BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN THEO LUẬT 91/2025/QH15: NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP CẦN BIẾT GÌ?

BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN THEO LUẬT 91/2025/QH15: NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP CẦN BIẾT GÌ?

Trong kỷ nguyên số hóa và bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu cá nhân đã trở thành “tài nguyên mới” vô cùng giá trị nhưng cũng tiềm ẩn vô số rủi ro về xâm phạm quyền riêng tư, lừa đảo công nghệ cao và mua bán thông tin trái phép. Trước thực trạng đó, Ngày 26/06/2025, Quốc hội đã chính thức ban hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15.

Đây là một mốc son quan trọng trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý, không chỉ giúp bảo vệ tối đa quyền lợi chính đáng của mỗi người dân mà còn thiết lập chuẩn mực tuân thủ mới cho cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị, bài viết tuyên truyền này sẽ giúp cộng đồng nhận diện các điểm cốt lõi nhất của Luật 91/2025/QH15 và cách tháo gỡ rào cản ứng xử trong xã hội số.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHẼN” VÀ THÁCH THỨC TRONG KỶ NGUYÊN SỐ

Thực tế giao dịch và sinh hoạt hàng ngày cho thấy rất nhiều rủi ro liên quan đến dữ liệu cá nhân mà người dân và doanh nghiệp đang gặp phải:

Câu chuyện cá nhân: Anh Minh Đức (Quảng Trị) vừa đăng ký mở tài khoản ngân hàng hoặc nộp hồ sơ xin việc thì ngay ngày hôm sau đã liên tục nhận được hàng chục cuộc gọi quảng cáo bất động sản, chứng khoán, thậm chí là các cuộc gọi lừa đảo giả danh công an. Việc lộ, mất thông tin cá nhân gây ra tâm lý hoang mang, bất an và mất niềm tin vào các dịch vụ trực tuyến.

Câu chuyện doanh nghiệp: Nhiều công ty công nghệ và tổ chức bán lẻ thu thập lượng lớn dữ liệu khách hàng nhưng không có quy trình bảo mật rõ ràng, hoặc tùy tiện chia sẻ cho đối tác thứ ba mà không có sự đồng ý của chủ thể. Khi xảy ra sự cố rò rỉ dữ liệu, doanh nghiệp không chỉ đứng trước nguy cơ thiệt hại tài chính nặng nề mà còn tổn hại nghiêm trọng đến uy tín thương hiệu.

Tâm lý chung của cộng đồng trước đây là sự thụ động, chấp nhận “sống chung với lũ” vì thiếu các công cụ pháp lý đủ mạnh để tự bảo vệ. Sự ra đời của Luật 91/2025/QH15 chính là “lá chắn vàng” giải quyết triệt để điểm nghẽn này.

 

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ LUẬT BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN 91/2025/QH15

Luật 91/2025/QH15 thiết lập các nguyên tắc và nghĩa vụ pháp lý nghiêm ngặt nhằm bảo vệ dữ liệu cá nhân. Dưới đây là những nội dung trọng tâm người dân và tổ chức cần ghi nhớ:

1. Phân loại Dữ liệu cá nhân & Quyền tối thượng của Chủ thể dữ liệu

Phân loại rõ ràng: Dữ liệu cá nhân được chia thành dữ liệu cá nhân cơ bản và dữ liệu cá nhân nhạy cảm (gắn liền với quyền riêng tư cá nhân, khi bị xâm phạm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp).

Quyền hạn của người dân: Chủ thể dữ liệu có quyền được biết, đồng ý hoặc rút lại sự đồng ý, yêu cầu xem, chỉnh sửa, xóa dữ liệu, hạn chế xử lý dữ liệu và yêu cầu bồi thường thiệt hại khi có vi phạm. Sự im lặng hoặc không phản hồi từ phía người dân không được xem là sự đồng ý.

2. Các hành vi bị nghiêm cấm hàng đầu

Luật quy định nghiêm cấm tuyệt đối các hành vi:

Mua, bán dữ liệu cá nhân dưới mọi hình thức (trừ trường hợp luật có quy định khác).

Chiếm đoạt, cố ý làm lộ, làm mất dữ liệu cá nhân.

Xử lý dữ liệu cá nhân trái quy định pháp luật hoặc nhằm mục đích chống phá Nhà nước, gây ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội.

3. Ràng buộc khắt khe với Chuyển dữ liệu xuyên biên giới và Đánh giá tác động (DPIA)

Các cơ quan, tổ chức thực hiện xử lý dữ liệu hoặc chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới phải lập Hồ sơ đánh giá tác động (DPIA) và gửi cho cơ quan chuyên trách bảo vệ dữ liệu cá nhân trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày bắt đầu thực hiện.

Hồ sơ này phải được cập nhật định kỳ 06 tháng/lần hoặc cập nhật ngay khi có sự thay đổi lớn về cơ cấu, dịch vụ.

4. Mức xử phạt vi phạm hành chính “nặng tay” để đủ sức răn đe

Luật 91/2025/QH15 áp dụng chế tài xử phạt hành chính cực kỳ nghiêm khắc đối với tổ chức vi phạm:

Hành vi mua bán dữ liệu cá nhân: Phạt tiền tối đa lên đến 10 lần khoản thu có được từ hành vi vi phạm.

Vi phạm quy định chuyển dữ liệu xuyên biên giới: Phạt tiền tối đa lên đến 5% doanh thu của năm trước liền kề.

Các vi phạm khác: Phạt tiền tối đa đến 03 tỷ đồng (đối với cá nhân vi phạm, mức phạt tối đa bằng 1/2 mức phạt của tổ chức).

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ phân tích tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 không chỉ là một văn bản quy phạm pháp luật khô khốc, mà còn chứa đựng triết lý quản trị hiện đại và giá trị nhân văn sâu sắc:

1. Phân tích góc nhìn Tâm lý xã hội: Trả lại sự an tâm và quyền chủ động

Sự e ngại bị lừa đảo và mất an toàn thông tin tạo nên “tâm lý phòng thủ xã hội”, khiến người dân ngần ngại tiếp cận các dịch vụ số. Luật 91/2025/QH15 trao lại quyền quyết định dữ liệu cho người dân, giải tỏa sự căng thẳng tâm lý, mang lại cảm giác được tôn trọng và an toàn khi tham gia vào môi trường số hóa.

2. Phân tích góc nhìn Quản trị doanh nghiệp & Tinh thần tuân thủ

Về quản trị doanh nghiệp: Bảo vệ dữ liệu không còn là chi phí tuân thủ, mà đã trở thành lợi thế cạnh tranh. Doanh nghiệp nào minh bạch trong việc thu phạm và bảo vệ dữ liệu sẽ chiếm trọn niềm tin của khách hàng. Việc bắt buộc lập đánh giá tác động xử lý dữ liệu (DPIA) thúc đẩy tư duy quản trị rủi ro chủ động thay vì đối phó.

Về giáo dục ý thức cộng đồng: Luật quy định nghĩa vụ của mỗi cá nhân là “tự bảo vệ dữ liệu của mình và tôn trọng dữ liệu của người khác”. Điều này góp phần giáo dục văn hóa ứng xử chuẩn mực trên không gian mạng, xây dựng một cộng đồng cư dân số có trách nhiệm và văn minh.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để người dân tự bảo vệ mình và giúp các tổ chức, doanh nghiệp thích ứng hiệu quả với Luật 91/2025/QH15, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên vàng hành động:

Đối với người dân – Nâng cao cảnh giác và chủ động thực thi quyền: Không tùy tiện cung cấp Căn cước công dân, số điện thoại, hình ảnh cá nhân trên các nền tảng không rõ nguồn gốc. Hãy mạnh dạn từ chối hoặc yêu cầu xóa dữ liệu khi nhận thấy thông tin của mình bị sử dụng sai mục đích.

Đối với doanh nghiệp – Rà soát toàn bộ quy trình xử lý dữ liệu: Kiểm tra lại tất cả các biểu mẫu đồng ý của khách hàng, phân loại rõ dữ liệu cơ bản và nhạy cảm. Đảm bảo mọi hoạt động thu thập đều phải dựa trên sự tự nguyện và chấp thuận minh bạch của chủ thể dữ liệu.

Thực hiện Đánh giá tác động (DPIA) đúng thời hạn: Các tổ chức có hoạt động xử lý dữ liệu phức tạp hoặc chuyển dữ liệu ra nước ngoài cần chủ động lập hồ sơ đánh giá tác động để gửi cơ quan chuyên trách trong vòng 60 ngày, tránh bị xử phạt nặng khi bị kiểm tra đột xuất.

Xây dựng quy trình ứng phó sự cố 72 giờ: Thiết lập cơ chế giám sát và thông báo vi phạm. Khi phát hiện sự cố rò rỉ dữ liệu có nguy cơ gây thiệt hại, doanh nghiệp phải báo cáo ngay cho cơ quan chuyên trách bảo vệ dữ liệu cá nhân trong vòng 72 giờ để phối hợp khắc phục hậu quả.

Thông điệp nhân văn:

“Bảo vệ dữ liệu cá nhân chính là bảo vệ quyền con người, bảo vệ sự riêng tư và danh dự của mỗi cá nhân trong kỷ nguyên số. Sự tuân thủ pháp luật nghiêm túc từ phía doanh nghiệp kết hợp với ý thức tự bảo vệ của người dân sẽ tạo nên một xã hội số an toàn, niềm tin và phát triển bền vững.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Kinh tế, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

 

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý về bảo vệ dữ liệu hoặc tư vấn tuân thủ, hãy liên hệ ngay với chúng tôi:

Website: tuvanphapluattamlygiaoduc.vn

Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.