp nhà tài trợ và Bộ Tài chính chưa có thỏa thuận riêng về nội dung, mức chi. Tuy nhiên, theo điểm d khoản 1 Điều 1, Thông tư không áp dụng đối với các khoản tài trợ, viện trợ đã có hướng dẫn riêng về chế độ chi tiêu tài chính, và không áp dụng với các nội dung được bố trí từ nguồn vốn đầu tư phát triển.

Về đối tượng áp dụng, khoản 2 Điều 1 quy định Thông tư áp dụng với các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân quản lý, sử dụng, quyết toán và thụ hưởng kinh phí chi thường xuyên từ nguồn ngân sách nhà nước thực hiện Chương trình.

2. Nguyên tắc quản lý và sử dụng kinh phí – “hàng rào” chống trùng lặp, lãng phí

Điều 2

THÔNG TƯ 112/2026/TT-BTC: HÀNH LANG TÀI CHÍNH MINH BẠCH CHO CHƯƠNG TRÌNH HIỆN ĐẠI HÓA, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO GIAI ĐOẠN 2026 – 2035

quy định rất rõ nguồn kinh phí: ngân sách trung ương bố trí trong dự toán chi thường xuyên hằng năm của các Bộ, cơ quan trung ương (khoản 1) và ngân sách địa phương do các địa phương chủ động cân đối, bố trí (khoản 2).

Ba nguyên tắc tại khoản 3 Điều 2 đáng được các đơn vị thụ hưởng đặc biệt lưu tâm:

• Điểm b khoản 3 Điều 2: trường hợp cùng một đối tượng, cùng một địa bàn hoặc cùng một dự án đủ điều kiện hưởng nhiều chính sách hỗ trợ có cùng nội dung thì chỉ được lựa chọn áp dụng chính sách có mức hỗ trợ cao nhất, không thực hiện hỗ trợ, quyết toán trùng lặp cùng một nội dung từ nhiều nguồn kinh phí ngân sách nhà nước.
• Điểm c khoản 3 Điều 2: kinh phí chi thường xuyên của Chương trình không được sử dụng để thanh toán cho các nội dung chi, sản phẩm, dịch vụ đã được ngân sách nhà nước bảo đảm theo nhiệm vụ chi thường xuyên khác hoặc đã được thanh toán từ nguồn kinh phí hợp pháp khác.
• Điểm d khoản 3 Điều 2: mức chi thực hiện theo định mức, đơn giá, chế độ chi tiêu tài chính hiện hành, theo quy định pháp luật về đấu thầu và trong phạm vi dự toán được cấp có thẩm quyền giao.

Điều 3 của Thông tư số 112/2026/TT-BTC còn quy định cụ thể về hồ sơ, chứng từ làm căn cứ thanh toán, quyết toán khi cơ quan được giao dự toán (Bên A) ký hợp đồng với đơn vị thực hiện (Bên B), bao gồm hợp đồng, biên bản nghiệm thu, biên bản thanh lý hợp đồng… (khoản 2 Điều 3), giúp các đơn vị chủ động chuẩn bị hồ sơ ngay từ đầu, tránh bị treo quyết toán về sau.

3. Định mức chi cụ thể cho từng hoạt động – Chương II

Chương II của Thông tư số 112/2026/TT-BTC (từ Điều 4 đến Điều 17) quy định nội dung và mức chi cho hầu hết các hoạt động thường gặp khi triển khai Chương trình, trong đó:

• Điều 4 quy định chi đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực, dẫn chiếu áp dụng theo Điều 4 Thông tư số 100/2025/TT-BTC ngày 28/10/2025 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
• Điều 5 quy định chi công tác phí, chi hội nghị, hội thảo theo Thông tư số 40/2017/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 12/2025/TT-BTC).
• Điều 6 quy định chi thông tin, tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, thực hiện theo hướng dẫn tại Thông tư số 75/2026/TT-BTC ngày 25/6/2026.
• Điều 9 quy định riêng về chi dịch thuật và hiệu đính tài liệu, trong đó khoản 2 điểm c Điều 9 nêu rõ mức chi hiệu đính tài liệu bằng 40.000 đồng/trang (350 từ).
• Điều 10 quy định chi thuê chuyên gia trong nước và tổ chức tư vấn độc lập, thực hiện theo Điều 3 Thông tư số 7/2026/TT-BNV ngày 05/5/2026 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ.
• Điều 16 quy định riêng về chi xây dựng mô hình, bao gồm chi điều tra khảo sát, xây dựng báo cáo chuyên đề khoa học, mua vật tư, tổ chức hội nghị hội thảo khoa học và triển khai, nhân rộng mô hình.
• Điều 17 quy định chi kiểm tra, giám sát, đánh giá và quản lý Chương trình, cùng chi khen thưởng các tổ chức, cá nhân có thành tích xuất sắc.

4. Hiệu lực thi hành

Theo Điều 18, Thông tư 112/2026/TT-BTC có hiệu lực thi hành kể từ ngày 31/7/2026. Khoản 3 Điều 19 cũng lưu ý một nguyên tắc áp dụng linh hoạt: trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật được trích dẫn tại Thông tư này được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng theo văn bản sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế đó – giúp Thông tư không bị “lạc hậu” khi các văn bản gốc thay đổi.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHIẾC PHAO” AN TÂM CHO NGƯỜI THỰC THI

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Thông tư 112/2026/TT-BTC không đơn thuần là một văn bản kỹ thuật về tài chính – kế toán mà còn mang giá trị tâm lý và quản trị sâu sắc:

1. Giải tỏa tâm lý e ngại trách nhiệm của người thực thi: Khi có định mức, nội dung chi rõ ràng cho từng hoạt động cụ thể (Chương II), kế toán và thủ trưởng đơn vị không còn phải “tự suy diễn” hay vận dụng chắp vá từ nhiều văn bản khác nhau, qua đó giảm đáng kể tâm lý lo sợ sai sót, mạnh dạn hơn trong việc lập dự toán và giải ngân đúng tiến độ.
2. Tư duy quản trị công hiện đại – phòng ngừa từ gốc: Nguyên tắc “không hỗ trợ, quyết toán trùng lặp” và “không thanh toán trùng nội dung đã được bảo đảm từ nguồn khác” tại điểm b, điểm c khoản 3 Điều 2 thể hiện tư duy quản trị phòng ngừa rủi ro ngay từ khâu lập dự toán, thay vì chỉ xử lý hậu quả khi thanh tra, kiểm toán phát hiện sai phạm.
3. Giáo dục tinh thần trách nhiệm cá nhân: Điểm e khoản 3 Điều 2 quy định thủ trưởng cơ quan, đơn vị được giao thực hiện nhiệm vụ quyết định việc chi tiêu trong phạm vi dự toán được giao và chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Quy định này gắn quyền quyết định với trách nhiệm cá nhân rõ ràng, góp phần xây dựng văn hóa tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong quản lý tài chính công tại các cơ sở giáo dục.
4. KHUYẾN NGHỊ THỰC HÀNH TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để các cơ quan, đơn vị được giao dự toán thực hiện Chương trình vận dụng hiệu quả Thông tư 112/2026/TT-BTC, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 khuyến nghị:

1. Rà soát kỹ Chương II trước khi lập dự toán: Với mỗi hoạt động dự kiến triển khai (đào tạo, hội nghị, tuyên truyền, dịch thuật, thuê chuyên gia, xây dựng mô hình…), cần đối chiếu đúng điều khoản tương ứng từ Điều 4 đến Điều 17 và văn bản gốc được dẫn chiếu, tránh áp dụng nhầm định mức.
2. Chủ động rà soát tránh chi trùng lặp: Trước khi lập dự toán cho một nội dung, đơn vị cần kiểm tra xem nội dung đó đã hoặc sẽ được bố trí từ nguồn kinh phí, chương trình, đề án khác hay chưa, để tuân thủ đúng điểm b, điểm c khoản 3 Điều 2.
3. Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, chứng từ ngay từ khi ký hợp đồng: Đặc biệt khi giao cho đơn vị khác thực hiện (Bên B), cần lưu đủ hợp đồng, biên bản nghiệm thu, biên bản thanh lý theo đúng khoản 2 Điều 3, tránh bị treo hoặc xuất toán khi quyết toán.
4. Cập nhật thường xuyên các văn bản được dẫn chiếu: Do Thông tư 112 dẫn chiếu tới nhiều thông tư, nghị định chuyên ngành khác (Thông tư 100/2025/TT-BTC, Thông tư 40/2017/TT-BTC, Thông tư 75/2026/TT-BTC, Thông tư 7/2026/TT-BNV…), đơn vị cần theo dõi hiệu lực của các văn bản này để áp dụng đúng theo nguyên tắc tại khoản 3 Điều 19.

Thông điệp nhân văn: “Một đồng ngân sách được sử dụng đúng chỗ, đúng lúc là một cơ hội học tập được trao đến tay học sinh. Thông tư 112/2026/TT-BTC không chỉ là công cụ quản lý tài chính, mà còn là cam kết của Nhà nước để mỗi nguồn lực đầu tư cho giáo dục đều đến đích, minh bạch và hiệu quả.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.