THÔNG TƯ 111/2026/TT-BTC: BÃI BỎ THÔNG TƯ HƯU TRÍ BỔ SUNG TỰ NGUYỆN CŨ – NGƯỜI LAO ĐỘNG VÀ DOANH NGHIỆP QUẢN LÝ QUỸ CẦN LƯU Ý GÌ?

THÔNG TƯ 111/2026/TT-BTC: BÃI BỎ THÔNG TƯ HƯU TRÍ BỔ SUNG TỰ NGUYỆN CŨ – NGƯỜI LAO ĐỘNG VÀ DOANH NGHIỆP QUẢN LÝ QUỸ CẦN LƯU Ý GÌ?

Hưu trí bổ sung tự nguyện là một trong những công cụ tài chính quan trọng giúp người lao động chủ động tích lũy, gia tăng thu nhập khi về hưu bên cạnh lương hưu từ bảo hiểm xã hội bắt buộc. Trong suốt gần một thập kỷ qua, Thông tư số 86/2017/TT-BTC ngày 15/8/2017 của Bộ trưởng Bộ Tài chính là văn bản hướng dẫn trực tiếp cho hàng loạt doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện triển khai chương trình theo Nghị định số 88/2016/NĐ-CP.

Ngày 30/7/2026, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 111/2026/TT-BTC bãi bỏ Thông tư trong lĩnh vực hưu trí bổ sung tự nguyện do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành (sau đây gọi là Thông tư 111). Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long, bài viết sẽ giải mã nội dung của Thông tư này, đặc biệt là quyền lợi và lộ trình chuyển tiếp mà người lao động, doanh nghiệp quản lý quỹ cần nắm rõ để tránh hoang mang không cần thiết.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – TÂM LÝ BĂN KHOĂN KHI VĂN BẢN HƯỚNG DẪN CŨ BỊ BÃI BỎ

Giả định nhân viên văn phòng S tại một doanh nghiệp có tham gia chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện cho người lao động, cho rằng: khi nghe thông tin “bãi bỏ thông tư hưu trí bổ sung tự nguyện”, chị S khá lo lắng, không biết khoản tiền mình đã đóng góp bấy lâu có bị ảnh hưởng hay quyền lợi có thay đổi đột ngột hay không.

Đây là tâm lý dễ hiểu, bởi cụm từ “bãi bỏ” thường gợi liên tưởng đến việc mất đi một quyền lợi hoặc một khung pháp lý bảo vệ. Trong khi đó, với các doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện, mối quan tâm lại là làm sao để chuyển đổi hoạt động, điều chỉnh danh mục đầu tư đúng lộ trình mà không gây gián đoạn cho hàng nghìn người lao động đang tham gia chương trình.

Thông tư 111/2026/TT-BTC ra đời không phải để “xóa bỏ” quyền lợi hưu trí bổ sung tự nguyện, mà là bước dọn dẹp pháp lý cần thiết khi Chính phủ đã ban hành khung pháp lý mới, toàn diện hơn tại Nghị định số 85/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – NỘI DUNG CỤ THỂ CỦA THÔNG TƯ 111/2026/TT-BTC

1. Bãi bỏ toàn bộ Thông tư 86/2017/TT-BTC, có điều khoản loại trừ chuyển tiếp

Theo khoản 1 Điều 1 Thông tư 111/2026/TT-BTC, Thông tư bãi bỏ toàn bộ Thông tư số 86/2017/TT-BTC ngày 15/8/2017 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn một số điều của Nghị định số 88/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ về chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện, ngoại trừ quy định tại khoản 2 Điều này. Như vậy, việc bãi bỏ không diễn ra “trắng – đen” ngay lập tức mà có phần loại trừ, giữ lại một số nội dung cần thiết trong giai đoạn chuyển đổi.

2. Điều khoản chuyển tiếp bảo vệ quyền lợi trong thời gian điều chỉnh danh mục đầu tư

Đây là nội dung then chốt mà các doanh nghiệp quản lý quỹ cần đặc biệt lưu ý. Khoản 2 Điều 1 quy định: các doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện đã thành lập theo quy định tại Nghị định số 88/2016/NĐ-CP tiếp tục thực hiện quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 3 Thông tư số 86/2017/TT-BTC trong thời gian điều chỉnh danh mục đầu tư, cơ cấu đầu tư theo quy định tại điểm c khoản 3 Điều 44 Nghị định số 85/2026/NĐ-CP ngày 25/3/2026 của Chính phủ về bảo hiểm hưu trí bổ sung, trong vòng 12 tháng kể từ khi Nghị định này có hiệu lực thi hành.

Nói cách khác, các quy định cũ về danh mục đầu tư, cơ cấu đầu tư tại khoản 2, khoản 3 Điều 3 Thông tư 86/2017/TT-BTC không mất hiệu lực ngay, mà vẫn được áp dụng song song trong thời gian 12 tháng để doanh nghiệp quản lý quỹ có đủ thời gian điều chỉnh theo khung mới tại Nghị định 85/2026/NĐ-CP. Khoản 2 Điều 1 cũng nêu rõ mốc kết thúc: khoản 2, khoản 3 Điều 3 Thông tư số 86/2017/TT-BTC chính thức bị bãi bỏ hoàn toàn từ ngày 10 tháng 5 năm 2027.

3. Hiệu lực thi hành

Theo khoản 1 Điều 2, Thông tư 111/2026/TT-BTC có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/9/2026.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: TỪ “LO LẮNG BÃI BỎ” ĐẾN “AN TÂM CHUYỂN ĐỔI CÓ LỘ TRÌNH”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Thông tư 111/2026/TT-BTC tuy ngắn gọn nhưng lại phản ánh một cách tiếp cận quản trị chính sách rất đáng chú ý:

1. Trấn an tâm lý bằng nguyên tắc “không cắt đứt đột ngột”: Việc giữ lại khoản 2 Điều 1 làm điều khoản loại trừ, cho phép áp dụng song song quy định cũ trong 12 tháng, là một thông điệp tâm lý quan trọng: chính sách không thay đổi theo kiểu “cắt cầu”, mà có lộ trình chuyển tiếp rõ ràng để bảo vệ quyền lợi của người tham gia và sự ổn định của thị trường.
2. Tư duy quản trị chuyển đổi chính sách bài bản: Việc quy định hai mốc thời gian cụ thể – 12 tháng kể từ ngày Nghị định 85/2026/NĐ-CP có hiệu lực, và mốc bãi bỏ dứt điểm 10/5/2027 – thể hiện tư duy quản trị “chuyển đổi có kiểm soát”, giúp doanh nghiệp quản lý quỹ chủ động lập kế hoạch điều chỉnh danh mục đầu tư mà không bị động, tránh gây xáo trộn cho thị trường tài chính hưu trí.
3. Giáo dục ý thức cập nhật chính sách cho người lao động và doanh nghiệp: Việc bãi bỏ văn bản hướng dẫn cũ để thay bằng khung pháp lý mới (Nghị định 85/2026/NĐ-CP) nhắc nhở người lao động và doanh nghiệp về tầm quan trọng của việc chủ động cập nhật quy định pháp luật liên quan đến quyền lợi tài chính dài hạn của mình, thay vì chỉ dựa vào thói quen áp dụng văn bản cũ.
4. KHUYẾN NGHỊ THỰC HÀNH TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để người lao động và doanh nghiệp quản lý quỹ vận dụng đúng Thông tư 111/2026/TT-BTC, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 khuyến nghị:

1. Việc bãi bỏ Thông tư 86/2017/TT-BTC không đồng nghĩa với việc Thông tư 111 trực tiếp chấm dứt quyền và nghĩa vụ của người tham gia; quyền lợi cụ thể được thực hiện theo Nghị định 85/2026/NĐ-CP và các quy định, thỏa thuận có liên quan; đây là bước thay thế bằng khung pháp lý mới tại Nghị định 85/2026/NĐ-CP, người lao động nên chủ động hỏi doanh nghiệp quản lý quỹ để được giải thích cụ thể.
2. Doanh nghiệp quản lý quỹ cần rà soát danh mục đầu tư trong thời hạn 12 tháng: Theo khoản 2 Điều 1, các doanh nghiệp đã thành lập theo Nghị định 88/2016/NĐ-CP cần khẩn trương rà soát, lên kế hoạch điều chỉnh danh mục đầu tư, cơ cấu đầu tư phù hợp với điểm c khoản 3 Điều 44 Nghị định 85/2026/NĐ-CP trước khi hết thời hạn chuyển tiếp.
3. Ghi nhớ mốc thời gian quan trọng 10/5/2027: Đây là ngày khoản 2, khoản 3 Điều 3 Thông tư 86/2017/TT-BTC chính thức hết hiệu lực hoàn toàn; doanh nghiệp quản lý quỹ cần hoàn tất việc điều chỉnh trước mốc này để tránh vi phạm quy định mới.
4. Chủ động nghiên cứu Nghị định 85/2026/NĐ-CP: Đây là văn bản gốc thay thế khung pháp lý cũ về bảo hiểm hưu trí bổ sung, cả người lao động và doanh nghiệp quản lý quỹ đều nên tìm hiểu kỹ để nắm được đầy đủ quyền lợi và nghĩa vụ theo quy định mới.

Thông điệp nhân văn: “Một chính sách tốt không phải là chính sách không bao giờ thay đổi, mà là chính sách biết thay đổi có lộ trình, có sự chuẩn bị và luôn đặt quyền lợi của người dân lên hàng đầu. Thông tư 111/2026/TT-BTC, dù chỉ là một văn bản bãi bỏ ngắn gọn, vẫn cho thấy tinh thần đó qua từng điều khoản chuyển tiếp cụ thể.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.