Luật số 94/2025/QH15 là Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) do Quốc hội Việt Nam ban hành

Luật số 94/2025/QH15 là Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) do Quốc hội Việt Nam ban hành

Thông tin cơ bản

• Cơ quan ban hành: Quốc hội khóa XV.
• Ngày ban hành: 27/06/2025.
• Ngày có hiệu lực: 01/01/2026.
• Người ký: Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHẼN” KINH ĐIỂN TRONG PHÁT TRIỂN VÀ ỨNG DỤNG NĂNG LƯỢNG NGUYÊN TỬ

Thực tế phát triển kinh tế – xã hội thời gian qua cho thấy, không ít doanh nghiệp, cơ sở y tế và viện nghiên cứu rơi vào rào cản hành chính lẫn rủi ro pháp lý khi tiếp cận các ứng dụng bức xạ và hạt nhân:

Câu chuyện y tế và công nghiệp: Nhiều bệnh viện lớn gặp bế tắc khi làm thủ tục nhập khẩu, vận chuyển thiết bị xạ trị tiên tiến hay nguồn phóng xạ dùng trong chẩn đoán ung thư do quy trình duyệt an toàn bức xạ kéo dài nhiều tháng qua nhiều bộ ngành, ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian điều trị của bệnh nhân.

Câu chuyện doanh nghiệp & an ninh nguồn phóng xạ: Một số doanh nghiệp ứng dụng thiết bị đo bức xạ trong sản xuất công nghiệp còn lúng túng trong quản lý vật liệu, dẫn đến tình trạng thất lạc nguồn phóng xạ nguy hiểm, gây hoang mang dư luận và thiệt hại tài chính.

Tâm lý chung của các tổ chức, cá nhân khi tiếp cận lĩnh vực này là vừa hoang mang về rủi ro phóng xạ, vừa e ngại các quy định quản lý chồng chéo, thụ động trước quy trình kiểm định kỹ thuật khắt khe. Luật số 94/2025/QH15 ra đời chính là “cứu cánh” tháo gỡ triệt để những vướng mắc này.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ LUẬT SỐ 94/2025/QH15

Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) số 94/2025/QH15 thiết lập hành lang pháp lý hiện đại, hài hòa chuẩn mực quốc tế. Những quy định cốt lõi bao gồm:

1. Mở rộng phạm vi ứng dụng và Cơ chế quản lý tích hợp

Luật quy định toàn diện các hoạt động từ quy hoạch, nghiên cứu, phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử trong y tế, nông nghiệp, công nghiệp đến bảo vệ môi trường. Các cơ quan quản lý chuyển đổi từ kiểm soát hành chính thủ công sang cơ chế quản lý dữ liệu an toàn bức xạ đồng bộ.

2. Chuẩn hóa quy định An toàn bức xạ và An toàn hạt nhân

An toàn bức xạ: Phân cấp rõ thẩm quyền kiểm soát nguồn phóng xạ, thiết bị bức xạ; bắt buộc kiểm định định kỳ khắt khe nhằm bảo vệ sức khỏe người lao động và cộng đồng.

An toàn hạt nhân: Thắt chặt quy chuẩn vận hành, quản lý cơ sở hạt nhân và vật liệu hạt nhân, bảo đảm loại trừ nguy cơ sự cố kỹ thuật từ khâu thiết kế đến vận hành.

3. Siết chặt An ninh hạt nhân và Hợp tác quốc tế

An ninh hạt nhân: Quy định rõ biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn hành vi chiếm đoạt, mua bán hoặc sử dụng trái phép vật liệu phóng xạ và thiết bị hạt nhân.

Nội luật hóa cam kết quốc tế: Tích hợp đầy đủ các tiêu chuẩn, khuyến nghị của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), tạo điều kiện cho các dự án hợp tác xuyên biên giới và chuyển giao công nghệ cao.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc nhìn tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Luật số 94/2025/QH15 mang hàm lượng tri thức quản trị hiện đại và tâm lý xã hội sâu sắc:

1. Góc nhìn Tâm lý xã hội: Giải tỏa “Hộiอาการ e ngại phóng xạ”

Tâm lý e ngại, bất an của người dân đối với năng lượng nguyên tử chủ yếu đến từ việc thiếu thông tin công khai và nỗi sợ sự cố phóng xạ. Việc Luật số 94/2025/QH15 minh bạch hóa thông tin an toàn, thắt chặt quy trình ứng phó sự cố khẩn cấp giúp giải tỏa tâm lý lo âu, tạo dựng niềm tin xã hội vào các công nghệ bức xạ an toàn phục vụ đời sống.

2. Góc nhìn Quản trị công & Giáo dục tinh thần tuân thủ

Về quản trị công: Luật thể hiện tư duy quản trị rủi ro hiện đại – kết hợp chặt chẽ giữa cấp phép nghiêm ngặt và kiểm tra, giám sát dựa trên dữ liệu an toàn kỹ thuật, nâng cao tính minh bạch của cơ quan quản lý nhà nước.

Về giáo dục tính tuân thủ: Luật quy định rõ trách nhiệm pháp lý tuyệt đối của người đứng đầu cơ sở bức xạ, cơ sở hạt nhân trong việc bảo đảm an toàn và bảo vệ môi trường. Quy định này giáo dục ý thức kỷ luật, văn hóa an toàn lao động và tinh thần trách nhiệm cao độ cho đội ngũ nhân sự làm việc trong môi trường đặc thù.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để các cơ quan, tổ chức và cá nhân chủ động thực thi hiệu quả Luật số 94/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026), ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 khuyến nghị hành động:

Rà soát và chuẩn hóa thiết bị bức xạ: Các bệnh viện, cơ sở y tế và doanh nghiệp cần chủ động kiểm tra toàn bộ danh mục thiết bị bức xạ, nguồn phóng xạ hiện có để đối chiếu với tiêu chuẩn mới của Luật số 94/2025/QH15.

Đào tạo văn hóa an toàn cho nhân sự: Đẩy mạnh tập huấn chuyên môn, an toàn bức xạ và ứng phó sự cố cho cán bộ, kỹ thuật viên trực tiếp vận hành thiết bị; nâng cao tự giác tuân thủ quy trình vận hành.

Chủ động cập nhật hướng dẫn từ IAEA và Bộ Khoa học & Công nghệ: Thường xuyên tra cứu các văn bản hướng dẫn thi hành luật, các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia để làm thủ tục cấp phép, kiểm định đúng quy định, tránh gián đoạn hoạt động.

Tăng cường công tác truyền thông cộng đồng: Các cơ quan, tổ chức cần chủ động minh bạch thông tin về độ an toàn của thiết bị bức xạ ứng dụng trong y tế và đời sống, giúp người dân an tâm thụ hưởng các dịch vụ công nghệ cao.

Thông điệp nhân văn: “Pháp luật về năng lượng nguyên tử không tạo ra rào cản để hạn chế phát triển, mà xây dựng đường ray an toàn để công nghệ hạt nhân phục vụ con người. Luật số 94/2025/QH15 chính là điểm tựa cân bằng giữa phát triển kinh tế – xã hội và bảo vệ tối đa sức khỏe, tính mạng con người cũng như an ninh quốc gia.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi sẵn sàng đồng hành cùng các tổ chức, doanh nghiệp trong việc tư vấn pháp lý, quản trị rủi ro và đào tạo tâm lý – an toàn lao động.

Nếu quý vị hoặc tổ chức đang gặp vướng mắc pháp lý liên quan đến lĩnh vực năng lượng nguyên tử, an toàn bức xạ hoặc các thủ tục pháp lý liên quan, hãy liên hệ ngay với chúng tôi:Website: tuvanphapluattamlygiaoduc.vn, Hotline: 0898.627.762