TĂNG CƯỜNG BẢO VỆ AN NINH, CHỦ QUYỀN BIỂN ĐẢO VÀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI HỢP PHÁP THEO LUẬT CẢNH SÁT BIỂN VIỆT NAM: NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP ĐƯỢC HƯỞNG LỢI GÌ?

TĂNG CƯỜNG BẢO VỆ AN NINH, CHỦ QUYỀN BIỂN ĐẢO VÀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI HỢP PHÁP THEO LUẬT CẢNH SÁT BIỂN VIỆT NAM: NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP ĐƯỢC HƯỞNG LỢI GÌ?

Vùng biển Việt Nam có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, tình hình vi phạm pháp luật, buôn lậu, gian lận thương mại, cướp biển, cùng các diễn biến phức tạp về an toàn hàng hải trên biển luôn đặt ra nhiều thách thức lớn. Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn và hoàn thiện hành lang pháp lý bảo vệ chủ quyền, ngày 19/11/2018, Quốc hội khóa XIV đã chính thức thông qua Luật Cảnh sát biển Việt Nam số 33/2018/QH14 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2019, thay thế Pháp lệnh Lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam số 03/2008/PL-UBTVQH12).

Luật Cảnh sát biển Việt Nam ra đời mở ra bước ngoặt quan trọng nhằm xây dựng lực lượng Cảnh sát biển chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; đồng thời thiết lập cơ chế toàn diện để bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp khi hoạt động trên biển.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị, bài viết phổ biến pháp luật này sẽ giải mã những nội dung quan trọng nhất của Luật Cảnh sát biển Việt Nam và mang đến những lời khuyên thiết thực cho cộng đồng.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHỄN” KINH ĐIỂN TRONG HOẠT ĐỘNG TRÊN BIỂN

Thực tế trước khi Luật Cảnh sát biển Việt Nam ra đời cho thấy nhiều vướng mắc, rủi ro mà các chủ thể hoạt động trên biển thường xuyên gặp phải:

Câu chuyện ngư dân vươn khơi bám biển: Anh Văn Hải (Quảng Trị), một chủ tàu cá đánh bắt xa bờ, chia sẻ từng nhiều lần lo lắng trước nguy cơ gặp thiên tai, sự cố tai nạn hoặc bị tàu nước ngoài cản trở trái phép ở vùng biển giáp ranh. Khi rơi vào tình huống nguy cấp, việc tìm kiếm sự trợ giúp pháp lý và cứu hộ kịp thời luôn là mối bận tâm lớn nhất của bà con.

Câu chuyện doanh nghiệp vận tải biển và logitics: Nhiều doanh nghiệp vận tải biển đối mặt với nguy cơ buôn lậu, cướp có vũ trang hoặc bị cản trở hành trình. Khi được cơ quan nhà nước huy động nhân lực, tàu thuyền để tham gia cứu hộ cứu nạn hoặc bảo vệ chủ quyền, doanh nghiệp còn lúng túng về cơ chế đền bù thiệt hại và bồi thường tài sản.

Tâm lý chung của người dân và doanh nghiệp khi hoạt động trên biển trước đây là cảm giác lo âu, thụ động trước các rủi ro thiên tai và vi phạm pháp luật. Luật Cảnh sát biển Việt Nam số 33/2018/QH14 ra đời chính là “chìa khóa” tháo gỡ hoàn toàn các điểm nghẽn này.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ LUẬT CẢNH SÁT BIỂN VIỆT NAM

Luật Cảnh sát biển Việt Nam đặt ra hành lang pháp lý toàn diện, xác định rõ vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và nghĩa vụ của Cảnh sát biển:

1. Vị trí, chức năng và phạm vi hoạt động rộng mở

Theo Điều 3 và Điều 11 Luật Cảnh sát biển Việt Nam 2018:

Cảnh sát biển Việt Nam là lực lượng vũ trang nhân dân, lực lượng chuyên trách của Nhà nước, làm nòng cốt thực thi pháp luật và bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn trên biển.  

Cảnh sát biển hoạt động trong vùng biển Việt Nam. Đặc biệt, khoản 2 Điều 11 quy định: Trong trường hợp vì mục đích nhân đạo, hòa bình, đấu tranh phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật, Cảnh sát biển Việt Nam được hoạt động ngoài vùng biển Việt Nam theo quy định của pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế.  

2. Nhiệm vụ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân

Luật quy định rõ nhiệm vụ trọng tâm tại Điều 8:

Điều 8. Nhiệm vụ của Cảnh sát biển Việt Nam

2. Bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia, an ninh, lợi ích quốc gia, dân tộc; bảo vệ tài nguyên, môi trường biển; bảo vệ tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trên biển.

3. Đấu tranh phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật, giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn trên biển; tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn và tham gia khắc phục sự cố môi trường biển…  

3. Quyền hạn thực thi pháp luật và nổ súng bảo vệ an ninh

Theo Điều 9, Điều 13, Điều 14 và Điều 17:

Cảnh sát biển có quyền tuần tra, kiểm tra, kiểm soát người, tàu thuyền, hàng hóa; xử lý vi phạm hành chính; tiến hành một số hoạt động điều tra hình sự và thực hiện quyền truy đuổi tàu thuyền vi phạm trên biển.

Sử dụng vũ khí (Điều 14): Được nổ súng vào tàu thuyền trên biển để dừng phương tiện trong các trường hợp nguy hiểm (đối tượng tấn công đe dọa tính mạng người thi hành công vụ, tàu thuyền chở đối tượng phạm tội, ma túy, vũ khí cố tình chạy trốn, cướp biển…).

4. Chế độ, chính sách minh bạch khi huy động tài sản, nhân lực dân sự

Điều 6 và Điều 16 quy định cơ chế bảo đảm tối đa quyền lợi của Nhân dân:

Khi huy động người, tàu thuyền và phương tiện kỹ thuật dân sự trong trường hợp khẩn cấp (cứu hộ cứu nạn, bắt giữ tội phạm, khắc phục sự cố), Cảnh sát biển phải hoàn trả ngay khi tình thế khẩn cấp chấm dứt.

Cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia, phối hợp được Nhà nước bảo vệ và giữ bí mật; bị thiệt hại về tài sản thì được đền bù; bị tổn hại sức khỏe, tính mạng thì bản thân hoặc gia đình được hưởng chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Luật Cảnh sát biển Việt Nam không chỉ là một văn bản pháp lý thuần túy mà còn mang hàm lượng tri thức quản trị và tâm lý xã hội sâu sắc:

1. Phân tích góc nhìn Tâm lý xã hội: Giải tỏa nỗi lo cô độc giữa biển xa

Môi trường biển khơi luôn ẩn chứa nhiều bất trắc. Việc Luật quy định rõ trách nhiệm của Cảnh sát biển trong việc bảo vệ tài sản, tính mạng và thực hiện cứu hộ cứu nạn giúp giải tỏa “tâm lý bất an, cô độc” của ngư dân và doanh nghiệp. Lực lượng Cảnh sát biển trở thành “điểm tựa tinh thần” vững chắc, giúp công dân an tâm vươn khơi làm giàu và khẳng định chủ quyền biển đảo.

2. Phân tích góc nhìn Quản trị công & Giáo dục tinh thần tuân thủ

Về quản trị công: Luật xác lập cơ chế phối hợp chặt chẽ, tập trung thống nhất giữa Cảnh sát biển với Thanh tra, Bộ đội Biên phòng, Hải quan và chính quyền địa phương (Điều 22 – Điều 25), tránh chồng chéo, phiền hà cho tàu thuyền. Đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế (Điều 19 – Điều 21) để quản trị an ninh biển theo chuẩn mực quốc tế.

Về giáo dục tính tuân thủ: Luật giao nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho Cảnh sát biển (khoản 5 Điều 8). Điều này giúp chuyển đổi nhận thức của ngư dân từ chấp hành thụ động sang tự giác tuân thủ (đặc biệt là quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp – IUU), nâng cao tinh thần tự chịu trách nhiệm và văn hóa thượng tôn pháp luật.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để người dân và doanh nghiệp chủ động bảo vệ quyền lợi và tuân thủ đúng quy định của Luật Cảnh sát biển Việt Nam, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên vàng hành động:

Ghi nhớ các kênh liên lạc khẩn cấp của Cảnh sát biển: Các chủ tàu, ngư dân và thuyền trưởng cần chủ động cập nhật Tần số trực ban tác chiến, hotline của Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển và các Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển để phát tín hiệu ứng cứu kịp thời khi gặp sự cố, thiên tai hoặc cướp biển.

Chấp hành nghiêm sự kiểm tra, kiểm soát và nói “Không” với IUU: Khi hoạt động trên biển, tàu thuyền có nghĩa vụ chấp hành hiệu lệnh dừng tàu, kiểm tra của Cảnh sát biển. Tuyệt đối không xâm phạm vùng biển nước ngoài, không vi phạm các quy định về khai thác hải sản bất hợp pháp.

An tâm tham gia phối hợp khi được huy động: Khi cơ quan thẩm quyền huy động người, tàu thuyền cứu hộ hoặc bảo vệ chủ quyền, người dân và doanh nghiệp hãy yên tâm phối hợp vì đã có cơ chế pháp lý đền bù thiệt hại và chính sách đãi ngộ hoàn chỉnh từ Nhà nước (Điều 6 và Điều 16).

Chủ động trang bị kiến thức pháp luật biển: Các doanh nghiệp vận tải, logistics biển và hợp tác xã nghề cá nên phối hợp với các trung tâm tư vấn pháp luật để tổ chức phổ biến Luật Cảnh sát biển, Luật Biển Việt Nam cho đội ngũ thuyền viên, góp phần nâng cao năng lực quản trị rủi ro.

Thông điệp nhân văn:

“Cải cách và hoàn thiện pháp luật biển chỉ thực sự phát huy giá trị khi nó mang lại sự an tâm cho từng ngư dân vươn khơi bám biển. Luật Cảnh sát biển Việt Nam năm 2018 không chỉ là lá chắn thép bảo vệ an ninh, chủ quyền quốc gia mà còn là điểm tựa niềm tin nhân văn, đồng hành cùng Nhân dân kiến tạo một vùng biển Việt Nam hòa bình, ổn định và thịnh vượng.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Kinh tế, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua:

Website: tuvanphapluattamlygiaoduc.vn

Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.